Christian Churches of God

No. F037

Komentaryo sa Hagai

(Edition 4.0 20060910-20140905-20230728-20241112)

Kabanata 1-2

Christian Churches of God

PO Box 369, WODEN ACT 2606, AUSTRALIA

E-mail: secretary@ccg.org

(Copyright © 2006, 2014, 2023, 2024 Wade Cox)

This paper may be freely copied and distributed provided it is copied in total with no alterations or deletions. The publisher’s name and address and the copyright notice must be included. No charge may be levied on recipients of distributed copies. Brief quotations may be embodied in critical articles and reviews without breaching copyright.

This paper is available from the World Wide Web page:
http://www.logon.org and http://www.ccg.org

Komentaryo sa Hagai

Panimula

Si Haggai ay inutusan ng Diyos na magpropesiya tungkol sa pagpapanumbalik at pagtatayo ng Templo. Ang teksto ay umaayon sa Zacarias at dalawa may dalawang aspeto. Ito ay tumutukoy sa sistemang milenyo at ang pagbabagong-loob ng mga Gentil.

Ang pangalang Hagai ay nagmula sa salitang Hag o kapistahan, o pista. Ang teksto ay ibinigay sa Bagong Buwan, ngunit mali ang pahayag ni Bullinger sa kanyang tala na ito ay tumutukoy sa kabilugan ng buwan na isang pagkakamali (cf. Companion Bible, fn. 1). Ito ang Ikaanim na buwan o ang buwan ng Elul. Ito ay nangyari sa Ikalawang taon ni Darius na Persian nang ibigay ni Yahovah ang utos upang tapusin ang Templo sa pamamagitan ni Hagai.

Kaya ang tekstong ito ay isang utos mula kay Yahovah para sa Juda kasabay ng propesiya na ibinigay sa pamamagitan ni Zacarias.

Ang utos ay ibinigay sa Unang taon ng ika-71 Jubileo. Ang kumpletong istruktura ng 70 Jubileo mula sa pagsasara ng Eden ay nakumpleto sa Jubileo ng 424/3 BCE, at ang Templo ay muling itatayo. Ito ang ikalawang utos na ibinigay ng Diyos ngunit ang gawain ay nahinto sa loob ng isang panahon mula sa utos ni Cyrus hanggang kay Artaxerxes I na pinahinto ang pagtatayo, at ito ay natigil hanggang sa Ikalawang taon ni Darius na Persian (tingnan ang araling Ang Tanda ni Jonas at ang Kasaysayan ng Muling Pagtatayo ng Templo [013]).

Ang Diyos ay nagsalita sa Juda dahil sa kanilang kapabayaan. Ang mensahe ay binubuo ng apat na bahagi.

1. Ang Salita ni Yahovah. Ang teksto ay nagsimula sa isang pagpuna sa pagpapabaya (Hag. 1:1-4).

2. Ang mga sinasabi ng mga tao ay tinukoy ni Yahovah.

3. Ang Salita ni Yahovah ay muling ibinigay.

4. Ang mga sinasabi ng mga tao ay ibinigay at sinagot ni Yahovah.

Ang Hebrew idiom para sa pagsasalita ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta ay, “sa pamamagitan ni”. Kaya ipinapakita nito ang layunin na itala ang propesiya para sa lahat ng panahon. Ang mga halimbawa ay nasa footnote 1 sa The Companion Bible.

Ang salita ay patungkol kay Zerubabel, ibig sabihin ay inihasik sa Babilonia (i.e. Babel). Siya ay mula sa maharlikang binhi na ipinaglihi o inihasik sa Babilonia, at kay Joshua na anak ni Josedech na Dakilang Saserdote.

Ang pangalang Joshua ay kapareho ng ibinigay sa Mesiyas. Ang buong pangalan ay Yahoshua o Kaligtasan mula kay Yaho, na siyang tungkulin ng Mesiyas bilang Dakilang Saserdote at gayundin bilang Hari ng Israel. Ang terminong anak na lalaki sa teksto ay ginamit din para sa apong lalaki (cf. 1Cron. 3:19 at Ezra 2:2 at 3:2). Tingnan din ang araling Genealogy of the Messiah (No. 119).

Ang ibig sabihin ng Josedech (Yahosedech) ay si Yahovah ay matuwid. Ang buong pangalan na Yahoshua, o Joshua ben Josedech, ay nangangahulugang ang Kaligtasan ay sa pamamagitan ng matuwid na Yahovah.

Si Joshua ang unang Dakilang Saserdote ng Templo para sa Bagong Pagtatayo. Pareho silang matanda na nang ibinigay ang pagpunang ito. Ang Mesiyas ang magiging Dakilang Saserdote para sa huling pagbabalik sa Jerusalem, na siyang paksa ng mensahe sa Zacarias. Ang mga tekstong ito ay parehong konektado sa milenyong paghahari ng Mesiyas.

Ang salitang gobernador dito ay nagmula sa salitang Persian na pechah (kung saan hinango natin ang Pasha) bilang isang prefect o satrap.

Ang ibig sabihin ng Shealtiel ay hiniling sa Diyos. Siya ay anak ni Jeconias (Jehoiakim) na dinalang bihag sa Babilonia (2Hari 24:15; 1Cron. 3:17; cf. Ezra 3:2,8; 5:2; Neh. 12:1; Mat. 1:12; Luc. 3:27).

Hagai Kab. 1-2 (AB01)

Ang Unang Mensahe

Iniutos ng Panginoon na Muling Itayo ang Templo

Kabanata 1

¹Nang ikalawang taon ni Haring Dario, nang unang araw ng ikaanim na buwan, dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai kay Zerubabel na anak ni Sealtiel, na gobernador ng Juda, at kay Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari: “Ganito ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo: sinasabi ng bayang ito na hindi pa dumarating ang panahon, upang muling itayo ang bahay ng Panginoon.” ³Nang magkagayo'y dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai. ⁴“Panahon ba para sa inyong mga sarili na manirahan sa inyong mga bahay na may kisame, samantalang ang bahay na ito ay nananatiling wasak? ⁵Ngayo'y ganito ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo: Pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad. ⁶Kayo'y naghasik ng marami ngunit umaani ng kaunti; kayo'y kumakain, ngunit hindi kayo nabubusog; kayo'y umiinom, ngunit hindi kayo nasisiyahan; kayo'y nagdaramit, ngunit walang naiinitan; at kayong tumatanggap ng sahod ay tumatanggap ng sahod upang ilagay sa supot na may mga butas. ⁷“Ganito ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo: Pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad. ⁸Umahon kayo sa bundok, kumuha kayo ng kahoy, at itayo ninyo ang bahay upang kalugdan ko iyon at ako'y luwalhatiin, sabi ng Panginoon. ⁹Kayo'y naghanap ng marami, at nakakita ng kaunti; at nang inyong dalhin sa bahay, iyon ay aking hinipan. Bakit? sabi ng Panginoon ng mga hukbo. Dahil sa aking bahay na nananatiling wasak, samantalang tumatakbo ang bawat isa sa inyo sa kanya-kanyang sariling bahay. ¹⁰Kaya't dahil sa inyo pinipigil ng langit na nasa itaas ninyo ang hamog, at ipinagkakait ng lupa ang bunga nito. ¹¹At ako'y nagpatawag ng tagtuyot sa lupa, at sa mga burol, sa trigo, sa bagong alak, sa langis, sa mga ibinubunga ng lupa, sa mga tao at sa mga hayop, at sa lahat ng pinagpagalan.” ¹² Nang magkagayo'y si Zerubabel na anak ni Sealtiel, at si Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari, pati ang lahat ng nalabi sa bayan, ay sumunod sa tinig ng Panginoon nilang Diyos, at sa mga salita ni propeta Hagai, na siyang sinugo ng Panginoon nilang Diyos; at ang bayan ay natakot sa harap ng Panginoon. ¹³Nang magkagayo'y nagsalita si Hagai, na sugo ng Panginoon ayon sa mensahe ng Panginoon sa bayan, “Ako'y sumasainyo, sabi ng Panginoon.” ¹⁴At kinilos ng Panginoon ang diwa ni Zerubabel na anak ni Sealtiel, na gobernador ng Juda, at ang espiritu ni Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari, at ang diwa ng buong nalabi sa bayan. Sila'y dumating at ginawa ang bahay ng Panginoon ng mga hukbo, na kanilang Diyos, ¹⁵nang ikadalawampu't apat na araw ng ikaanim na buwan nang ikalawang taon ni Haring Dario.

