Christian Churches of God

No. F030

Komentaryo sa Amos

(Edition 3.0 20141212-20141225-20150110 20230722)

Kabanata 1-9

Christian Churches of God

PO Box 369, WODEN ACT 2606, AUSTRALIA

Email: secretary@ccg.org

(Copyright © 2014, 2015, 2023 Wade Cox)

This paper may be freely copied and distributed provided it is copied in total with no alterations or deletions. The publisher’s name and address and the copyright notice must be included. No charge may be levied on recipients of distributed copies. Brief quotations may be embodied in critical articles and reviews without breaching copyright.

This paper is available from the World Wide Web page:
http://www.logon.org and http://www.ccg.org

Komentaryo sa Amos

Panimula

Ang Amos ang Ikatlong aklat ayon sa Canon ng LT sa Labindalawang Propeta ngunit itinuturing na Una sa kanila sa panahon. Ang kahalagahan ay sinusuri nang detalyado.

Ipinagpalagay na ang pangalang Amos ay nagmula sa Amaziah (7:10) o Amasias (2Cron. 17:16). Ang Talmudic Rabbis ay nagpasya na siya ay mahina sa pagsasaliita tulad ni Moses (cf. Soncino Intro., p. 81). Siya ay isang pastol at manggagawa sa mga puno ng sikomoro (1:1, 7:14). Habang nagtatrabaho siya ay tinawag siya ng Diyos na pumunta sa Israel at ipaalam sa kanila na ang saro ng kanilang kasamaan ay puno at kung hindi sila agad magsisisi at manumbalik sa Diyos ay daranas sila ng matinding kaparusahan at pagkabihag. Sa pagtawag na ito ng Diyos ay napilitan siyang umalis sa kaniyang tahanan sa hilagang Judea at manirahan sa Samaria at Beth-el upang harapin ang mga sentrong ito ng imoralidad at bisyo at ng paganism at pagsamba sa diyos-diyosan.

Karaniwang tinatanggap na ang Amos ay naisulat sa pagitan ng taong 765 at 750 BCE sa paghahari ni Jeroboam II (782-743). Ang kanyang aklat ay nakalistang pangatlo sa Canon ngunit siya ay tinatanggap bilang una sa mga huling propeta at ang kanyang akda ang naglalayo sa kanyang sarili mula sa mga naunang propeta kung saan ang katiwalian ay pumasok sa kanilang mga paaralan gaya ng makikita natin sa kanyang mga isinulat. Ang pagtanggi niya sa mga propeta ay hindi nangangahulugang hindi siya ganto sa halip ay kinondena niya ang kanilang katiwalian at hindi isa sa kanila.

Ang lindol na kanyang tinutukoy sa 1:1 ay pinaniniwalaang naganap noong panahon ni Uzzia (Zac. 14:5). Ang eclipse ng araw na tinutukoy sa 8:9 ay kinalkula na nangyari noong 763 BCE (cf. Soncino Intro., p. 81).

Muli nating makikita ang panahon ng tatlumpu at apatnapung taon na nagkaroon ng bahagi sa pagsisisi ng Israel (cf. din Cox. Komentaryo sa Jonas [F032]). Ang babala ay nagsimula noong 763-2 BCE at noong 733 ay sinakop ng Assyria ang Damasco at ginawang tributary system ang Israel. Noong 723-2 lumipat sila sa Samaria at noong 722 BCE ang mga Israelita ay dinala sa pagkabihag at inalis sa hilaga ng Araxes na hindi babalik hanggang sa Ikalawang Pagparito ng Mesiyas.

Tinatanggap na siya ay tumutuligsa sa korap na mga saserdote at propeta sa kanyang sinulat at na siya ay pinatay sa pamamagitan ng paghampas sa noo gamit ang bakal. Ang unang pananaw ay pinatay siya sa pamamagitan ng paghampas sa noo ni Uzzia gamit ang isang nagliliyab na bakal. Ang ikalawa ay pinatay siya sa paghampas na ginawa ni Amaziah na saserdote ng Beth-el. Nagkakasundo ang parehong salaysay sa paraan ng kanyang pagkamatay maliban lamang kung aling awtoridad ang gumawa nito (cf. Soncino, ibid). Siya ay pinatay ng isang ketongin na hari ng Juda o isang korap na saserdote ng Israel. Sa alinmang paraan, gaya ng dati, ang mga propeta ng Diyos ay pinapatay habang ginagampanan ang kanilang tungkulin.

Ang Mensahe

Mahalagang isipi ang rabinikong pananaw na bagaman nauunawaan nila ang diwa ng mensahe ay binalewala ito ng Juda at nasa ilalim pa rin ng pagkondena dahil dito. Ang Modern Christianity ay lubos ding kinondena ng Labindalawang Propeta at partikular na ni Amos.

“Bilang tagapagpaliwanag ng moral at etikal na mga aspeto ng relihiyon ang kahalagahan ni Amos ay nangingibabaw. Ang Diyos ay hindi lamang ang Diyos ng Israel, kundi ng buong sansinukob. Ni ang Kanyang tipan ay hindi maihihiwalay sa Israel. Sila ay parurusahan dahil sa kanilang mga kasalanan higit pa kaysa sa ibang mga bansa, at ang kasamaan na pinakakarapat-dapat sa matinding kaparusahan ay ang kawalang-katarungan sa lipunan. Hindi sila maliligtas ng masusing pagsunod sa mga ritwal na pagsamba. Matindi ang pagkondena ni Amos sa maling paniniwala na pagsasagawa ng ritwal lamang ay maaari nang kilalanin ng Diyos na Siyang humihingi ng katuwiran at awa. Tunay na, ang Israel ang Kanyang piniling bayan, ngunit ang karugtong ng pribilehiyo ay obligasyon.

Ang kanyang mensaheng may walang hanggang kahalagahan ay ang lipunan, kung ito ay umiiral, ay dapat nakabatay sa katarungan sa pagitan ng tao at kapwa, gayundin sa pagitan ng mga bansa. Para kay Amos, ang katapatan at patas na pakikitungo ang pangunahing pinagmumulan ng pambansang kaunlaran. Ang Kanyang Ginintuang Panahon ang panahon kung saan ang marangal na kaisipan at payak na pamumuhay ay magkaugnay.” (Soncino, ibid).

Gayunpaman ang Diyos ang nagbibigay ng propesiya sa dulo ng Amos na direktang nakikipag-usap sa Israel at bukod sa mga propesiya na binanggit natin sa Pentateuch at sa mga binanggit ng mga naunang propeta sa Samuel, Mga Hari at Mga Cronica, Amos ay kinikilalang pinakaunang propesiya na nanatiling buo.

Ang Aklat ay natural na nahahati sa tatlong bahagi. Ang unang dalawang kabanata ay itinuturing na isang panimula sa mensahe ng propeta o mas tamang ang paghahanda sa pamamagitan ng propeta ng Diyos upang harapin ang Israel.

Sa lahat ng mga bansa ang Israel ang naging tulad ng patutot na sumamba sa diyos-diyosan at tulad ng ibang mga bansa ay hindi nakaligtas gayundin ang Israel at haharapin na ng Diyos ang Israel gamit ang isang bansang nahatulan na. Pagkatapos ay haharapin natin ang lahat ng mga bansa tulad ng makikita natin mula sa Labindalawang Propeta. Wala ni isa sa mga relihiyosong patutot na ito ang makaliligtas at lahat ay dadalhin sa pagkawasak.

Ang susunod na apat na kabanata ay tumatalakay sa mga taong itinuturing ang kanilang kasaganaan bilang tanda ng kanilang katuwiran. Ito pa rin ang pangunahing kapintasan ng mga bansa ng Israel na hanggang ngayon ay hindi pa rin nauunawaan na ang ibinigay sa kanila ay sa kanila sa pamamagitan ng karapatang mana mula kay Abraham at sa mga Patriyarka at walang kinalaman sa kanilang halaga bilang isang bayan at ang kanilang katuwiran ay gaya ng maruruming basahan sa mata ng Diyos. Ang pagkabulok ay nagmumula sa Kanlurang Europa lumaganap sa Commonwealth at lahat ng mga bansa at lalo na ang USA. Ang antinomianism ng tinatawag na Modern Christianity ay malapit nang maparusahan at ang Amos tumutukoy mula sa pagkabihag sa Assyria hanggang sa huling digmaan ng wakas at ang Mesiyas. Hindi magkakaroon ng katuwiran kung wala ang Kautusan at Katarungan ng Diyos. Ang Tsedek ay ang parehong salita sa Hebrew para sa parehong mga konsepto.

Pansinin na tinukoy siya sa teksto na kabilang sa mga pastol ng Tekoa. Ito ay bahagi ng mga tradisyon ng mga propeta at sinasabi ng Qur'an na walang propeta na hindi naging pastol.