Layunin ng Kabanata 1

vv. 1-4 Ang tanong ay itinatanong sa Juda, dahil iniwan nilang giba ang Bahay ng Diyos sa loob ng mahigit isang daang taon gayong maaari nilang itayo ito isang siglo na ang nakalipas. Gayunpaman, mayroong isang Templo sa Elephantine na aktibo sa buong panahong ang Templo sa Jerusalem ay giba at hindi iyon dapat kalimutan.

Pagkatapos ay ipinaalala ni Yahovah sa kanila ang mga tanda ng kanilang kalagayan.

vv. 5-7 Kaya't sinimulan at tinapos ni Yahovah sa pahayag na, “pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad”. Wala silang tinatamasa dahil hindi nila pinarangalan ang Diyos. Ang salitang, pag-isipan ay ginamit ng limang beses sa aklat (1:5,7; 2:15,18,23; cf. Job 1:8; 2:3 at Is. 41:22) at nangangahulugang ituon ang inyong puso o ibigay ang inyong pansin. Ang layunin ay suriin kung saan humantong ang Juda at ang mga bunga ng kanilang ginawa.

v. 8 Pagkatapos ay ibinigay ni Yahovah ang utos:

vv. 9-11 Ang pariralang ako’y luwalhatiin ay, magtatamo ako ng karangalan. Ang salitang Hebreo ay ‘ekkabda. Ito ay isa sa dalawampu't siyam na salita na walang letrang He sa dulo (Ginsberg’s Massorah, Vol. 1, p. 281). Ang letrang He ay katumbas ng lima. Binanggit ito ni Bullinger (Comp. Bible fn. to v. 8) at sinabi na itinuturing ng mga Talmudist na ito ay dahil may limang bagay na nawawala sa Ikalawang Templo, na:

1. Ang Kaban ng Tipan;
2. Ang Banal na apoy;
3. Ang Shekinah;
4. Ang Urim at ang Thummim; at
5. Ang Espiritu ng propesiya.

Ang 2 at 3 bagay sa katunayan ay mga representasyon ng Banal na Espiritu at kumakatawan sa presensya nito sa mga hinirang. Ang 5 bagay, ang Espiritu ng Propesiya, ay naroroon sa Iglesia at ang katuparan nito ay kay Jesucristo.

Ang listahan ay sinasabing naglalayong pangalagaan ang mga salita na gumamit ng letrang He sa dulo. (Ang mga halimbawa sa Ex. 14:4,17.)

Sa millennial Temple ang Banal na Espiritu sa mga hinirang bilang Templo ng Diyos ang papalit sa lahat ng aspetong ito. Ito ang kaso sa iglesia mula nang matatag ang iglesia sa ilang.

Sinabi ni Yahovah na sila’y umaasa ng marami ngunit kakaunti ang kanilang natanggap. Ang kanilang inimbak ay naglaho. Pagkatapos ay ibinigay niya ang sagot: Dahil sa aking bahay na nananatiling wasak. Kaya't wala silang ginawa sa buong siglo mula sa utos ni Ciro at ni Dario Hystaspes nang may pagkakataon silang kumilos, at pinarusahan sila ng Diyos dahil sa katotohanang iyon. Sa panahon lamang ng paghahari ni Artaxerxes I nahinto ang pagtatayo, ngunit hindi nila sinubukang muling bumalik sa pagtatayo pagkatapos supilin ni Artaxerxes ang digmaang sibil (tingnan ang araling No. 13 ibid.).

v. 11 Isinumpa ng Diyos ang lupain at ipinagkait ang ani dahil sa kanilang pagsuway.

v. 12 Nang sawayin sila ng Diyos sila ay nagsisi.

vv. 13-15 Kaya ang bayan ay nahimok na kumilos. At muling nagsalita ang Panginoon sa pamamagitan ni Hagai.

Ang mensahe at ang pagsisisi ay tumagal ng 24 na araw mula sa Bagong Buwan hanggang sa ikadalawampu't apat na araw ng Ikaanim na buwan. Tingnan din ang araling Ang Mga Pag-akyat ni Moises [070] para sa pagkakasunod-sunod sa panahon mula Sivan hanggang Elul, ang Ikatlo hanggang Ikaanim na buwan.

Ang propesiya ni Haggai ay sinuri sa araling The Oracles of God (No. 184) upang talakayin ang ilang isyu tungkol sa kalendaryo, at ang maling paggamit ng Hagai at Daniel sa mga kaganapan sa huling panahon. Ang mga komentong mahalaga kay Hagai ay sinipi dito.

"Ang teksto sa kabanata 1 ay isang panawagan sa bansang Juda na simulan ang gawain sa Templo. Ang bansa ay hindi pinagpapala dahil inuuna nila ang pansariling interes kaysa sa Diyos. May mga mahalagang pagkakatulad sa kasaysayan sa pag-uugali ng Juda at ang pagpapabaya sa gawain ng Diyos. Kung ang propesiyang ito ay tumutukoy sa mga Huling Araw, malamang ito ay tumutukoy sa espiritwal na Templo, ang Iglesia. Ang mga tauhan sa propesiyang ito ay si Zerubabel, ang anak ni Sealtiel na gobernador ng Juda, at si Josue, na anak ni Jehozadak na Dakilang Saserdote. Ang panahon ay ang ikalawang taon ni Dario II. Ang bagay na ito ay ipinaliwanag nang detalyado sa araling Ang Tanda ni Jonas at ang Kasaysayan ng Muling Pagtatayo ng Templo [013]. Ang mga pangalan ay yaong mga indibidwal noong panahon ng muling pagtatayo ng ikalawang Templo (tingnan din ang araling Genealogy of the Messiah (No. 119)).

Kung ang propesiyang ito ay tumutukoy sa mga huling araw, ang tinutukoy lamang natin ay ang espirituwal na Templo, at ang mga halimbawa nina Zerubabel at Josue bilang Dakilang Saserdote. Ang Dakilang Saserdote, si Josue, ay si Yehoshua o ang Mesiyas. Ang typology kay Jesucristo ay matatagpuan sa Zacarias sa paghuhukom. Si Cristo ay parehong hari at saserdote, na tinutupad ang dalawang typologies. Ang utos sa kabanata 1 ng Hagai ay nagsasabing ang bansang Israel ay hindi uunlad hangga't hindi nito ginagawa ang gawain ng Mesiyas sa pagpapanumbalik, bilang bahagi ng Templo ng Diyos. Ang mga sumpa sa lupain ay lalago hangga’t hindi ito nagaganap (Hag. 1:10-11). Ang unang pagbanggit nito ay sa ika-24 ng Ikaanim na buwan. Nangyari ito sa panahon ng ikalawang Templo. Ito ay maaaring isang kaganapan sa nakaraan o ito ay nauugnay sa hinaharap bilang isang anti-type.

Kaya't si Haggai ay nakatuon sa pagtatayo ng Templo, at ang pagpapala sa Israel ay bunga ng gawaing iyon. Kaya imposibleng iugnay ang mga kaganapan sa kabanata 2 sa isang kaganapang hindi kasunod ng mga kaganapan sa kabanata 1. Kaya, ang ika-24 na araw ng Ikaanim na buwan ay nakita ang gawain sa bahay ng Diyos. Ang Kabanata 2 ay nagsisimula sa ika-21 araw ng Ikapitong buwan o ang huling araw ng Kapistahan ng Tabernakulo. Ang Huling Dakilang Araw ay ang ikawalong araw ng Kapistahan” (The Oracles of God (No. 184)).

Ang Ikalawang Mensahe

Ang Ikalawang Mensahe ay ibinigay sa huling araw ng Kapistahan ng Tabernakulo, at bago ang pagsisimula ng Ikadalawampu't dalawang araw ng Ikapitong buwan, na siyang Huling Dakilang Araw, at isang kapistahan sa sarili nitong karapatan. Ang simbolismo ay ang Diyos ay nagbigay ng mga tagubilin mula sa huling Bagong Buwan sa pagtatapos ng panahon ng kaguluhan at pagkawasak at pangangalat, at pagkatapos ng iniutos na pagpapanumbalik ng Juda, sa kabila ng kanilang sariling katamaran at kawalan ng pagsisisi. Pagkatapos ay inihanda ng Diyos ang bayan para sa pagtatayo sa panahon ng kanilang pagpapanumbalik sa Banal na Lupain.

Pagkatapos ay nagsalita Siya sa kanila sa Ikapitong buwan at sa itinuturing na kinatawan ng sistemang milenyo, at bago ang tinaguriang panahon ng Ikalawang Pagkabuhay na Mag-uli ng mga Patay.

Dapat nilang ipangilin ang Kapistahan, at pagkatapos ng Kapistahan ng Milenyo ay dapat nilang simulan ang pagtatayo.

Ang mensahe at propesiyang ito ay may dalawahang kahulugan. Ito rin ay tumutukoy sa pagpapanumbalik ng Juda sa Banal na Lupain, at pagkatapos ay tungo sa pagsaway sa kanila at kanilang pagsisisi sa huling yugto bago ang pagdating ng Mesiyas.

Tingnan ang mensahe ng Diyos. Ito ay mensahe ng katapangan tungkol sa Kanyang mga kilos sa pagyanig sa langit at lupa at sa mga bansang naroon. Ang panahong ito ay may kinalaman sa mga digmaan ng wakas at sa mga Huling Araw. Hindi ito tumutukoy sa pagbabagong-loob, kundi sa pagpapasakop at pagkatapos ay sa pagsisisi at pagbabagong-loob (tingnan ang araling The Day of the Lord and the Last Days (No. 192) at Ang Huling Tatlumpung Taon: ang Huling Pakikibaka [219]).

Kabanata 2

Ang Kagandahan ng Templo

¹Nang ikadalawampu't isang araw ng ikapitong buwan, dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai, na sinasabi, ²“Magsalita ka ngayon kay Zerubabel na anak ni Sealtiel, na gobernador ng Juda, at kay Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari, at sa lahat ng nalabi sa bayan, at sabihin mo, ³‘Sino ang naiwan sa inyo na nakakita sa bahay na ito sa kanyang dating kaluwalhatian? Ano ito ngayon sa tingin ninyo? Hindi ba walang kabuluhan sa inyong paningin? ⁴Gayunma'y magpakalakas ka ngayon, O Zerubabel, sabi ng Panginoon; at magpakalakas ka, O Josue, na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari. Lakasan ninyo ang inyong loob, kayong sambayanan sa lupain, sabi ng Panginoon. Kayo'y magsigawa, sapagkat ako'y sumasainyo sabi ng Panginoon ng mga hukbo, ⁵ayon sa pangako na aking sinabi sa inyo nang kayo'y lumabas sa Ehipto. Ang aking Espiritu ay naninirahan sa inyo. Huwag kayong matakot. ⁶Sapagkat ganito ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo: Minsan pa, sa sandaling panahon, aking uugain ang langit at ang lupa, ang dagat at ang tuyong lupa. ⁷Aking uugain ang lahat ng mga bansa upang ang kayamanan ng lahat ng mga bansa ay dumating, at aking pupunuin ang bahay na ito ng kaluwalhatian, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. ⁸Akin ang pilak at akin ang ginto, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. ⁹Ang susunod na kaluwalhatian ng bahay na ito ay magiging higit na dakila kaysa dati, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. Sa dakong ito ay magbibigay ako ng kapayapaan, sabi ng Panginoon ng mga hukbo.’”

Ang Pangako ng Diyos na Pagpapala

¹⁰Nang ikadalawampu't apat na araw ng ikasiyam na buwan, nang ikalawang taon ni Dario, dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai, na sinasabi, ¹¹“Ganito ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo, Itanong ninyo ngayon sa mga pari upang pagpasiyahan ang katanungang ito: ¹²‘Kung ang isang tao ay may dalang itinalagang karne sa laylayan ng kanyang damit, ang kanyang laylayan ay makasagi ng tinapay, o nilaga, o alak, o langis, o anumang pagkain, nagiging banal ba ito?’” Sumagot ang mga pari, “Hindi.” ¹³Nang magkagayo'y sinabi ni Hagai, “Kung ang isang taong marumi dahil sa paghipo sa isang bangkay ay masagi ang alinman sa mga ito, nagiging marumi ba ito?” Sumagot ang mga pari, “Nagiging marumi iyon.” ¹⁴Nang magkagayo'y sumagot si Hagai, at nagsabi, “Gayon ang bayang ito, at gayon ang bansang ito sa harap ko, sabi ng Panginoon. Gayon ang bawat gawa ng kanilang mga kamay, at ang kanilang inihahandog doon ay marumi. ¹⁵Ngunit ngayon, inyong pakaisipin kung ano ang mangyayari mula sa araw na ito. Bago ipatong ang isang bato sa isa pang bato sa templo ng Panginoon, ¹⁶mula sa panahong iyon, kapag ang isang tao ay lumalapit sa isang bunton ng dalawampung takal, magkakaroon ng sampu lamang; kapag ang isa ay lumalapit sa pigaan ng alak upang kumuha ng limampung sukat, may dalawampu lamang. ¹⁷Sinalot ko kayo ng pagkalanta at ng amag at ng yelo sa lahat ng gawa ng inyong mga kamay; gayunma'y hindi kayo nanumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ¹⁸Isaalang-alang mula sa araw na ito, mula sa ikadalawampu't apat na araw ng ikasiyam na buwan, mula nang araw na ilagay ang saligan ng templo ng Panginoon isaalang-alang ninyo. ¹⁹Ang binhi ba'y nasa kamalig pa? O kahit ang puno ng ubas, ang puno ng igos, ang granada, at ang puno ng olibo ay wala pa ring bunga? Gayunman, mula sa araw na ito ay pagpapalain ko kayo.”

Ang Pangako ng Panginoon

²⁰At ang salita ng Panginoon ay dumating sa ikalawang pagkakataon kay Hagai nang ikadalawampu't apat na araw ng buwan, na sinasabi, ²¹“Magsalita ka kay Zerubabel na gobernador ng Juda, at iyong sabihin, Aking uugain ang mga langit at ang lupa; ²²at aking ibabagsak ang trono ng mga kaharian, at aking sisirain ang lakas ng mga kaharian ng mga bansa; at ibubuwal ang mga karwahe at ang mga sumasakay sa mga iyon; at ang mga kabayo at ang mga sakay ng mga iyon ay mahuhulog, ang bawat isa sa pamamagitan ng tabak ng kanyang kasama. ²³Sa araw na iyon, sabi ng Panginoon ng mga hukbo, kukunin kita, O Zerubabel, na aking lingkod, na anak ni Sealtiel, sabi ng Panginoon, at gagawin kitang gaya ng singsing na pantatak; sapagkat pinili kita, sabi ng Panginoon ng mga hukbo.”

Layunin ng Kabanata 2

vv. 1-9 Ang kayamanan ng lahat ng mga bansa ay isinalin sa Septuagint (LXX) bilang hinirang ng lahat ng mga bansa. Kaya’t ito ay tumutukoy sa Iglesia at sa pagbabagong-loob ng mga Gentil.