***********

Amos Chapters 1-9 (AB)

Kabanata 1

¹Ang mga salita ni Amos, na nasa gitna ng mga pastor sa Tecoa, na nakita niya tungkol sa Israel, nang mga kaarawan ni Uzzia na hari sa Juda, at nang mga kaarawan ni Jeroboam na anak ni Joas na hari sa Israel, na dalawang taon bago lumindol. ²At kaniyang sinabi, Ang Panginoon ay aangal mula sa Sion, at sisigaw ng kaniyang tinig mula sa Jerusalem; at ang mga pastulan ng mga pastor ay mananambitan, at ang taluktok ng Carmelo ay matutuyo. ³Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Damasco, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kanilang giniik ang Galaad ng panggiik na bakal. ⁴Nguni't aking susuguin ang isang apoy sa loob ng bahay ni Hazael, at susupukin niyaon ang mga palacio ni Ben-hadad. ⁵At aking iwawasak ang halang ng Damasco, at aking ihihiwalay ang mananahan mula sa libis ng Aven, at siyang humahawak ng cetro mula sa bahay ng Eden; at ang bayan ng Siria ay papasok sa pagkabihag hanggang sa Chir, sabi ng Panginoon. ⁶Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Gaza, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kanilang dinalang bihag ang buong bayan, upang ibigay sa Edom. ⁷Nguni't ako'y magsusugo ng isang apoy sa kuta ng Gaza, at susupukin niyaon ang mga palacio niyaon: ⁸At aking ihihiwalay ang mananahan mula sa Asdod, at siyang humahawak ng cetro mula sa Ascalon; at aking ipipihit ang aking kamay laban sa Ecron, at ang nalabi sa mga Filisteo ay malilipol, sabi ng Panginoong Dios. ⁹Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Tiro, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kanilang ibinigay ang buong bayan sa Edom, at hindi inalaala ang tipan ng pagkakapatiran. ¹⁰Nguni't ako'y magsusugo ng isang apoy sa kuta ng Tiro, at susupukin niyaon ang mga palacio niyaon. ¹¹Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Edom, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't hinabol niya ng tabak ang kaniyang kapatid, at ipinagkait ang buong habag, at ang kaniyang galit ay laging nanglilipol, at taglay niya ang kaniyang poot magpakailan man. ¹²Nguni't magsusugo ako ng isang apoy sa Teman, at susupukin niyaon ang mga palacio sa Bozra. ¹³Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng mga anak ni Ammon, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kanila; sapagka't kanilang pinaluwa ang bituka ng mga babaing nagdadalang tao sa Galaad, upang kanilang mapalapad ang kanilang hangganan. ¹⁴Nguni't aking papagniningasin ang isang apoy sa kuta ng Rabba, at susupukin niyaon ang mga palacio niyaon, na may hiyawan sa kaarawan ng pagbabaka, na may bagyo sa kaarawan ng ipoipo; ¹⁵At ang kanilang hari ay papasok sa pagkabihag, siya at ang kaniyang mga prinsipe na magkakasama, sabi ng Panginoon. (AB)

Layunin ng Kabanata 1

Kaya ang mga bansa sa hilaga ay dinala sa pagkabihag bilang isang babala sa Israel ngunit hindi nila pinakinggan ang babala.

Pagkatapos ang Moab na anak ni Lot ay nawasak dahil sa kanilang pag-uusig sa Edom. Ang Juda ay binigyan ng propesiya ng kapahamakan ngunit ang kanilang pagkawasak ay matagal pa pagkatapos ng Israel kung saan ang Israel ay nabihag noong 722 at ang Juda ay hindi nawasak hanggang 586 CE.

Ang Syrians at Philistines at Edomites ay wawasakin, gaya ng Tiro. Ang mga parusang ito ay paulit-ulit na ipinataw at magpapatuloy hanggang sa wakas sa mga Huling Araw. Ang 40 taon ng Pagsisisi para sa Syria ay ibinigay mula sa pagtatapos ng digmaang Yom Kippur noong 1974 noong Mayo at ang mga digmaang nagwasak sa Syria ay lumala mula Mayo 2014. Ang Gaza ay nasangkot din gaya ng Lebanon. Ang Edom ay bahagi na ngayon ng Judaism.

Ang Moab sa silangang pampang ng Jordan noong panahong iyon ay nagsasalita ng isang diyalekto ng Hebreo at sumailalim sa Israel hanggang sa paghahari ni Ahab. Ang pag-aalsa ni Haring Mesha laban sa awtoridad ni Ahab ay tinutukoy sa 2Hari 3 at gayundin sa Moabite stone.

Kabanata 2

¹Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Moab, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kaniyang sinunog ang mga buto ng hari sa Edom na pinapaging apog. ²Nguni't ako'y magsusugo ng isang apoy sa Moab, at susupukin niyaon ang mga palacio ng Cherioth; at ang Moab ay mamamatay na may kaingay, may hiyawan, at may tunog ng pakakak. ³At aking ihihiwalay ang hukom sa gitna niyaon, at papatayin ko ang lahat na prinsipe niyaon na kasama niya, sabi ng Panginoon. ⁴Ganito ang sabi ng Panginoon: Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Juda, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kanilang itinakuwil ang kautusan ng Panginoon, at hindi iningatan ang kaniyang mga palatuntunan, at iniligaw sila ng kanilang mga pagbubulaan, ayon sa inilakad ng kanilang mga magulang. ⁵Nguni't magsusugo ako ng isang apoy sa Juda; at susupukin niyaon ang mga palacio ng Jerusalem. ⁶Ganito ang sabi ng Panginoon, Dahil sa tatlong pagsalangsang ng Israel, oo, dahil sa apat, hindi ko ihihiwalay ang kaparusahan sa kaniya; sapagka't kanilang ipinagbili ang matuwid dahil sa pilak, at ang mapagkailangan sa dalawang paang panyapak— ⁷Na iniimbot ang alabok sa lupa na nasa ulo ng dukha, at inililiko ang lakad ng maamo: at ang magama ay sumisiping sa isang dalaga, upang lapastanganin ang aking banal na pangalan: ⁸At sila'y nangahihiga sa tabi ng lahat na dambana, sa ibabaw ng mga kasuutang sangla; at sa bahay ng kanilang Dios ay nagsisiinom ng alak ng mga multa. ⁹Gayon ma'y nililipol ko ang Amorrheo sa harap nila, na ang taas ay gaya ng taas ng mga cedro, at siya'y malakas na gaya ng mga encina; gayon ma'y nilipol ko ang kaniyang bunga sa itaas, at ang kaniyang mga ugat sa ilalim. ¹⁰Iniahon ko rin kayo sa lupain ng Egipto, at pinatnubayan ko kayong apat na pung taon sa ilang, upang ariin ninyo ang lupain ng Amorrheo. ¹¹At nagbangon ako sa inyong mga anak ng mga propeta, at sa inyong mga binata ng mga Nazareo. Di baga gayon, Oh kayong mga anak ng Israel? sabi ng Panginoon. ¹²Nguni't binigyan ninyo ang mga Nazareo ng alak na maiinom, at inutusan ninyo ang mga propeta, na sinasabi, Huwag kayong manganghuhula. ¹³Narito, aking huhutukin kayo sa inyong dako, na gaya ng isang karong nahuhutok na puno ng mga bigkis. ¹⁴At ang pagtakas ay mapapawi sa matulin; at ang malakas ay hindi makaaasa sa kaniyang kalakasan; ni ang makapangyarihan man ay makapagliligtas sa sarili; ¹⁵Ni makatitindig man siyang humahawak ng busog; at siyang matulin sa paa ay hindi makaliligtas; ni siya mang nakasakay sa kabayo ay makaliligtas: ¹⁶At siya na matapang sa mga makapangyarihan ay tatakas na hubad sa araw na yaon, sabi ng Panginoon. (AB)

Layunin ng Kabanata 2

Ang Moab ay hinatulan dito. Ang Ammon ay hinatulan sa Kabanata 1. Ang paghatol ay mas mabigat dahil ang Israel ay inutusang huwag silang salakayin at sinalakay nila ang Israel (Deut. 2:4ff.). Kaya't ang buong bansa ng Jordan ay hinahatulan at hinarap sa panahong ito. Hiniling sa kanila na huwag salakayin ang Israel noong digmaang 1967 at inatake nila ito ngunit hindi sumali sa Digmaang Yom Kippur noong 1973/4. Ang kanilang pag-iwas sa mga Huling Araw ang magliligtas sa kanila sa mga kamay ng kapangyarihan ng Hayop ng Hilaga ngunit sila ay dadalhin sa ilalim ng Bansang Israel sa ilalim ng Mesiyas mula sa War of Hamon –Gog (No. 294).

Tandaan na hinatulan ang Israel sa mga kasalanan ng laman gayundin sa pagkorap sa mga relihiyosong Nazareo at sa pagkabigong isakatuparan ang mga propesiya ng Diyos at sa pagsupil sa mga propeta at pati sa pagpatay sa kanila gaya ng ginawa nila kay Amos mismo. Ama at anak ay nakikisama ng iisang babae at inuusig nila ang mga matuwid at ipinagbibili ang mga ito para sa pilak. Kinukuha nila ang kasuotan bilang sangla at pumupunta sa dambana ng Panginoon bilang matuwid. Ang Israel ngayon ay mas masahol pa kaysa noong panahong isinulat ito. Sinira ng Diyos ang kanilang kapangyarihang militar kung saan sila umaasa at gagawin Niya itong muli sa mga Huling Araw.

Ang kanilang inaasahan ay aalisin sa kanila at mapipilitan silang umasa sa Diyos lamang.

v. 4 Si Amos ay nagpapatuloy sa paghatol sa Juda para sa kanilang kasalanan sa pagtanggi sa Torah. Ang temang ito ay nagpapatuloy din hanggang sa mga Huling Araw. Hanggang ngayon ay binabaligtad pa rin nila ang Torah sa pamamagitan ng Talmud at binabaluktot ang kalendaryo gamit ang kanilang mga tradisyon at ang Babylonian intercalations. Sa Is. 5:24 at Os. 4:6 makikita natin ang parehong paratang gaya ng Amos tungkol sa moral na aspeto ng kautusan.

Ang kanilang mga kasinungalingan ay tumutukoy sa mga diyos-diyosan at huwad na diyos. Ito ay umiiral ngayon at hindi man lang napagtanto ng mga tao ang kanilang pinagmulan.

v. 5 Ang apoy sa Juda ay tumutukoy sa pagkawasak ng Babilonia noong 586 BCE.