Ang Espirituwal na Templo ay itinayo sa loob ng apatnapung Jubileo o dalawang libong taon mula 30 CE hanggang sa Ikalawang Pagparito.

Ang ganap na Bahay ng Diyos ay muling itatayo ngunit sa sistemang milenyo pagkatapos ng pagbabalik ng Mesiyas, at pagkatapos ng pagsakop sa mga bansa. Ito ang milenyal na Santuwaryo na tinutukoy ni Ezekiel (cf. Comp. Bible fn. to 2:7). Ang kaluwalhatian ng huli ay magiging mas dakila kaysa sa una (cf. Ezek. 43:2-5). Ang pisikal na bahay ay hindi itatayo bago ang Milenyo kundi sa Milenyo mismo. Ang Unang Jubileo ng Milenyo ay ang Ikalimampu o Ginintuang Jubileo mula nang ibigay ang utos na ito, at ibinigay din kay Zacarias ang pagkakasunod-sunod ng gawain (tingnan ang Commentary on Zechariah (No. F038) at gayundin Ang Ginintuang Jubileo at ang Milenyo [300]).

Ang espirituwal na Templo ng Diyos ay sinimulan mula sa Pentecostes 30 CE, na siyang Ikatlong taon ng siklo pagkatapos ng Jubileo ng 27 CE. Maaari nating ipagpalagay na ang pisikal na Templo at mga istruktura ay magsisimula sa Jerusalem mula sa Ikatlong taon ng ika-121 Jubilee cycle i.e. sa 2030. Tatalakayin natin ang pagkakasunud-sunod sa mga aralin sa paksang iyon.

Ang mensahe ay dumating muli sa pamamagitan ni Hagai sa Ikadalawampu't apat na araw ng Ikasiyam na buwan. Ang mensahe ay may kinalaman sa banal at sa marumi. Ito ay may kinalaman sa kaligtasan ng mga bansa at sa kanilang pagpapabanal. Ang salitang banal na karne sa teksto ay ang karne ng hain, na tumutukoy sa mga hinirang ng Diyos. Ang salitang isinaling bangkay ay nephesh o kaluluwa at isa sa 13 mga sipi kung saan ang nephesh ay ginagamit upang tukuyin ang isang bangkay. Dito ay gumagawa ng pagkakaiba sa pagitan ng mga hindi napagbagong-loob na mga patay, at ang buhay na mga hinirang na tinawag ng Diyos. Ang Juda at Israel ay naipanumbalik para sa Milenyo ngunit ang lahat ng mga bansa ay ipapanumbalik din at dadalhin sa pagpapabanal at kabanalan sa isang progresibong batayan. (Tingnan din ang Commentary on Zechariah (No. F038) at Pagpapabanal sa mga Bansa [077].)

vv. 10-14 Ang dambana ay itinayo bago ang Templo at ang mga handog ay itinuturing bilang marumi. Gayunpaman, ito ay tumutukoy sa hinaharap sa mga pagtatangka sa paghahain ng Juda nang walang pagsisisi, pagbabalik-loob at pagbabautismo.

vv. 15-17 Ang pagtukoy sa pagsalot sa kanila ng Diyos ay isang pagpapahiwatig sa Deuteronomio 28:22. Gayunpaman, magbabago iyon sa pagsisisi.

vv. 18-23 Ang mga binhi ay ihahasik at pagpapalain ng Diyos ang paghahasik bago ito anihin at pararamihin ito.

Ang pagpapala ng Juda ay magaganap kapag ito ay nagsimulang pagpalain ang mga bansa at ang Templo ay sinimulan na sa Jerusalem sa ilalim ng Mesiyas. Sa araw na iyon, lalago ng sampung ulit ang yaman ng Banal na Lupain. Ang pagkawasak ay gagaling at ang lupain ay maipapanumbalik.

Ang propesiyang ito ay nagtatakda sa ika-24 na araw ng Ikasiyam na buwan bilang isang mahalagang sandali sa biyaya ng Diyos sa Israel, at ang Kanyang mga pagpapala sa bansa. Ito ay karaniwang itinuturing bilang ang sandaling natupad ang pagpapanumbalik. Iyon ang dahilan kung bakit isang pagtatangka ang ginawa upang ipakita na ang Commonwealth, sa ilalim ni Heneral Allenby, ay nakuha ang Jerusalem noong 24 Chislev 1917. Gayunpaman, bagama't ang petsa ng pagpasok ni Allenby ay sa Chislev, ito ay hindi sa ika-24 na araw. Ang pag-atake ay inilunsad noong 24 Chislev ayon sa New Moon Conjunction, at hindi sa kalendaryong Hillel. Ang detalye ay sinuri sa araling The Oracles of God (No. 184). Ang pangunahing layunin ng araling ito ay talakayin ang isyu ng mga salita ng Diyos at kung saan nakasalalay ang awtoridad ukol sa kalendaryo. Dapat nating isaalang-alang ang lahat ng detalyeng ito sa mga kalkulasyon sa Pagpapanumbalik ng Israel sa mga Huling Araw.

Sinipi mula sa The Oracles of God (No. 184) makikita natin na:

“Ang mga panukalang ginawa mula sa propesiyang ito ay:

● Ang propesiya ay may kinalaman sa mga huling araw.

● Ang ika-24 ng Chislev ay isang tiyak na petsa sa hinaharap.

● Ang petsang ito ay ang petsa ayon sa kalendaryong Hillel kung kailan pinalaya ang Jerusalem noong 1917, na noong 9 Disyembre 1917 at sinasabing ang araw kung kailan pumasok si Allenby sa Jerusalem.

● Ang mga pagpapalang binanggit ni Hagai ay natupad doon.

● Ito ay, tila, pitong siklo ng panahon mula sa pagbagsak ng Jerusalem.

Mula sa mga puntong ito ay ikinakatuwiran na ang kalendaryong Hillel sa gayon ay kinasihan at salita ng Diyos.

Una, tungkol sa pagbagsak ng Jerusalem, ayon sa Harper’s Bible Dictionary nilooban ng Babilonia ang lungsod noong 598 BCE, at ang lungsod ay winasak noong 587 BCE. Alinman sa mga petsang ito ay hindi tumutugma sa taong 1917 na katumbas ng pitong siklo ng panahon, o 2,520 taon. Ang unang petsa ay tutumbas sa 1923 at ang huling petsa ay magiging ng 1933.

Ngayon, ang prosesong ito ay karaniwang circular reasoning, gaya ng makikita natin. Malinaw mula sa pagsusuri sa kasaysayan ng pagpapalaya sa Jerusalem na ang mga kaganapan ay itinala nang gayon, upang ipahiwatig na kumilos ang Diyos upang tuparin ang Hagai sapagkat ganoon ito nakita ng mga tao noong panahong iyon bilang isang katuparan ng propesiya. Matapos likhain ang petsang 9 Disyembre 1917, ang pagkakalikha ay ginamit upang bigyang-katwiran ang kalendaryong Hillel, na siyang batayan ng pagkakalikha nito mismo.

Noong 1917 ang Banal na Lupain ay pinalaya ng Australian, New Zealand at British, at iba pang allied troops na nakikipaglaban sa Turks kasama ang German auxiliaries. Ayon sa Official War Diary (HS Gullett, The Australian Imperial Force in Sinai and Palestine, Vol. II of the Official History of Australia in the War of 1914-18, Angus and Robertson Ltd, Sydney, 1937), ang Gaza at Beersheba ay nakuha noong 31 Oktubre hanggang 1 Nobyembre 1917. Ang pagsakop sa Palestine ay hindi maiiwasan. Noong 2 Nobyembre 1917 ang Balfour Declaration para sa pagtatatag ng Jewish Homeland ay inilabas ng British Prime Minister Balfour bilang kanyang unang deklarasyon (ang ikalawang deklarasyon ay tungkol sa Commonwealth of Australia sa ilalim ng batas ng Britanya). Ang pagsakop sa Jerusalem ay hindi isinagawa hanggang Disyembre. Ang pag-unlad ng mga puwersa ay:

Labanan sa Beersheba	31 Oktubre to 1 Nobyembre
Tel el Khuweilfe	8 Nobyembre
Ang paglusob ay naganap (Sinai at Palestine 4-8 Nobyembre)	6-11 Nobyembre
Ang Malawakang Pagsulong ay naganap	8-15 Nobyembre
Ang Maritime Plain ay nilinis	11-17 Nobyembre
Ang pagsulong sa Jerusalem	16-24 Nobyembre
Nahr Auja at El Buij	24 Nobyembre to 1 Disyembre
Huling pagsalakay para sa pagsakop sa Jerusalem	7 Disyembre

Ang huling pagsalakay ay inilunsad ng Commonwealth troops noong 7 Disyembre 1917. Ayon sa tunay na Bagong Buwan ito ang aktwal na petsa ng 24 Chislev (ang kalendaryong Hillel ay nagsimula ng buwan pagkaraan ng dalawang araw). Ang Turks at Germans ay nagsimula ng isang agarang paglikas, at noong ika-8 ng Disyembre 1917 ay napalaya ang Jerusalem. Nakaposisyon at nakatatag na ang infantry, at noong ika-10 ng Disyembre tumulak ang Light Horse sa kahabaan Nablus road ng mga walong milya. Sinalubong sila ng malalakas na Turkish artillery fire. Sila ay lumalaban patungo sa katimugang dulo ng Jordan Valley, at sinisikap limitahan ang Allied access sa ilog patungong sa Hejaz railway, at sa gayon limitahan ang mga operasyon ni Allenby sa kanang panig.

Walang nangyari noong 9 Disyembre 1917 sapagkat ang Jerusalem ay napalaya na mula sa pag-atake noong ikapito. Maraming mga kasaysayang Amerikano na nagmula sa Protestante ang tila sinusubukang sabihing ang 9 Disyembre ang araw na pumasok si Allenby sa Jerusalem at pinalaya ito. Ang katotohanan ay ang opisyal na pagpasok ni Allenby sa Jerusalem ay noong 11 Disyembre 1917. Naalala ni Allenby ang magarbo at mayabang na pagpasok ng German Emperor Wilhelm (William) sa Jerusalem noong 1908. Sinadya niyang gawing simple ang kanyang pagpasok, na naglakad sa side entrance ng makipot na lumang Jaffa gate. 100 hukbo mula sa mga iba’t ibang yunit ang nakalinya sa Jaffa road, kabilang ang English, Scots, Irish, Welsh, Ghurkas, Australians at Italians. Ang New Zealanders ay nagmadali mula sa Jaffa upang maipakita ang Dominion. Ang tanging bahid ng kulay ay mula sa French infantry na pale blue ang uniporme. Ito ang ikadalawampu't apat na beses na pinasok ang Jerusalem ng isang puwersa ng mananakop (Gullett, ibid., p. 523) ngunit hindi ito noong 24 Chislev 1917. Sa kalendaryong Hillel ito ay 26 Chislev, ngunit mula sa tunay na Bagong Buwan ay 28 Chislev. Ang aming hukbo ay totoong pumasok noong 24 Chislev, ngunit sa pamamagitan ng pagsalakay. Ito ay batay sa tunay na conjunction na walang mga pagpapaliban.

Ang Jerusalem, sa panahon ng pagkabihag nito, ay walang kapansin-pansing tanda ng kahirapan ngunit ito ay nasa isang hindi mailarawang estado ng karumihan. Lubos itong nadungisan ng mga nagbebenta ng mga religious relics at huwad na relihiyon na karaniwang marurumi (pinalala pa ng primitibong pamumuhay ng mga sundalong Turkish sa loob ng tatlong taon) na inalala ng mga Cristiano ang kanilang pagbisita nang may pagkasuklam (ibid., p. 522). Matapos ang pananakop sa Jerusalem ang lungsod ay nakaranas ng kakulangan sa pagkain at ang British ay kinailangang magdala ng mga suplay mula sa Mediterranean. Ang aming pagsulong mula sa timog ay naging napakabilis na ang Turks ay nawalan ng oras wasakin ang mga kolonya sa timog. Ang mga ito ay naging kapaki-pakinabang. Ang Zionist Commission sa ilalim ng Pangulo ng English Zionist Federation, Doctor Weizmann, ay inatasan, sa pamamagitan ng awtorisasyon ng British Government, sa muling pagtatayo ng Palestine. Ang gawaing ito ay kasangkot sa pagpapanumbalik ng nawasak ng labingwalo at kalahating siglo (The Times History of the War, Vol. XV, London, 1918, p. 179).

Kaya ang mga panukala ay makikita sa malinaw na makasaysayang katotohanan na walang kathang-isip ng isang hindi kabilang na Protestant British-Israelite propaganda na nagmula sa US.

● Hindi ito pitong siklo ng panahon mula sa pagpasok ng Babilonia. Ang paglalapat ng pitong siklo ng panahon ay sinuri sa araling The Fall of Egypt (No. 036): ang Propesiya ng Nabaling mga Bisig ng Faraon the Prophecy of Pharaoh’s Broken Arms.

● Hindi pumasok si Allenby sa Jerusalem noong 9 Disyembre. Pumasok siya dito noong 11 Disyembre.

● Sinalakay ng Commonwealth troops ang lungsod noong 7 Disyembre 1917.

● Ang German at Turks ay umatras noong 8 Disyembre.

● Ang pagpapatatag ng mga depensa ay isinagawa mula 8-10 Disyembre.

● Ang tunay na petsa para sa 24 Chislev 1917 ay 7 Disyembre 1917 at hindi 9 Disyembre 1917 ayon sa kalendaryong Hillel.

Gayunpaman, dapat nating tandaan sa lahat ng ito na ang Juda ay hindi pa pinagpapala sa yugtong ito. Baluktot isipin na pipiliin ng Diyos ang panahong ito upang tuparin ang Hagai at magbigay pa rin ng isa pang propesiya na hindi pa natutupad na nagsasabing ang Juda ay dadaan sa pinakamatinding karahasan sa buong pag-iral nito bilang isang bansa. Eksaktong pitong siklo ng panahon mula sa pagwasak ng Jerusalem ng Babilonia, ang Nazi Party ay umakyat sa kapangyarihan sa Germany at sinimulan ang sistematikong pag-uusig sa mga Judio. Mula 1942 hanggang 1945, isinagawa ng Germany ang pinaka-sistematikong genocide sa mga Judio o, kung tutuusin, alinmang bansa sa naitala sa kasaysayan. Upang igiit na ito ang ideya ng Diyos na pagpapala sa Juda, sa katuparan ng Hagai, ay ang pinakabaluktot na uri ng pangangatwirang maiisip. Kung ang Hagai ay natupad sa pangyayaring ito maaari nating ipagpalagay:

● Ang kalendaryong Hillel ay mali.

● Ngunit higit pa rito, ang Ashkenazim at sa katunayan ang lahat ng Judio sa Europe ay ganap na wala sa mga pagpapala ng Diyos, sapagkat kanilang binaluktot ang diwa at layunin ng kautusan at mga pista. Walang sumpa na dumarating nang walang dahilan (Prov. 26:2).

Gayunpaman, hindi kapani-paniwala na natupad na ang Hagai.”

Gayunpaman, maaari nating ituring na ang petsang ito, 24 Chislev 1917, ang simula ng pagtatatag ng Jerusalem bilang sentro ng tinubuang-bayan ng mga Judio na ipinahayag sa Balfour Declaration ng 2 Nobyembre 1917. Ang isa pang Balfour Declaration ay may kinalaman sa Australia at sa Konstitusyon nito.