Kabanata 3

¹Dinggin ninyo ang salitang ito na sinalita ng Panginoon laban sa inyo, Oh mga anak ni Israel, laban sa buong angkan na aking iniahon mula sa lupain ng Egipto, na sinasabi, ²Kayo lamang ang aking nakilala sa lahat ng angkan sa lupa: kaya't aking dadalawin sa inyo ang lahat ninyong kasamaan. ³Makalalakad baga ang dalawa na magkasama, liban na sila'y magkasundo? ⁴Uungal baga ang leon sa gubat, kung wala siyang huli? sisigaw baga ang batang leon sa kaniyang yungib, kung wala siyang huling anoman? ⁵Malalaglag baga ang ibon sa silo sa ibabaw ng lupa, ng walang silo sa kaniya? lulukso baga ang panghuli mula sa lupa, at walang nahuling anoman? ⁶Tutunog baga ang pakakak sa bayan, at ang bayan ay hindi manginginig? sasapit baga ang kasamaan sa bayan, at hindi ginawa ng Panginoon? ⁷Tunay na ang Panginoong Dios ay walang gagawin, kundi kaniyang ihahayag ang kaniyang lihim sa kaniyang mga lingkod na mga propeta. ⁸Ang leon ay umungal, sinong di matatakot? Ang Panginoong Dios ay nagsalita; sinong hindi manghuhula? ⁹Ihayag ninyo sa mga palacio sa Asdod, at sa mga palacio sa lupain ng Egipto, at inyong sabihin, Magpipisan kayo sa mga bundok ng Samaria, at inyong masdan kung anong laking ingay ang nandoon, at kung anong pahirap ang nasa gitna niyaon. ¹⁰Sapagka't hindi sila marunong magsigawa ng matuwid, sabi ng Panginoon, na nagiimbak ng pangdadahas at pagnanakaw sa kanilang mga palacio. ¹¹Kaya't ganito ang sabi ng Panginoong Dios: Kaaway ay paririto sa palibot ng lupain; at kaniyang ibabagsak ang lakas mo sa iyo, at ang iyong mga palacio ay sasamsaman. ¹²Ganito ang sabi ng Panginoon: Kung paanong inaagaw ng pastor sa bibig ng leon ang dalawang hita, o ang isang putol ng tainga; gayon ililigtas ang mga anak ni Israel na nangauupo sa Samaria sa sulok ng hiligan, at sa mga sedang colchon ng higaang malaki. ¹³Dinggin ninyo, at patotohanan ninyo laban sa sangbahayan ni Jacob, sabi ng Panginoong Dios, ng Dios ng mga hukbo. ¹⁴Sapagka't sa araw na aking dadalawin ang mga pagsalangsang ng Israel sa kaniya, aking dadalawin din ang mga dambana ng Beth-el, at ang mga sungay ng dambana ay mahihiwalay, at malalaglag sa lupa. ¹⁵At aking sisirain ang bahay na pangtagginaw na kasabay ng bahay na pangtaginit; at ang mga bahay na garing ay mangawawala, at ang mga malaking bahay ay magkakawakas, sabi ng Panginoon. (AB)

Layunin ng Kabanata 3

Sa Kabanata 3 ang Diyos ay nagsasalita sa buong sambahayan ng Israel na Kanyang inilabas mula sa Ehipto at kasama dito ang Juda. Sa kabanatang ito sinabi ng Diyos na wala Siyang gagawin maliban sa babalaan Niya muna sila sa pamamagitan ng mga propeta.

Ang katotohanan ay walang sumpa na dumarating nang walang dahilan (Kaw. 26:2).

Ang Filistia at Ehipto ay tinawag na pumunta at saksihan ang pagkawasak ng Israel. Ito rin ay nagsisilbing aral sa kanila sa mga Huling Araw. Ang dalawang ito ay pinarusahan at winasak at dapat alalahanin ng Israel ang kanilang kapalaran at pagkatapos sa mga Huling Araw ang lahat ng kanilang mga lupain ay tuluyang haharapin.

vv. 9-10 Mga Bundok ng Samaria: Makikita nila ang mga bisyo sa Samaria mula sa mga bundok na nakapalibot sa kanila. Ang estado ay lumubog sa marahas na kaguluhan dahil sa katiwalian at karahasan. Ang kanilang moral na pag-iisip ay nakorap.

v. 14 Ang mga sungay ng dambana ay hinahawakan ng mga naghahanap ng kanlungan mula sa Diyos. Ang kakayahang maghanap ng kanlungan mula sa Diyos ay aalisin. Sinasabi pa ng ilang rabinikong paliwanag na ang mga pundasyon ng dambana ay aalisin.

v. 15 Ang bahay na pang-tagginaw ay binanggit muli sa Jeremias 36:22. Tila tumutukoy ito sa karangyaan ng mga nasa mataas na estado kumpara sa mahihirap na walang anuman. Aalisin ang kanilang karangyaan at ang mga nasa mataas na estado ay mawawalan.

Ang mga lipi ay parurusahan dahil sa kanilang pagsamba sa diyos-diyosan at mga kulto ng Araw at sa kanilang ginawa sa Beth-el. Sa pagkabihag na ito ang mga pangunahing bahagi ng mga Levita ay nabihag din at ang 24 na bahagi ay kailangang muling buuin mula sa tatlong bahagi na nasa Juda pa rin upang ang pagkasaserdote ng Templo ay makaganap. Ito ay isang malaking dagok sa Levi sa buong Israel. Lahat sila ay nabihag lampas sa Araxes at naisama sa northern Hittites o Celts.

vv. 11-12 makikita natin na ang propesiya ay natupad at pagkatapos ng tatlumpung taon ang Syria ay napalibutan at nabihag ng mga Assyrian pagkatapos ng tatlong taong pagkubkob. Ang mamahaling kasangkapan ng Samaria na labis na kinamuhian ni Amos ay winasak ng mga Assyrian.

Kabanata 4

¹Dinggin ninyo ang salitang ito, Oh mga baka ng Basan, na nangasa bundok ng Samaria, na nagsisipighati sa mga dukha, na nagsisigipit sa mga mapagkailangan, na nangagsasabi sa kanilang mga panginoon, Dalhin ninyo rito, at ating inumin. ²Ang Panginoong Dios ay sumumpa sa pamamagitan ng kaniyang kabanalan, na, narito, ang mga kaarawan ay darating sa inyo, na kanilang huhulihin kayo ng mga taga ng bingwit, at ang nalabi sa inyo ay ng mga pamingwit. ³At kayo'y magsisilabas sa mga sira, na bawa't isa'y tuloytuloy; at kayo'y mangagpapakatapon sa Harmon, sabi ng Panginoon. ⁴Magsiparoon kayo sa Beth-el, at magsisalangsang kayo; sa Gilgal, at paramihin ninyo ang pagsalangsang; at inyong dalhin ang inyong mga hain tuwing umaga, at ang inyong mga ikasangpung bahagi tuwing tatlong araw; ⁵At kayo'y mangaghandog ng hain ng pasasalamat na may lebadura, at kayo'y mangaghayag ng kusang mga handog at inyong itanyag; sapagka't ito'y nakalulugod sa inyo, Oh ninyong mga anak ni Israel, sabi ng Panginoong Dios. ⁶At binigyan ko naman kayo ng kalinisan ng mga ngipin sa lahat ninyong mga bayan, at kakulangan ng tinapay sa lahat ninyong mga dako; gayon ma'y hindi kayo nanganumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ⁷At akin namang pinigil ang ulan sa inyo, nang tatlong buwan na lamang at pagaani na; at aking pinaulan sa isang bayan, at hindi ko pinaulan sa kabilang bayan: isang bahagi ay inulanan, at ang bahagi na hindi inulanan ay natuyo. ⁸Sa gayo'y dalawa o tatlong bayan ay nagsigala sa isang bayan upang magsiinom ng tubig, at hindi nangapawi ang uhaw: gayon ma'y hindi kayo nanganumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ⁹Aking sinalot kayo ng pagkalanta at ng amag: ang karamihan ng inyong mga halaman, at ng inyong mga ubasan, at ng inyong mga igusan, at ng inyong mga olibohan ay nilipol ng tipaklong: gayon ma'y hindi kayo nanganumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ¹⁰Aking pinarating sa gitna ninyo ang salot na gaya ng sa Egipto: ang inyong mga binata ay pinatay ko ng tabak, at dinala ko ang inyong mga kabayo; at aking pinaalingasaw ang baho ng inyong kampamento hanggang sa inyong mga butas ng ilong; gayon ma'y hindi kayo nanganumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ¹¹Aking ibinuwal ang iba sa inyo, gaya nang ibuwal ng Dios ang Sodoma at Gomorra, at kayo'y naging gaya ng dupong na naagaw sa apoy: gayon ma'y hindi kayo nanganumbalik sa akin, sabi ng Panginoon. ¹²Kaya't ganito ang gagawin ko sa iyo, Oh Israel; at yamang aking gagawin ito sa iyo, humanda kang salubungin mo ang iyong Dios, Oh Israel. ¹³Sapagka't, narito, siyang nagaanyo ng mga bundok, at lumilikha ng hangin, at nagpapahayag sa tao kung ano ang kaniyang pagiisip; na nagpapadilim ng umaga, at yumayapak sa mga mataas na dako ng lupa—ang Panginoon, ang Dios ng mga hukbo ay siya niyang pangalan. (AB)

Layunin ng Kabanata 4

Ang teksto sa Kabanata 4 ay nagpapakita na ang Diyos ay partikular na laban sa mga kababaihan ng Israel, ang mga Baka ng Basan na nang-aapi sa mga dukha. Sila ay ipapadala sa pagkabihag at parurusahan dahil sa pagsamba nila sa diyos-diyosan at pagdiriwang sa Beth-el na isinulong ni Jezebel sa mga Kulto ng Araw. Ang katiwalian sa Samaria ay tinukoy ni Amos na nagmula sa kasakiman ng mga kababaihan nito at sila ay inihalintulad sa mga baka ng Basan.

Ang idolatriya na ito ay nakikita sa Israel hanggang ngayon.

Pansinin na ang Panginoon ng mga Hukbo ay hinaharap ang Israel paunti-unti at sa pamamagitan ng mga pangkat at lungsod ngunit hindi pa rin sila nagsisi at bumaling sa Kanya.

Ang teksto sa versikulo 4-13 ay nagsisimula sa Magsiparoon kayo sa Beth-el. Ang puntong ito ay katulad ni Elias sa Bundok Carmel (1Hari kab. 18). Sinasaway nito ang kanilang mga walang-saysay na seremonyang ng pagsamba sa diyos-diyosan kung saan wala silang nakukuhang kasiyahan at tinatanggihan ng Diyos na sumaway sa kanila sa pamamagitan ng tagtuyot at apoy, lindol, taggutom, salot at digmaan. At hindi pa rin sila nakinig.