Kung titingnan natin ang pangyaaring ito bilang antitype para sa mga utos sa pagtatayo ng nakaraang Templo, i.e., mula sa utos ni Cyrus hanggang sa pagsisimula ng pagtatayo ng Templo sa ilalim ni Darius na Persian, makakabuo tayo ng pagkakasunod-sunod ng panahon na sumasaklaw sa panahon ng isang daan at labing-anim na taon. Ang Balfour Declaration sa gayon ang nagpasimula ng pagkakasunod-sunod mula 1917. Ang Deklarasyon ay naganap sa Ikalabing-walong araw ng Ikawalong buwan ng Ikaapatnapung taon ng ika-118 Jubileo, o 2 Nobyembre 1917. Ang pagtatapos ng yugto ng 116 na taon hanggang Milenyo ay sa 2033, o ang Ikaanim na taon ng sistemang milenyo. Maaari nating asahan na ang Ikatlo hanggang Ikaanim na taon ng Milenyo ay may kaugnayan sa Templo at sa paninirahan ng pangangasiwa ng milenyo alinsunod sa propesiya (tingnan ang mga araling Ang Ginintuang Jubileo at ang Milenyo [300] at The Golden Jubilee and the Millennium Part II: Israel and the Surrounding Nations (No. 300B)).

Ang isa pa at napakahalagang pagsasaalang-alang ay ang versikulo 20-23 sa katunayan ay ikalawang propesiya na hiwalay sa unang propesiya na naunang ibigay sa araw na iyon. Sa katunayan ang mga ito ay dalawang magkahiwalay na propesiya tungkol sa 24 Chislev at ang Ikalawang propesiya ay may kinalaman sa mga Huling Araw pagkalipas ng humigit-kumulang 107 taon, nang sabihin ng Diyos sa teksto: “Magsalita ka kay Zerubabel, na gobernador ng Juda, at iyong sabihin, Aking uugain ang mga langit at ang lupa at aking ibabagsak ang trono ng mga kaharian. At aking sisirain ang lakas ng mga kaharian ng mga bansa at ibubuwal ang mga karwahe at ang mga sumasakay sa mga iyon; at ang mga kabayo at ang mga sakay ng mga iyon ay mahuhulog, ang bawat isa sa pamamagitan ng tabak ng kanyang kasama” (tingnan din sa Zac. 9:9-10). Ito ay maaari lamang tumukoy sa mga Huling Araw ng mga Labanan na humahantong sa Armageddon. Ang mga tekstong tumatalakay sa mga aspetong ito ay nasa Daniel (F027xi, xii, xiii), Ezekiel Kab. 39-48 (F026x, xi, xii) at Mal. 4:5 (F039) tungkol sa pagpapadala kay propetang si Elias, at sa kanyang ikalawang propeta (ipinagpalagay na si Enoc), na tinutukoy sa Apoc. Kab. 11; at ang Imperyo ng Hayop sa Apoc. Kab. 13:5-9.

Para maganap ang pagkakasunud-sunod na ito mula 24 Chislev o Kislev kailangan itong maganap pagkatapos ideklara ang New World Order ng Globalist system mula sa UN na naganap sa pamamagitan ng UN Declaration noong 22 September 2024.

Ang 24 Chislev o Kislev 47/120 ay tumapat sa 24 Nobyembre ayon sa Kalendaryo ng Templo; ang istruktura ng Bibliya ay nagpapakita na sasakupin nila (ang mga Saksi) ang Bundok ng Templo sa loob ng 1260 araw at sila ay papatayin at maiiwan sa mga lansangan sa loob ng apat na araw at sa umaga ng ikaapat na araw ay darating ang Mesiyas sa Bundok ng mga Olivo at ang Unang Pagkabuhay na Mag-uli [143A] ay magaganap (tingnan ang Nos. 141D, 141E at 141E_2).

Ang panahon mula sa petsang iyon ay sasaklaw sa huling yugto ng 1290 araw ng Daniel at pagkatapos ay ang yugto ng 45 araw na bumubuo sa yugto ng 1335 araw ng Daniel (tingnan ang F027xiii sa itaas). Ayon sa Kasulatan, ito ang pinaka-posibleng senaryo na tumutugma sa mga propesiya.

Ang pagtukoy sa singsing na panatak ay kaugnay sa Zacarias 4:7-10 at 6:13 (cf. Gen. 41:42 at Est. 3:10). Ang simbolismo ay makikita rin sa Awit ng Mga Awit 8:6 at Jeremias 22:24.

Ang pinili ang tunay na prinsipe at gobernador ng Isaias 9:6,7. Ang lahat ng mga hinirang ay pinili gaya ng pagpili kay David at kanyang lahi (1Hari 8:16, 11:34; cf. din Zac. 12:8).

"Ang pagtatalaga ng Templo [na binanggit dito] ay tila mas dakila ang Templo kaysa sa Templo ni Solomon. Ito ay walang kabuluhan lamang. Sa katunayan, ang propesiya sa Daniel 9:25-27 ay nagpapakita na ito ay itatayo sa loob ng pitumpung sanglinggo ng mga taon. Walang duda na ang ikalawang Templo, at gayundin ang muling pagtatayo ni Herodes dito, ay walang halaga kung ihahambing sa Templo ni Solomon. Ang Templong binabanggit dito ay isang propesiya na naghahambing sa espirituwal na Templo sa ilalim ng Mesiyas sa pisikal na Templo, at sa dating Tipan.

Ang Espiritu ng Panginoon ay mananatili sa bayan, at ito ay naganap lamang mula sa Iglesia sa permanenteng batayan. Ang Hagai 2:6 ay sinipi sa Hebreo 12:26-27.

Hebreo 12:26-27 Sa pagkakataong iyon niyanig ng kanyang tinig ang lupa. Subalit ngayo'y nangako siya na sinasabi, “Minsan pang yayanigin ko, hindi lamang ang lupa, kundi pati ang langit.” ²⁷Ngayon ang salitang, “Minsan pa,” ay nagpapahiwatig ng pag-aalis ng mga bagay na niyanig, gaya ng mga bagay na ginawa, upang manatili ang mga bagay na hindi nayayanig. (AB01)

Ito ay direktang babala mula sa Mesiyas na ang propesiyang ito ay tumutukoy sa huling pagyanig ng langit at lupa upang ang hindi mayayanig ang mananatili. Ang pagyanig na ito ay nagsimula sa Templo ng Diyos, na siyang Iglesia, na siyang naos o Dakong Kabanal-banalan (1Cor. 3:17). Kaya, magpasalamat tayo sa Diyos sa pagkatanggap ng isang kahariang hindi mayayanig (Heb. 12:28).

Ang takdang panahon ay tungkol sa mga digmaan ng wakas at sa pagbabalik ng Mesiyas. Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay tinawag na Dakilang Digmaan para sa Sibilisasyon dahil inakala na ito na ang panahon ng katapusan, at ang 1914-1916 ay itinuturing sa propesiya na pagkumpleto ng pitong panahon mula sa Paghahari ni Nabucodonosor, na nagsimula sa Labanan sa Carchemish noong 605 BCE. Ang mga digmaan ng wakas ay talagang nagsimula mula sa petsang ito, ngunit ito ay tatagal ng mas mahabang panahon at ang propesiya ay kinakailangang kasama ang pagpapanumbalik sa ilalim ng Mesiyas. Ang ika-24 ng Chislev (ang Ikasiyam na buwan) ay nagsasangkot ng isyu tungkol sa Banal at sa Marumi (Hag. 2:10-14). Ang bansa ay nakita bilang marumi, at ang bansa mula sa panahong ito ay nilinis sa karumihan nito. Ang puntong ito ay direktang nauugnay sa paglalagay ng bato sa ibabaw ng bato sa Templo. Mula sa araw na iyon ay itinatag ang pundasyon ng Templo, at ang Panginoon ay maglalagay ng bato sa ibabaw ng bato sa pagtatayo ng Templo. Ang pagkakasunod-sunod na ito ay hindi nauugnay sa pisikal na mga bagay, kundi sa pagbabagong-loob ng bansa. Mula sa pagtatayo ng Templo bilang mga buhay na bato, ang pagpapala ng bansa ay magpapatuloy. Iyon ang dahilan kung bakit naganap ang Holocaust gaya ng nangyari – sapagkat ang bansa ay hindi pa nagbalik-loob at ang mga pagpapala ng Panginoon ay hindi pa naibibigay. Magkakaroon ng mas marami pang mga digmaan at higit pang mga sakuna para sa Juda at Israel hanggang sa sila ay parehong magsisi at malinis sa kasalanan” (The Oracles of God (No. 184)).

Ang Templo ay patuloy na itinatayo mula sa mga buhay na bato at hindi pahihintulutan ng Diyos ang isang pisikal na istruktura na gumana nang tuloy-tuloy hanggang sa bumalik ang Mesiyas at magbalik-loob ang Juda. Lahat ng mga pagtatangkang gawin ito hanggang sa kasalukuyan ay nabigo, at nagbunga lamang ng mas matitinding parusa para sa Juda. Walang hindi nagbalik-loob na Judio o Gentil ang papahintulutang makibahagi sa Templo. Tanging ang mga nagsisisi at nabautismuhan ang maaaring maging bahagi ng proseso upang hindi ito maging marumi. Ang mga kaharian ng sanlibutang ito ay guguho at ang itinanim sa Babilonia ay gagawing singsing na pantatak sa Panginoon ng mga Hukbo. Ang marumi ay lilinisin at tatawaging Banal sa Panginoon at mamamahala bilang elohim, bilang mga hari at saserdote sa at mula sa Jerusalem.

Bullinger’s Notes on Haggai Chs. 1-2 (for KJV)

Chapter 1

Verse 1

In the second year. See note on p. 1276.

Darius = Darius (Hystaspis). See App-67 ; and notes on Ezra and Nehemiah.

the king. In Aramaic and later books these words follow the name. In the earlier O.T. books they nearly always precede it. Compare "king David", "king Hezekiah", &c.

sixth month. Elul, our August-September.

the first day, &c. Therefore the feast-day or Sabbath of the full moon.

the LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 .

by = by the hand of. The Hebrew idiom for God speaking "by the prophets". Reference to Pentateuch, where the expression occurs thirteen times (Exodus 9:35 ; Exodus 35:29 . Leviticus 8:36 ; Leviticus 10:11 ; Leviticus 26:46 . Numbers 4:37 , Numbers 4:45 ; Numbers 9:23 ; Numbers 10:13 ; Numbers 15:23 ; Numbers 16:40 ; Numbers 27:23 ; Numbers 36:13 ). Compare the five occurrences in Joshua ( Hag 14:2 ; Hag 20:2 ; Hag 21:2 , Hag 21:8 ; Hag 22:9 ). Judges 3:4 . 2 Samuel 12:25 . 1Ki 8:53 , 1 Kings 8:56 ; 1 Kings 12:15 ; 1Ki 14:18 ; 1 Kings 15:29 ; 1 Kings 16:7 ; 1Ki 17:16 . 2 Kings 14:25 . 2 Chronicles 10:15 ; 2 Chronicles 23:18 ; 2 Chronicles 29:25 .Nehemiah 9:14 .Isaiah 20:2 .Jeremiah 37:2 , &c.

Haggai. Hebrew. Haggai from Hag = feast, or festival.

Zerubbabel. Hebrew = sown in Babylon; because he was of the royal seed of Judah born (or seed sown) in Babylon. Compare 1 Chronicles 3:19 . Ezra 2:2 ; Ezra 3:2 . See App-99 .

son. Put by Figure of speech Synecdoche (of Genus), App-6 , for grandson.

Shealtiel. Hebrew = asked for from God. The son of Jeconiah (= Jehoiachin), who was taken captive to Babylon (2 Kings 24:15 . 1 Chronicles 3:17 ). Compare Ezra 3:2 , Ezra 3:8 ; Ezra 5:2 .Nehemiah 12:1 .Matthew 1:12 .Luke 3:27 . See App-99 .

governor. Ruling Judea as a Persian province, with a Persian title pechah, from which we have the modern pasha = prefect, or satrap.

Joshua. The first high priest after the return. See Haggai 1:12 , Haggai 1:14 ; Haggai 2:2 , Haggai 2:4 .Zechariah 3:1 , Zechariah 3:3 , Zechariah 3:8 , Zechariah 3:9 ; Zechariah 6:11 . Spelled "Josuah" in the 1611 edition of the Authorized Version.

Josedech. Hebrew = Jehovah is righteous.

Verse 2

the LORD of hosts. See note on 1 Samuel 1:3 .

This People. Not Zerubbabel or Joshua.

time. Repeated here and in Haggai 1:4 for emphasis.

not. Septuagint reads "not yet".

Verse 4

you, O ye . Hebrew Figure of speech Epizeuxis ( App-6 ), for emphasis = you, even you, or that ye yourselves.

ceiled = panelled. Used of the lining of an arched roof. Occurs in 1Ki 6:9 ; 1 Kings 7:3 , 1 Kings 7:7 . Jeremiah 22:14 . Showing that their houses were not only roofed, but wainscotted or decorated. Hebrew = "in your houses [and that too] panelled". Compare David (2 Samuel 7:2 .Psalms 132:3; Psalms 132:3 ). This proves that the Temple had not then been commenced. Compare Haggai 1:9 . See notes on Nehemiah 7:4 , and longer note on Nehemiah 2:1 , Nehemiah 5:14 , Nehemiah 13:4 . Also App-58 .

Verse 5

Consider = Set your heart on, or give your attention to. Occurs five times m this hook (Haggai 1:5 , Haggai 1:7 ; Haggai 2:15 , Haggai 2:18 , Haggai 2:18 ). Compare Job 1:8 ; Job 2:3 .Isaiah 41:22 .

your ways: i.e. the ways in which ye have been led, your experiences which are detailed in the next verse.

Verse 6

Ye have sown, &c Reference to Pentateuch (Deuteronomy 28:38 , Deuteronomy 28:39 ). App-92 .

have not enough = are not satisfied. Reference to Pentateuch (Leviticus 26:26 ). App-92 .

Verse 8

mountain = hill country.

take pleasure = he pleased therewith.

I will be glorified = I will get Me honour. Hebrew text has 'ekkabda. This is one in a list of twenty-nine words which are without the letter He (= H) at the end (see Ginshurg's Massorah, vol. I, p. 281). App-30 . This letter = five ( App-10 ), and later Talmudists regard it as betokening the fact that five things were lacking in the second Temple, viz.: (1) the ark; (2) the sacred fire; (3) the Shekinah; (4) the Urim and Thummim; and (5) the spirit of prophecy. This list is to safeguard ( App-93 ) the other occurrences of the word, which have this letter at the end, among them being Exodus 14:4 , Exodus 14:17 . These constitute a reference to Pent, with Leviticus 10:3 (which, like Haggai 1:8 , is without the). App-92 .

saith the LORD = hath said Jehovah.

Verse 9

saith the LORD of hosts = [is] the oracle of Jehovah Sabaioth.

Verse 10

the heaven, &c. Reference to Pentateuch (Leviticus 26:19 . Deuteronomy 28:23 ). App-92 .

dew. See note on Psalms 133:3 .

and. Note the Figure of speech Polysyndeton ( App-6 ), emphasizing each item which is particularized here, and in Haggai 1:11 .

Verse 11

new wine. Hebrew. tirosh. App-27 .

that which. Some codices, with Aram, and Syriac, read "all which".

Verse 12

the remnant: which had returned from Babylon. Compare Haggai 1:14 ; Haggai 2:2 , &c.

God. Hebrew. Elohim. App-4 .

as = according as. Some codices, with a special various reading called Sevir ( App-34 ), one early printed edition, and Syriac, read "with which".

sent him. Some codices, with Septuagint, Syriac, and Vulg, read "sent him unto them". Compare Jeremiah 43:1 .