Para sa mensahe sa Gilgal tingnan ang tala sa Oseas 4:15.

Ang mga pag-aalay ay para sa mga huwad na diyos at ang mga ikapu ay ibinigay upang suportahan ang huwad na sistema ni Baal sa Israel at ganoon pa rin ito hanggang ngayon. Ang pag-aalis ng kanilang kasalanan na siyang layunin ng Gilgal ay hindi naalis.

Kabanata 5

¹Pakinggan ninyo ang salitang ito na aking itinataghoy sa inyo, O sambahayan ni Israel: ²“Siya'y bumagsak na, hindi na siya babangon pa, ang birhen ng Israel; siya'y itinakuwil sa kanyang lupain, walang magbangon sa kanya.” ³Sapagkat ganito ang sabi ng Panginoong Diyos: “Ang lunsod na lumabas na isang libo ay magkakaroon ng isandaang maiiwan, at ang lumabas na isandaan ay magkakaroon ng sampung maiiwan, sa sambahayan ni Israel.” ⁴Sapagkat ganito ang sabi ng Panginoon sa sambahayan ni Israel, “Hanapin ninyo ako, at kayo'y mabubuhay; ⁵ngunit huwag ninyong hanapin ang Bethel, at huwag pumasok sa Gilgal, ni dumaan sa Beer-seba; sapagkat ang Gilgal ay tiyak na patungo sa pagkabihag, at ang Bethel ay mauuwi sa wala. ⁶Inyong hanapin ang Panginoon, at kayo'y mabubuhay; baka siya'y magsiklab na parang apoy sa sambahayan ni Jose, at lalamunin nito ang Bethel, at walang makakapatay niyon. ⁷O kayo na ginagawa ninyong mapait na kahoy ang katarungan, at inihahagis sa lupa ang katuwiran! ⁸Siya na lumikha ng Pleyades at Orion, at ang gabing malalim ay ginagawang umaga, at pinadidilim ang araw upang maging gabi, na tinatawag ang mga tubig ng dagat, at ibinubuhos ang mga iyon sa ibabaw ng lupa ang Panginoon ang kanyang pangalan; ⁹siya ang nagdadala ng biglang pagkawasak laban sa malakas, anupa't ang pagkawasak ay dumarating sa tanggulan. ¹⁰Kanilang kinapopootan ang nananaway sa pintuan, at kanilang kinasusuklaman ang nagsasalita ng katotohanan. ¹¹Kaya't yamang inyong niyayapakan ang dukha, at pinagbubuwis ninyo siya ng trigo, kayo'y nagtayo ng mga bahay na batong tinabas, ngunit hindi ninyo iyon tatahanan; kayo'y nagtanim ng magagandang ubasan, ngunit hindi ninyo iinumin ang alak niyon. ¹²Sapagkat alam ko kung gaano karami ang inyong mga pagsuway, at kung gaano kalaki ang inyong mga kasalanan— kayong nagpapahirap sa matuwid, kayo na kumukuha ng suhol, at itinutulak sa isang tabi ng pintuan ang nangangailangan. ¹³Kaya't siya na mabait ay tatahimik sa panahong iyon; sapagkat iyon ay masamang panahon. ¹⁴Hanapin ninyo ang mabuti at hindi ang masama, upang kayo'y mabuhay; at sa gayo'y ang Panginoon, ang Diyos ng mga hukbo, ay magiging kasama ninyo, gaya ng inyong sinasabi. ¹⁵Inyong kapootan ang masama, at ibigin ang mabuti, at kayo'y magpairal ng katarungan sa pintuang-bayan. Marahil ang Panginoon, ang Diyos ng mga hukbo, ay magiging mapagpala sa mga nalabi sa Jose. ¹⁶Kaya't ganito ang sabi ng Panginoon, ng Diyos ng mga hukbo, ang Panginoon: “Magkakaroon ng panaghoy sa lahat ng mga liwasan, at sila'y magsasabi sa lahat ng lansangan, ‘Kahabag-habag! Kahabag-habag!’ Kanilang tatawagin ang magbubukid upang magdalamhati, at sa pagtangis ang mga bihasa sa panaghoy. ¹⁷At sa lahat ng ubasan ay magkakaroon ng panaghoy; sapagkat ako'y daraan sa gitna mo,” sabi ng Panginoon. ¹⁸Kahabag-habag kayong nagnanais ng araw ng Panginoon! Sa anong layunin ang araw ng Panginoon sa inyo? Iyon ay kadiliman at hindi kaliwanagan, ¹⁹gaya ng isang tao na tumakas sa leon, at sinalubong siya ng oso, o pumasok sa bahay at ikinapit ang kanyang kamay sa dingding, at isang ahas ang tumuka sa kanya. ²⁰Hindi ba kadiliman ang araw ng Panginoon, at hindi kaliwanagan, at kadiliman na walang ningning doon? ²¹“Aking kinapopootan, aking hinahamak ang inyong mga kapistahan, at hindi ako malulugod sa inyong mga takdang pagtitipon. ²²Bagaman inyong inihahandog sa akin ang inyong mga handog na sinusunog at mga handog na butil, hindi ko iyon tatanggapin; ni akin mang pagmamasdan ang mga handog pangkapayapaan ng inyong mga pinatabang hayop. ²³Ilayo mo sa akin ang ingay ng iyong mga awit; hindi ako makikinig sa himig ng iyong mga alpa. ²⁴Kundi paagusin ninyo ang katarungan na parang tubig, at ang katuwiran na parang batis na patuloy na umaagos. ²⁵“Nagdala ba kayo sa akin ng mga alay, at mga handog sa ilang sa loob ng apatnapung taon, O sambahayan ni Israel? ²⁶Inyong dinala si Sakkuth na inyong hari, at si Kaiwan na inyong mga larawan, ang bituin ng inyong diyos, na inyong ginawa para sa inyong sarili. ²⁷Kaya't kayo'y aking dadalhin sa pagkabihag sa kabila ng Damasco,” sabi ng Panginoon, na ang pangalan ay Diyos ng mga hukbo.

Layunin ng Kabanata 5

Ang Ikalimang Kabanata ay nagpapatuloy sa pagtalakay sa istruktura ng mga sakuna. Walang makakapagpabangon sa Israel. Ang buong bansa ay mawawasak. Ang mga unang versikulo ay isang pagdadalamhati sa Israel na nagsimula sa isang panaghoy. Bumagsak ang Israel. Ang pandiwa ay gumamit ng prophetic perfect at sa gayon ay inilarawang nangyari na. Siya ay naiwang pinabayaan. Ang tekstong ito ay nagpapatuloy patungo sa propesiya.

Ang bansa ay nilipol at sa gayon ay nilayong hindi na muling maging malakas.

Ang Diyos ay nagbibigay ng malinaw na tagubilin sa Israel na nagsasabing hindi sila dapat pumunta sa Gilead sa kabila ng Jordan sapagkat sila ay mapupunta sa pagkabihag bago pa ang Samaria. Hindi sila dapat humingi ng tulong sa mga sumasamba sa diyos-diyosan sa Beth-el ni pinahihintulutang pumunta sa Juda at sakupin ang mga timog na lupain sa Gilgal at Beersheba. Wala sa mga ito ang makakatulong sa kanila. Walang maitutulong ang mga alyansa at susundan sila ng Panginoon ng mga Hukbo saanman sila magpunta at uusigin sila.

Kung bumaling sila sa Diyos ay mabubuhay sila ngunit hindi sila mabubuhay kung hindi nila gagawin ito. Ang Diyos ay magpapataw ng taggutom at tagtuyot sa Israel hanggang sa sila ay magsisi at ito ay magpapatuloy sa mga Huling Araw.

vv. 1-6 Ang sistema ng relihiyong ito na sumira sa Israel mula sa Beth-el ay pinangangalagaan sa Israel at hindi sila nagsisi at nagtayo sila ng isang sistemang walang katarungan sa kanilang mga hukuman (pintuang-bayan).

Ang mga Kulto ng Araw ni Baal ay nananatili sa Israel hanggang ngayon at sila ay sumasamba sa day of the Sun at sila ay nagdiriwang ng mga Pista ng Pasko at Easter at dahil dito sila ay parurusahan (tingnan ang araling The Origins of Christmas and Easter (No. 235)).

vv. 7-9 Ang kanilang mga sistemang walang katarungan ay naging lumalim. Ang katiwalian ay nasa lahat ng dako at ang mga nasa kapangyarihan ay ayaw na sinasaway. Ang katotohanan ay itinapon sa lupa. Sa huli ang Diyos ay mapipilitang mamagitan. Ito ay nagpapatuloy sa mga Huling Araw habang nakikita nating dinadala tayo ng propesiya sa paglipas ng panahon patungo sa Araw ng Panginoon. Sinabihan tayong maging maingat at kapootan ang kasamaan at ibigin ang kabutihan at ang Panginoon ng mga Hukbo ay makakasama natin. Ang kawalang-katarungan sa mga siglo bago ang Pagkatatag ng Canada at ng US at ng Australia at New Zealand ay kakila-kilabot at ginamit ng Diyos ang pang-aabusong ito upang muling ilipat ang mga mahihirap sa ibang mga lupain at upang iligtas ang maraming bansa hanggang sa panahon ng wakas.

Inusig nila ang pananampalataya at ang mga tagapagsalita ng katotohanan at mga sumusunod sa kautusan ng Diyos sa loob ng maraming siglo.

vv. 10-17 Ang katiwalian ay nasa lahat ng dako sa mga Huling Araw at ang maingat ay hindi nangahas na magsalita ng anuman. Sa pamamagitan lamang ng katarungan ng mga hukuman sa Israel maliligtas ito. Habang ito’y patuloy na nakokorap ito ay paparusahan.