Verse 13

the LORD'Smessenger, &c. = the messenger of Jehovah in the message of Jehovah.

message. Hebrew word Occurs only here.

Verse 14

spirit. Hebrew. ruach. App-9 . Put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for the state of mind and feeling, &c. Compare 1 Chronicles 5:26 . 2Ch 21:16 ; 2 Chronicles 36:22 (= Ezra 1:1 ). Jeremiah 51:11 .

they came. See Ezra 3:1 , &c.

Verse 15

In the, &c. This reads on from Haggai 1:14 , giving the date when Haggai's message took effect about three weeks later. It is not the commencement of another message, as some have supposed. See note on p. 1276.

Chapter 2

Verse 1

In the seventh month. See note on p. 1276.

the LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 .

by. See note on Haggai 1:1 .

Haggai. See note on Haggai 1:1 .

Verse 2

Zerubbabel. . . Shealtiel, governor. . . Joshua . . . Josedech. See notes on Haggai 1:1 .

the residue = the remnant.

Verse 3

Who is left . . . ? = Who is there among you, the remnant? Evidently there were some present who had seen it. Compare Ezra 3:12 .

this house. The Temple is regarded as one throughout.

first = primitive.

Verse 4

saith the LORD of hosts = [is] the oracle of Jehovah Sabaioth. See note on 1 Samuel 1:3 .

Verse 5

I covenanted with you: or, supply the Ellipsis thus: "[I remember", or "Remember ye] the word which I", &c. Reference to Pentateuch (Exodus 29:45 , Exodus 29:46 ).

when ye came, &c. Reference to Pentateuch (Exodus 12:51 ). App-92 .

so My Spirit, &c.: i.e. speaking by the prophets. Compare Nehemiah 9:20 . Isaiah 63:10-14 .

Spirit. Hebrew. ruach. App-9 .

remaineth: or, abideth.

Verse 6

saith = hath said.

once = first; as in Haggai 1:1 with Haggai 2:1 . Hebrew. 'chad = one of several. See note on Deuteronomy 6:4 . There had been shakings before; but this one would be extreme and final. Quoted in Hebrews 12:26 , Hebrews 12:27 . Greek. hapax = once for all: i.e. first, before the fulfillment of the promise given in the clause which follows. It is feminine here, and cannot agree with "little" (one little, or a little) because me'at is masculine.

I will shake. See the Structure, below (Haggai 2:21 ). Not "convert"; but shake violently, as in Psalms 46:3 ; Psalms 77:18 . Jeremiah 10:10 , &c.

and. Note the Figure of speech Polysyndeton ( App-6 ): emphasizing the universality of this last shaking, in contrast with all former shakings. It refers to the great tribulation (Matthew 24:29 , Matthew 24:30 ). Compare Isaiah 13:13 ; Isaiah 24:18 .

Verse 7

the desire. Put by Figure of speech Metonymy (of the Adjunct), App-6 , for the object of desire, which cannot be "things", for hemdath is feminine, singular, and refers to Him Who alone can satisfy the desire of all nations. Compare 1 Samuel 9:20 . 2 Chronicles 21:20 .

shall come. The verb is plural: hence some would refer it to the treasures of "silver and gold" of Haggai 2:8 . But when two nouns stand together (as here) the verb may agree in member with either noun. Here it agrees with "nations" in number, but with the object desired in reality. The Septuagint reads "the elect of all the nations".

glory. This refers to the future millennial Sanctuary of Ezekiel ( App-88 ), as it follows after the great shaking of this verse and Revelation 6:12-17 . Moreover this "glory" is connected with the final peace (Haggai 2:9 , Isaiah 9:6 ; Isaiah 60:18 ). The second Temple was connected with "grace", not "glory", and was followed by wars, not peace (Matthew 10:34 ; Matthew 24:6-8 . Luke 12:51 ).

Verse 8

The silver, &c. Compare Isaiah 2:7 ; Isaiah 60:9-17 ; Isaiah 61:6 .

Verse 9

latter house, &c. Render: "Greater shall he the last glory of this house than the first". Ezekiel 48:2 .Ezekiel 4:5 ; Ezekiel 44:4 .

peace. Compare Isaiah 9:6 . Micah 5:5 .Zechariah 9:9 , Zechariah 9:10 .

Verse 10

In the, &c. Nearly two months after the preceding message. See note on p. 1276.

by. Many codices, with eight early printed editions, Septuagint, and Vulgate, read "unto"; but in Codex Hillel (quoted in the Massorah, App-30 ) and others, with two early printed editions, Aramaean, and Syriac, read "by the hand of", as elsewhere in this book. See note on Haggai 1:1 .

Verse 11

Ask now, &c. Reference to Pentateuch (Leviticus 10:10 , Leviticus 10:11 .Deuteronomy 17:11 ; Deuteronomy 33:10 ). App-92 . Supply the Ellipsis : "Ask now [direction]", &c.

Verse 12

holy. See note on Exodus 3:5 .

holy flesh: i.e. the flesh of a sacrifice. Compare Jeremiah 11:15 .

skirt = wing. See note on Ruth 3:9 .

or. Note the Figure of speech Paradiastole ( App-6 ).

wine. Hebrew. yayin. App-27 .

shall = will.

holy. See note on Ex". Hag 3:5 .

No. Reference to Pentateuch (Leviticus 6:27 ). App-92 .

Verse 13

by = by [touching].

dead body = soul. Hebrew. nephesh . See App-13 . where see thirteen passages in which nephesh is used of a "dead soul" in distinction from a "living soul", as in Genesis 2:7 . Reference to Pentateuch. App-92 .

unclean. Ref to Pentateuch (Leviticus 22:4 , Leviticus 22:6 ).

Verse 14

Then, &c. This is the application of verses: Haggai 2:11-13 .

there. Referring to the altar which was set up before the building of the Temple. See Haggai 2:15 . Compare Ezra 3:2 , Ezra 3:3 , with Haggai 2:6 .

Verse 15

consider. See note on Haggai 1:5 .

from this day. The day of the prophet's message.

upward = above, as to place; backward, as regards time; as explained. Referring to past time, before the foundation was laid. See the Structure (and "if"); and note on Haggai 2:19 .

Verse 16

measures. Supply "sheaves".

there = and there.

vessels. Omit "vessels". Hebrew. purah = a winepress. Occurs only here, and Isaiah 63:3 . Hence used of a wine measure.

Verse 17

I smote you, &c. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 28:22 ). App-92 .

Verse 18

Consider . . . consider. Figure of speech Anadiplosis. App-6 .

from this day: i.e. from the day the foundation of the Temple was laid. From this time, subsequently, things would be different, and Jehovah would bless them, as promised in Haggai 2:19 .

Verse 19

Is the seed . . . ? The answer is no. It was sown.

yea, as yet = howbeit, though at present. See notes on p. 618, and App-58 .

from this day = from this very day. Referring to their obedience in building

you. Omit; and take "bless" absolutely.

Verse 20

again. On the same day: i.e. a second time.

Verse 21

governor. See note on Haggai 1:1 .

I will shake. Compare the Structure p. 1276; and note on Haggai 2:6 . Hebrew I am shaking, or about to shake. Referring to a nearer shaking than Haggai 2:6 .

the heavens and the earth. See note on Deuteronomy 4:26 .

Verse 22

heathen = nations.

Verse 23

as a signet. Compare Song of Solomon 8:6 . Jeremiah 22:24 . See also, for this honour, Zechariah 4:7-10 ; Zechariah 6:13 ; and compare Genesis 41:42 .Esther 3:10 .

chosen thee. As David and others were chosen (1 Kings 8:16 ; 1 Kings 11:34 , &c).

thee. This must refer to the true prince and governor of Isaiah 9:6 , Isaiah 9:7 .

q