Ang tagtuyot ay nagiging sanhi ng pagluluksa ng mga magsasaka at ang mga nagtatanim ng ubas ay mananaghoy.

vv. 18-20 Ang Araw ng Panginoon ay hindi ang siyang dapat hangarin ng mga tao dahil sila ay mapapahamak dito kung walang pagsisisi.

vv. 21-23 Ipinahayag ng Diyos na kinamumuhian at hinahamak Niya ang kanilang mga kapistahan. Marami sa mga Iglesia ng Diyos ang nagpakilala ng huwad na kalendaryo at ang kanilang mga kapistahan ay hindi tumatapat sa mga araw na iniutos gaya ng ginawa nila sa Kalendaryong Hillel sa Juda. Sa Israel idineklara ng karamihan ang kanilang mga pagtitipon bilang mga Paganong ritwal ni Baal na sinamba sa Beth-el sa mga Kulto ng Araw at Misteryo ng Pasko at Easter ng diyosa. (Tingnan ang mga araling God’s Calendar (No. 156); Ang Kalendaryo at ang Buwan: Mga Pagpapaliban o Mga Pista [195]; Pagbaluktot ng Kalendaryo ng Diyos sa Juda [195B] at The Origins of Christmas and Easter (No. 235).) Walang tatanggapin ang Diyos mula sa mga ito saanman.

vv. 24-27 Kinakailangan na ang katarungan at moral at etikal na pag-uugali ay dumaloy mula sa sentro ng Israel at sa sistema ng relihiyon nito at hindi ito dapat maging walang kabuluhan gaya ngayon.

Buod

Ang mga sistema ng pagsamba sa Israel ay nakorap at hindi ito tatanggapin ng Diyos.

Sina Sakkuth at Kaiwan ay mga paganong diyos at ang bituin ng Chiun o Kaiwan o Remphan ay ginagamit pa rin sa Juda hanggang ngayon. Ang mga ito ay mga diyos ng Babilonia at Assyrian na umiiral hanggang sa araw na ito at sinasamba nang magkasama. Doon ay napilitan silang dalhin ang kanilang mga dayuhang diyos sa Assyria at higit pa, sa hilaga ng Araxes. Muli silang haharapin sa mga Huling Araw para sa parehong mga kasalanan.

Kabanata 6

¹“Kahabag-habag sila na nagwawalang-bahala sa Zion, at sila na tiwasay sa bundok ng Samaria, ang mga kilalang tao ng una sa mga bansa, na pinagmulan ng sambahayan ni Israel! ²Dumaan kayo sa Calne, at inyong tingnan; at mula roon ay pumunta kayo sa Hamat na dakila; at pagkatapos ay bumaba kayo sa Gat ng mga Filisteo. Magaling ba sila kaysa mga kahariang ito? O mas malaki ba ang kanilang nasasakupan kaysa inyong nasasakupan? ³Naglalayo ba kayo ng araw ng sakuna at maglalapit ba kayo ng upuan ng karahasan? ⁴“Silang mga nahihiga sa mga higaang garing, at nag-uunat ng kanilang sarili sa kanilang mga hiligan, at kumakain ng mga batang tupa mula sa kawan, at ng mga guya na mula sa gitna ng kulungan; ⁵na kumakatha ng mga tunog ng alpa na walang paghahanda; na kumakatha para sa kanilang sarili ng mga panugtog ng tugtugin, na gaya ni David; ⁶na umiinom ng alak sa mga mangkok, at binubuhusan ang kanilang sarili ng pinakamagandang uri ng langis, ngunit hindi nahahapis sa pagkaguho ni Jose. ⁷Kaya't sila ngayon ay tutungo sa pagkabihag sa unahan ng mga bihag, at ang kasayahan nila na nag-uunat ng sarili ay mapaparam.” ⁸Ang Panginoong Diyos ay sumumpa sa kanyang sarili, ang Panginoon, ng Diyos ng mga hukbo ay nagsabi: “Aking kinapopootan ang kapalaluan ng Jacob, at aking kinamumuhian ang kanyang mga muog; kaya't aking ibibigay ang lunsod at lahat ng naroroon.” ⁹At kung may natitirang sampung tao sa isang bahay, sila'y pawang mamatay. ¹⁰At kapag ang isang tiyuhin o yaong sumusunog ng patay, ang magbubuhat upang ilabas ang buto mula sa bahay, at sasabihin doon sa nasa loob na bahagi ng bahay, “Mayroon ka pa bang kasama?” at kanyang sasabihin: “Wala”; kung magkagayo'y kanyang sasabihin: “Tumahimik ka! Hindi natin dapat banggitin ang pangalan ng Panginoon.” ¹¹Sapagkat narito, ang Panginoon ay mag-uutos na ang malaking bahay ay mawawasak, at ang munting bahay ay madudurog. ¹²Tumatakbo ba ang mga kabayo sa malaking bato? Inaararo ba ng sinuman ang dagat sa pamamagitan ng mga toro? Ngunit inyong ginawang lason ang katarungan, at ginawang mapait na kahoy ang bunga ng katuwiran. ¹³Kayong nagagalak sa isang bagay na walang kabuluhan, na nagsasabi; “Hindi ba sa pamamagitan ng sarili naming lakas ay nagapi namin ang mga sungay para sa aming sarili?” ¹⁴“Sapagkat aking ititindig laban sa inyo ang isang bansa, O sambahayan ni Israel,” sabi ng Panginoon, ng Diyos ng mga hukbo; “at kanilang pahihirapan kayo mula sa pasukan sa Hamat hanggang sa batis ng Araba.”

Layunin ng Kabanata 6

vv. 1-2 Pansinin na ang Ikaanim na Kabanata ay nagpapatuloy partikular sa pagsaway sa Juda sa Sion gayundin sa Samaria na nagpapahiwatig na ang pagsamba ay lumaganap sa dalawa.

vv. 3-9 Bumagsak ang Calne at Hamat noong 738 at 720 BCE.

Kaya pinaniniwalaang sila ay maaaring magdusa naunang ng mas maagang sakuna na tinutukoy ni Amos (cf. Soncino fn.). Ang Gat ang pangunahing lungsod ng mga Filisteo (cf. 1:6) at ang teksto ay dapat basahin upang magpahiwatig ng isang retorika na tanong sa Israel i.e. Sa palagay ninyo ba ay mas mabuti kayo na matatakasan ninyo ang kanilang kapalaran?

vv. 10-11 Kaya't ang mga mayayaman at makapangyarihan na mga mayaman noon at gayundin ang mga mayayaman ng Israel sa mga Huling Araw ang unang mawawasak. Yaong mga nakahiga sa mga higaang garing at nagtatago mula sa pagkawasak ay kukunin at susunugin gaya ng mga nasa mga Huling Araw. Mamamatay sila at walang sinuman sa kanilang sambahayan ang makakaligtas, at aasa sila sa mga kamag-anak upang sunugin sila dahil sa mga salot na ipapataw sa kanila; at lalo na sa mga Huling Araw ang mga salot na iyon ay magiging matindi.

v. 14 Tinalikuran sila ng Diyos at ang kanilang mga panalangin ay magiging kaparusahan.

Ayon sa Targum ang Malaking Bahay ay tumutukoy sa Israel at ang Munting Bahay ay tumutukoy sa Juda. Pareho itong dudurugin. Ang teksto ay tumutukoy sa pagbaluktot ng katarungan. Mapanganib na baluktutin ang katarungan gaya ng pagsakay sa mga kabayo sa bayuhan at kasing walang saysay ng pag-aararo sa dagat gamit ang mga baka. Ang Israel at Juda ay binaluktot ang Katarungan at Katuwiran upang maging lason at mapait na kahoy. Ito ay parehong Tsedek.

Buod

Ang Lo debar ay isang bagay na walang kabuluhan o walang anuman. (Isang hindi bayan, Deut. 32:21). Nakatuon sila sa walang kabuluhan at walang saysay at sa kung ano ang mabababaw.

Ang pangalang Karnaim ay nangangahulugan ng mga sungay at ito ay isang paglalaro sa mga salita na ginamit ni Amos upang harapin ang mga pangalan ng Israel. Si Graetz ay nabanggit na nagmumungkahi na ang Lo Debar at Karnaim ay mga pangalan ng lugar sa Gilead. Ang Lidbir at Lo Dabar ay nakalista sa Josue 13:26; 2Samuel 9:4f; 17:27. Ang Ashtaroth Karnaim ay binanggit sa Genesis 14:5 at nauugnay sa diyosang si Ashtaroth o Easter na asawa ni Baal na sinasamba sa Israel hanggang ngayon. Ang Gilead ang tagpuan ng digmaan sa pagitan ni Jeroboam II at ng Syrians at sa gayon ay nagpahayag ng propesiya si Amos laban sa kanila sa pamamagitan ng paggamit ng paglalaro sa mga salita. Ang terminong “isang bansa” ay tumutukoy sa Syria at patuloy hanggang sa mga Huling Araw (cf. Soncino fns).

Ang termino mula Hamat hanggang sa Batis ng Araba ay inihalintulad sa Dan hanggang Beersheba. Kaya ang buong bansa na pinamumunuan ng Israel ay masasakop (cf. 2Hari 14:25). Ang propesiyang ito ng pagkawasak ay nagtatapos sa bahaging ito ng propesiya.

Kabanata 7

¹Ganito ang ipinakita sa akin ng Panginoong Diyos: at narito, siya'y lumikha ng mga balang sa pasimula ng huling pagsibol ng pananim, at narito, ang huling pananim ay pagkatapos ng mga gapas para sa hari. ²At nangyari, nang kanilang matapos kainin ang damo ng lupain, aking sinabi, “O Panginoong Diyos, isinasamo ko sa iyo, magpatawad ka! Paanong tatayo ang Jacob? Sapagkat siya'y maliit! Siya'y napakaliit!” ³Ang Panginoon ay nagbago ng isip tungkol dito, “Hindi mangyayari,” sabi ng Panginoon. ⁴Ganito ang ipinakita sa akin ng Panginoong Diyos: at narito, ang Panginoong Diyos ay tumatawag, upang humatol sa pamamagitan ng apoy, at tinupok nito ang malaking kalaliman, at kinakain ang lupain. ⁵Nang magkagayo'y sinabi ko, “O Panginoong Diyos, itigil mo, isinasamo ko sa iyo! Paanong makakatayo ang Jacob? Siya'y maliit!” ⁶Ang Panginoon ay nagbago ng isip tungkol dito, “Ito'y hindi rin mangyayari,” sabi ng Panginoong Diyos. ⁷Ipinakita niya sa akin: Narito, ang Panginoon ay nakatayo sa tabi ng isang kuta na itinayo na may panghulog, na may panghulog sa kanyang kamay. ⁸At sinabi ng Panginoon sa akin, “Amos, anong nakikita mo?” At aking sinabi, “Isang panghulog.” At sinabi ng Panginoon, “Tingnan ninyo, ako'y maglalagay ng panghulog sa gitna ng aking bayang Israel; hindi na ako magdaraan pa sa kanila. ⁹At ang matataas na dako ng Isaac ay magiging sira, at ang mga santuwaryo ng Israel ay mahahandusay na wasak; at ako'y babangon na may tabak laban sa sambahayan ni Jeroboam.” ¹⁰Nang magkagayo'y nagsugo si Amasias na pari sa Bethel kay Jeroboam na hari ng Israel, na nagsasabi, “Si Amos ay nakipagsabwatan laban sa iyo sa gitna ng sambahayan ni Israel. Hindi kayang dalhin ng lupain ang lahat niyang mga salita. ¹¹Sapagkat ganito ang sabi ni Amos, ‘Si Jeroboam ay mamamatay sa pamamagitan ng tabak, at ang Israel ay tunay na pupunta sa pagkabihag mula sa kanyang lupain.’” ¹²Sinabi ni Amasias kay Amos, “O ikaw na tagakita, humayo ka, at tumakas ka sa lupain ng Juda, at doo'y kumain ka ng tinapay, at magsalita ka ng propesiya roon. ¹³Ngunit huwag ka nang muling magsalita ng propesiya sa Bethel, sapagkat iyon ay santuwaryo ng hari, at iyon ay templo ng kaharian.” ¹⁴Nang magkagayo'y sumagot si Amos kay Amasias, “Ako'y hindi propeta, o anak man ng propeta; kundi ako'y pastol, at manggagawa sa mga puno ng sikomoro. ¹⁵At kinuha ako ng Panginoon mula sa pagsunod sa kawan, at sinabi ng Panginoon sa akin, ‘Humayo ka, magsalita ka ng propesiya sa aking bayang Israel.’ ¹⁶“Kaya't ngayo'y pakinggan mo ang salita ng Panginoon, Iyong sinasabi, ‘Huwag kang magpahayag ng propesiya laban sa Israel, at huwag kang mangaral laban sa sambahayan ni Isaac.’ ¹⁷Kaya't ganito ang sabi ng Panginoon: ‘Ang iyong asawa ay magiging masamang babae sa lunsod, at ang iyong mga anak na lalaki at babae ay mabubuwal sa pamamagitan ng tabak, at ang iyong lupain ay mahahati sa pamamagitan ng pising panukat; at ikaw ay mamamatay sa isang lupaing marumi, at ang Israel ay tiyak na dadalhing bihag papalayo sa kanyang lupain.’”

Layunin ng Kabanata 7

Ang susunod na yugto ay nagsisimula sa Unang Pangitain: Isang Salot ng mga Balang.

Ang masigasig na pamamagitan ni Amos ay nagawang pigilan ang salot. Kaya ipinakikita ng Diyos na sa pamamagitan lamang ng pamamagitan ng Kanyang mga lingkod na propeta sila maliligtas.

Ito ay nagpapatuloy hanggang sa wakas at sa pamamagitan lamang ng mga panalangin ng mga hinirang sila maliligtas.

Mayroong limang pangitain.

vv. 1-2 Ang mga uri ng balang na ginamit dito upang ipakita na ang Diyos ang bumuo sa kanila ay Gobai na ginamit din sa Nahum 3:17. Ang huling pagsibol (Heb. Lekesh ang mga ugat na lumilitaw sa malkosh bilang “huling pagsibol”) ay tumutukoy sa paglago ng mga pananim sa Tagsibol.

Ang “Gapas para sa Hari” ang buwis na binabayad sa mga hari ng Israel bilang pagkain para sa mga kabayo (cf. 1Hari 18:5). Matapos mabayaran ang buwis na ito ay maaaring nang anihin ng mga tao ang damo para sa sarili nilang gamit ngunit dumating ang mga balang at nilamon ito (Driver).

Ang salitang Hebreo na isinaling damo dito ay isinaling tanim sa Genesis 1:12 at isang pangkalahatang termino para sa mga halaman.

v. 3 Sa paggamit ng terminong babangon sinasabi ni Amos na “Paano makakabangon ang Israel mula sa gayong sakuna.” Naunawaan din niya na ang parusa ay ipapataw ng Diyos sa isang makasalanang bayan at samakatuwid ay humingi ng kapatawaran para sa kanila. Ikinatuwiran niya na sa kabila ng kanilang pananaw sa kanilang kayamanan ang kanilang mga pinagkukunan ay itinuturing na hindi sapat upang makabawi mula sa sakuna.

Ang mga balang ay sumisimbolo sa mga hukbo mula sa Hilaga gaya ng ginamit sa mga huling propeta e.g. Nahum para sa lahat ng mga pagsalakay ng Assyria at Babilonia.

Kaya namagitan si Amos para sa Israel. Naligtas sila sa mga Balang sa Hilaga ngunit pinahintulutan ang Juda na bumalik sa kanilang mga lupain matapos ang pagkawasak ng Babilonia upang makita nila ang Mesiyas sa kanilang sariling mga lupain.

vv. 4-6 Pagkatapos ay ipinakita ng Panginoong Diyos kay Amos na Siya ay tumatawag ng paghatol sa pamamagitan ng apoy dahil hindi sila nagsisi. Pagkatapos ay ipinangalat ng Panginoon ang Juda sa lupa at winasak ang Jerusalem sa pamamagitan ng apoy at ipinangalat din ang iglesia.

Ang Soncino ay nagbibigay ng punto dito na palaging inilalagay ng Diyos bayan sa harap ng luklukan ng Paghuhukom (e.g. Is. 3:13; Jer. 2:9; Os. 4:1 Mik. 6:1). Ang “malaking kalaliman” ay pinaniniwalaang tumutukoy sa mga karagatan kung saan itinaas ang lupa at ang mga kritiko ay nangangatuwiran na ito ay batay sa maling agham. Gayunpaman, ang malaking kalaliman ay natuklasan lamang ng mga siyentipiko bilang malaking imbakan ng tubig sa ilalim ng kontinente ng North America. Maaaring ito ang bantang paghuhukom sa mga Huling Araw na maglulubog sa lupa.

Maaaring tumukoy din ito sa mga tao sa mundo kung saan ipinangalat ang Israel at Juda.

vv. 7-9 Ang sumunod na pangitain ay tungkol sa Panghulog. Ito ang Paghuhukom ng Diyos laban sa Sambahayan ni Isaac at sa gayon ang Israel ay nahatulang mabihag dahil sa pagsamba sa diyos-diyosan ng mga hari nito at ng mga saserdote nito at ng bayan nito.

vv. 10-17 Tinangkang patayin ni Amasias na Saserdote ng Beth-el si Amos at sinikap niyang pigilan ang pagkabihag. Sa ganitong paraan ang lahat ng mga huwad na saserdote at propeta ay nagsikap na patahimikin ang salita ng Diyos sa Israel.

Buod

Sinabi ng Diyos ang Kanyang paghatol sa Israel at sa mga huwad na propeta ng mga kulto ng Araw sa Israel at ang paghatol ay ipapatupad din sa kanila sa mga Huling Araw.

Pagkatapos sa susunod na kabanata dinala ng Diyos si Amos lampas sa pangangalat sa ilalim ng mga Assyria kung saan inihalintulad Niya ang Israel sa isang bakol ng bunga ng tag-init. Ito ang panahon ng wakas. Ito ang Ikaapat na Pangitain.

Kabanata 8

¹Ganito ang ipinakita ng Panginoong Diyos sa akin: isang kaing ng bungang-kahoy sa tag-init. ²At kanyang sinabi, “Amos, anong nakikita mo?” At aking sinabi, “Isang kaing ng mga bungang-kahoy sa tag-init.” Nang magkagayo'y sinabi ng Panginoon sa akin, “Ang wakas ay dumating sa aking bayang Israel; hindi na ako muling daraan sa kanila. ³At ang mga awit sa templo ay magiging mga panaghoy sa araw na iyon,” sabi ng Panginoong Diyos; “darami ang mga bangkay na itinatapon sa bawat dako. Tumahimik kayo!” ⁴Pakinggan ninyo ito, O kayong tumatapak sa nangangailangan, upang inyong puksain ang mapagpakumbaba sa lupain, ⁵na sinasabi, “Kailan matatapos ang bagong buwan, upang tayo'y makapagbili ng butil? at ang Sabbath, upang ating mabuksan ang bilihan ng trigo, upang ating mapaliit ang efa, at mapalaki ang siklo, at gumawa ng pandaraya sa pamamagitan ng maling timbangan; ⁶upang ating mabili ng pilak ang dukha, at ng isang pares na sandalyas ang nangangailangan, at maipagbili ang ipa ng trigo?” ⁷Ang Panginoon ay sumumpa sa pamamagitan ng kapalaluan ng Jacob: “Tunay na hindi ko kalilimutan kailanman ang alinman sa kanilang mga gawa. ⁸Hindi ba manginginig ang lupain dahil dito, at mananaghoy ang bawat tumatahan doon? Oo, lahat ng ito ay tataas na gaya ng Nilo, at tatangayin ng alon at lulubog uli, gaya ng Nilo ng Ehipto?” ⁹“At sa araw na iyon,” sabi ng Panginoong Diyos, “Aking palulubugin ang araw sa katanghaliang-tapat, at aking padidilimin ang lupa sa maliwanag na sikat ng araw. ¹⁰At aking papalitan ng panangis ang inyong mga kapistahan, at lahat ng inyong awit ay magiging panaghoy; at ako'y maglalagay ng damit-sako sa lahat ng balakang, at pagkakalbo sa bawat ulo; at gagawin ko iyon na gaya ng pagtaghoy sa isang bugtong na anak, at ang wakas niyon ay gaya ng mapait na araw. ¹¹“Ang mga araw ay dumarating,” sabi ng Panginoong Diyos, “na ako'y magpapasapit ng taggutom sa lupain, hindi taggutom sa tinapay, o pagkauhaw sa tubig, kundi sa pakikinig sa mga salita ng Panginoon. ¹²At sila'y lalaboy mula sa dagat hanggang sa dagat, at mula sa hilaga hanggang sa silangan; sila'y tatakbo ng paroo't parito upang hanapin ang salita ng Panginoon, at hindi nila ito matatagpuan. ¹³“Sa araw na iyon ay manlulupaypay sa uhaw ang magagandang birhen at ang mga binata. ¹⁴Silang sumumpa sa pamamagitan ng Ashimah ng Samaria, at nagsasabi, ‘Habang buháy ang diyos mo, O Dan;’ at, ‘Habang buháy ang daan ng Beer-seba;’ sila'y mabubuwal, at kailanma'y hindi na makakabangon.”

Layunin ng Kabanata 8

Tinatanggihan na ngayon ng Diyos na lampasan ang Israel. Winasak na niya ang pisikal na Templo ngunit ang Mga Awit ay inaawit pa rin. Ang Bagong Buwan at mga Sabbath ay wastong pinangilin sa mga tamang araw sa buong panahon ni Cristo at hanggang sa panahon ng pagkawasak. Hindi ito naging mga panaghoy o mga pagtangis hanggang sa mga Huling Araw nang ang Protestantism ng US ay ginawang isang ganap na katatawanan at kahihiyan ang mga paglilingkod sa iglesia ng Israel at kinorap nila ang mundo sa kanilang mga pagtangis. Ang tinatawag na Cristianismo ay hindi pinangingilin ang mga Sabbath o Bagong Buwan at walang mga kapistahan maliban sa mga kapistahan ng Diyos ng Araw na si Baal at ng mga Kulto ng Misteryo (tingnan ang araling Origins of Christmas and Easter (No. 235)). Inalis ng Panahon ng Sardis ng mga Iglesia ng Diyos ang mga Bagong Buwan at ang Kapistahan ng Paskuwa at Tinapay na Walang Lebadura at pinangilin ang mga Banal na Araw sa mga maling araw ayon sa Hillel at maging sa mga maling buwan dahil sa mga Babylonian intercalations. Dahil dito sila ay mapupunta sa Ikalawang Pagkabuhay na Mag-uli gaya ng sistemang Laodicean.

Gayundin ang Juda ginawang katatawanan ang mga Bagong Buwan at ang mga Banal na Araw ay hindi kailanman ipinangilin sa mga tamang araw maliban kung walang ibang pagpipilian o nagkataon lang.

vv. 4-6 Pansinin na ang panlilinlang sa Bagong Buwan at Sabbath ay iniuugnay din sa paggamit ng mga maling panimbang at panukat at pandaraya sa kanilang mga pinansiyal na kaayusan. Kamakailan ay binayaran ng US ang mga German ng pekeng ginto matapos magdulot ng Global Financial Crisis with Fraudulent Collateralised Debt Obligations (CDOs).

Hindi kinukunsinti ng Diyos ang pag-uugaling ito (cf. Lev. 19:35ff; Deut. 25:13ff; Kaw. 20:10). Ang efa ay tinatayang walong galon.

vv. 7-10 Pansinin ngayon kung ano ang sinabi ng Panginoong Diyos ng Israel tungkol sa kung ano ang gagawin Niya sa kanila. Ito ay sa mga Huling Araw sa malapit na hinaharap. Kung hindi magsisisi ang Israel maraming bilang ang mamamatay sa kanila at hindi sila ililigtas ng Diyos.

Ito ay sa panahon ng wakas kung kailan hindi maririnig ng mga tao ang mga salita ng Buhay na Diyos mula sa bibig ng mga Iglesia ng Diyos at ang huling tatlong propeta (Jer. 4:15-16; Apoc. 11:3-14) ay haharapin sila ayon sa utos ng Diyos. Ito ang taggutom sa salita ng Diyos na nangyari noong nakaraang siglo at ang mga sasserdote ay sinusukat at hinahatulan para dito. Ang lahat ng sumasamba ng Linggo na mga pari ni Baal ay malapit nang harapin at wawasakin. Yaong mga sumusunod sa kanila ay magdurusa sa gayon ding paraan.

Ang eclipse ng 15 Hunyo 763 BCE ay ipinagpalagay na itinuring bilang tagapagbalita ng katotohanang ito (cf. Soncino n hanggang v. 9).

Ang pagkakalbo na tinutukoy sa versikulo 10 ay isang pagtukoy sa kaugalian ng mga pagano sa Arabia at Greece na pag-ahit ng noo at pag-iwan ng buhok sa libingan bilang pagtatatag ng isang tipan sa pagitan ng mga buhay at mga patay at ito ay hinatulan ng Diyos bilang isang parusa. Ang pagkamatay ng nag-iisang anak na lalaki ang pinakamapait na uri ng pagkawala na maaaring maranasan ng isang mag-asawa sa katandaan (cf. Jer. 6:26; Zac. 12:10).

vv. 11-14 Ang kasalanan (Ashemath) ng Samaria: Ang salita para sa kasalanan ay isang sadyang pagbaluktot sa Ashima ang pangalan ng isang Syrian Goddess na kanilang tinanggap sa sistema ng Inang diyosa ng pagsamba kay Baal (cf. 2Hari 17:30). Ito ay binanggit sa Papyri na natuklasan sa Elephantine at iniugnay ito ng ilang rabinikong awtoridad sa Gintong Guyang ipinakilala ni Jeroboam 1. Ang Diyos mo O Dan ay tumutukoy sa Gintong guya na itinayo doon (1Hari 12:29). Ang Diyos ng Buwan na si Sin and ang mga Kulto ng Araw ay nakaugat sa Israel sa mga Huling Araw.

Ang teksto: Habang buhay ang daan ng Beer-seba ay isang pagtukoy sa mga paglalakbay patungo sa mga dambana ng pagsamba sa diyos-diyosan lalo na sa mga Kulto ng Araw at Misteryo. Nangyayari ito sa buong mundo sa modernong panahon. Hanggang ngayon ang mga Muslim ay sumusumpa sa sagradong daan patungo sa Mecca (G.A. Smith).

Buod

Wala sa mga taong ito na naghahanap ng kaalaman mula sa kanilang mga huwad na saserdote at huwad na propeta ang matututo at magsisi at mabubuhay. Sa pamamagitan lamang ng pagtanggal sa mga huwad na saserdote ng mga kulto ng Araw sila mabubuhay.

Sinabi ng Diyos na walang sinuman sa kanila ang makakatakas sa paghuhukom. Ang kanilang mga istruktura ay mawawasak at ang kanilang bayan ay papatayin sa tabak. Hindi sila makakatakas.

Patuloy tayo sa huling pagkawasak sa susunod na kabanata; Ang Ikalimang Pangitain, Ang Hatol ng Diyos sa Israel.

Kabanata 9

¹Aking nakita ang Panginoon na nakatayo sa tabi ng dambana: at kaniyang sinabi, Hampasin mo ang mga kapitel, upang ang mga tungtungan ay mauga; at mangagkaputolputol sa ulo nilang lahat; at aking papatayin ng tabak ang huli sa kanila: walang makatatakas sinoman sa kanila, at walang makatatanang sinoman sa kanila. ²Bagaman sila'y humukay hanggang sa Sheol, mula roo'y kukunin sila ng aking kamay; at bagaman sila'y sumampa hanggang sa langit, mula roo'y ibababa ko sila. ³At bagaman sila'y magsipagtago sa taluktok ng Carmelo, aking hahanapin at kukunin sila mula roon; at bagaman sila'y magsikubli sa aking paningin sa gitna ng dagat, mula roo'y uutusan ko ang ahas, at tutukain niyaon sila. ⁴At bagaman sila'y magsipasok sa pagkabihag sa harap ng kanilang mga kaaway, mula roon ay aking uutusan ang tabak, at papatayin niyaon sila: at aking itititig ang aking mga mata sa kanila sa ikasasama, at hindi sa ikabubuti. ⁵Sapagka't ang Panginoon, ang Dios ng mga hukbo, ay siyang humihipo ng lupain at natutunaw, at lahat na nagsisitahan doon ay magsisitangis; at babangong samasama na gaya ng Ilog, at lulubog uli, na gaya ng Ilog ng Egipto; ⁶Siya na gumawa ng kaniyang mga silid sa langit, at kumatha ng kaniyang balantok sa lupa; siya na tumatawag ng tubig sa dagat at ibinubugso sa ibabaw ng lupa; Panginoon ang kaniyang pangalan. ⁷Di baga kayo'y parang mga anak ng mga taga Etiopia sa akin, Oh mga anak ni Israel? sabi ng Panginoon. Hindi ko baga pinasampa ang Israel mula sa lupain ng Egipto, at ang mga Filisteo, ay mula sa Caphtor, at ang mga taga Siria ay sa Chir? ⁸Narito, ang mga mata ng Panginoong Dios ay nasa makasalanang kaharian, at aking ipapahamak mula sa ibabaw ng lupa; liban na hindi ko lubos na ipapahamak ang sangbahayan ni Jacob, sabi ng Panginoon. ⁹Sapagka't, narito, ako'y maguutos, at aking sasalain ang sangbahayan ni Israel sa gitna ng lahat na bansa, gaya ng trigo na nabithay sa isang bithay, gayon ma'y hindi malalaglag sa lupa ang pinakamaliit na butil. ¹⁰Lahat na makasalanan sa aking bayan ay mangamamatay sa pamamagitan ng tabak, na nangagsasabi, Ang kasamaan ay hindi aabot sa atin o mauuna man sa atin. ¹¹Sa araw na yaon ay ibabangon ko ang tabernakulo ni David na buwal, at tatakpan ko ang mga sira niyaon; at ibabangon ko ang mga guho niyaon, at aking itatayo na gaya ng mga araw ng una; ¹²Upang kanilang ariin ang nalabi sa Edom, at ang lahat na bansa na mga tinatawag sa aking pangalan, sabi ng Panginoon na gumagawa nito, ¹³Narito, ang mga kaarawan ay dumarating, sabi ng Panginoon, na aabutan ng mangaararo ang mangaani, at ng mamimisa ng ubas ang magtatanim ng binhi; at ang mga bundok ay papatak ng matamis na alak, at lahat na burol ay mangatutunaw. ¹⁴At akin uling ibabalik ang nangabihag sa aking bayang Israel, at kanilang itatayo ang mga wasak na bayan, at tatahanan nila; at sila'y mangaguubasan, at magsisiinom ng alak niyaon; magsisigawa rin sila ng mga halamanan, at magsisikain ng bunga ng mga yaon. ¹⁵At aking itatatag sila sa kanilang lupain; at hindi na sila mabubunot pa sa kanilang lupain, na aking ibinigay sa kanila, sabi ng Panginoon mong Dios.

Layunin ng Kabanata 9

vv. 1-3 Maaari silang maghukay ng mga bunker para sa proteksiyon at magtago sa mga bato sa lupa ngunit hindi sila makakatakas. Ito ang bahagi ng Apocalipsis na nagpapakita na ang mga hari sa lupa ay magtatago sa ilalim ng lupa at magsisikap na iwasan ang poot ng Diyos sa pagdating ng Mesiyas, ngunit hindi sila makakatakas. Wala silang mapagtataguan.

Tandaan na kahit sa pagkabihag sa mga Huling Araw ay hindi sila makakatakas. May isang paraan lamang at iyon ay ang magsisi at tumawag sa pangalan ng Diyos at sumunod sa Kanyang mga Kautusan. Walang makakatakas.

Ang bawat tao na nais pumasok sa sistemang milenyo ay magsisisi at magpapabautismo at ipangingilin ang mga Sabbath, Bagong Buwan at ang Kapistahan ng Diyos.

Walang sinumang deboto ng mga kulto ng Araw ang mananatiling buhay na hindi nagsisisi.

Ang pagtukoy sa Carmel ay tumutukoy sa katotohanang ito ay isang mataas na bundok (1800 ft.) binubuo ng serpentine limestone caves na higit sa 2000 ang bilang at noong panahon ni Strabo ay tinitirahan ng mga tulisan na nagtatago sa mga kuweba at kagubatan (cf. Soncino).

Ang kanilang pagtakas patungong dagat ay hahantong lamang sa karagdagang mga pag-atake at itutuon ng Diyos ang kanyang mga mata sa kanila upang parusahan sila at hindi upang pagpalain.

vv. 4-10 Ang makasalanang kaharian ay tumutukoy sa buong bansa ng Israel at Juda. Ang natitirang labi ay hindi lamang magmumula sa Juda kundi sa wasak na Israel (cf. din v. 11).

Ang huling butil ay lit. maliit na bato at ang pangangalat ng mga tao ay gaya ng butil na sinasala sa isang bithay. Ang Araw ng Panginoon ay panahon ng pagdidisiplina at paglilinis.

Sa gayon sasalain ang Israel at ang lahat ng nandoon na nagkakasala at hindi nagsisi ay mamamatay. Ang mga nagsisisi lamang ang mabubuhay. Pagkatapos ay haharapin ng mundo ang Unang Pagkabuhay na Mag-uli at ang pagpapanumbalik ng Kubol ni David. Ito ay isang pagtukoy sa mga anak ng Diyos sa pagkabuhay na mag-uli ng Sambahayan ni David na tinutukoy sa Zacarias 12:8 na siyang iglesia sa ilalim ni Jesucristo ang Anghel ng Panginoon sa kanilang ulo.

vv. 11-12 Ang nalabi ng Edom ay tumutukoy sa mga Edomita na bahagi na ngayon ng labi ng Juda sa Judaism at ang lahat ng mga bansa ay tumutukoy sa mga Anak ni Isaac kung saan nakilala ang Israel.

vv. 13-15 Pagkatapos ipapanumbalik ng Diyos ang Israel. Ang pagpapanumbalik na ito ay ang binanggit sa Isaias kabanata 65 at 66 sa kabuuan nito hanggang sa Ikalawang Pagkabuhay na Mag-uli at gayundin sa Zacarias 14:16-19 hanggang sa Milenyo.

Buod

Kaya mula sa pagbabalik ng Mesiyas, ang Israel at Juda ay sasalain na gaya ng trigo. Sila ay hahatulan at ipapanumbalik at itutuwid.

Ang mga banal ay bubuo sa sambahayan ni David tulad ng ginawa sa Sion bago ang Templo ni Solomon na kumakatawan sa mga hinirang ng Unang Pagkabuhay na Mag-uli at ang Templo ay ang buong Lungsod ng Diyos.

Ang sangkatauhan kasama ang Hukbo ng mga Anghel ay bubuo ng batayan ng Lungsod ng Diyos sa magiging Halamanan ng Eden na ipapanumbalik sa Milenyo at sa Ikalawang Pagkabuhay na Mag-uli.

Mga tala sa Hebreo ng orihinal na teksto

Ginamit ng mga propetang sina Jeremias at Ezekiel ang pangalan ng Diyos na Yahovih (SHD 3069) na tumutukoy sa Nag-iisang Tunay na Diyos na si Eloah bilang Ha Elohim. Binabasa ito ng mga rabbi bilang Elohim at hindi Adonai. Isang mahalagang obserbasyon ang itinala ni Strong sa kanyang Exhaustive Concordance kaugnay ng 3068 Yahovah at 3069 Yahovih. Ito ay dalawa o higit pang mga nilalang.

Ipinagpatuloy ni Amos ang mahalagang pagpapangalan na ito samantalang ang iba sa labindalawang propeta ay gumagamit lamang ng 3069 sa Mikas 1:2; Zefanias 1:7 at Zacarias 9:14. Sa mga akda ni propeta Zacarias ang terminong Yahovah Sabaioth ay ginamit ng 44 na beses sa kabanata 1-8 at siyam na beses sa kabanata 9-14 kung saan si Yahovah Sabaioth ang nagsasalita at katangi-tangi sa mga propesiya sa Zacarias.

Sa Amos ang salitang Yahovih para sa Nag-iisang Tunay na Diyos ay ginamit nang 22 beses: sa Amos 1:8; 3:7,8,11,13; 4:2,5; 5:3; 6:8; 7:1,2,4,4,5,6; 8:1,3,9,11; 9:5,8,15. Ang ibang mga pagkakataon ay gumagamit ng elohim para sa Diyos ng mga Hukbo at para sa elohim sa pangkalahatan.

Ang paggamit ng Yahovih ng 22 beses ay ang bilang ng pagkumpleto at tumutukoy lamang sa Nag-iisang Tunay na Diyos at isang tatak ng propesiya na nagdadala sa pagkakasunod-sunod hanggang sa mga Huling Araw. Ang Elohim ay ginamit lamang ng 11 beses, na nagpapahiwatig ng pagkakasunod-sunod na hindi pa kumpleto tungkol sa elohim at sa paglalang ng Diyos, samantalang ang propesiya ay kumpleto at tapos na sa pagkakasunod-sunod hanggang sa mga Huling Araw. Para sa paghahambing: ang paggamit ng elohim ng 11 beses at isinaling Diyos at SHD 410 ng isang beses lamang naganap sa Mikas at ang Yahovih ay ginamit nang isang beses lamang. Ang Yahovah ay ginamit ng 37 beses sa pagkakasunod-sunod na iyon at isinaling Panginoon. Ang SHD 136 ay ginamit nang dalawang beses kasama ang iba pang mga salita para sa Panginoon ng Templo at Panginoong Diyos at ang SHD 113 ay ginamit nang isang beses para sa Panginoon ng Buong lupa.

Ang Yahovah 3068 ay ginamit sa Amos ng 60 beses at isinalin bilang Panginoon. Ito ang bilang ng plano ng paglalang na pinarami bilang isang pagkakasunod-sunod.

Ang SHD 136 ay lumilitaw nang 25 beses at isinasama sa at bilang Panginoong Diyos o Diyos ng mga Hukbo ang Panginoon.

Ang mga pagkakasunod-sunod ng bilang na ito ay mga tatak ng awtoridad at nagbubukod sa mga nilalang at propesiya at isang pagpapatunay ng awtoridad ng mga teksto.

Ipinapakita rin nito na alam ng mga tagapagsalin na ang SHD 3069 Yahovih ang Nag-iisang Tunay na Diyos at isinalin ito sa ganoong paraan at isinalin ang Yahovah bilang ayon sa mga prefix nito.

Ito ay nagpapakita ng kamalian ng pagtukoy sa Diyos bilang Yahweh dahil ang termino ay hindi umiiral sa Hebreo at walang kahulugan bukod sa mga partikular na salita ng mga teksto.

Susuriin natin ang iba pang aspeto sa Oseas at Mikas.

*********

Bullinger’s Notes on Chs. 1-9 (for KJV)

Chapter 1

Verse 1

TITLE. The words of Amos. But the words of Yahovah by Amos. See 1:3.

Amos = Burden.

herdmen = shepherds. Heb. nokdim; so called from a peculiar breed of stunted sheep (with fine wool). Mesha was called a noked, rendered "sheepmaster" (2Kgs 3:4). See Ap. 54. Occurs only in these two places. But Amos was also a herdman, as is clear from 7:14; where boker is from bakar, an ox, and hence is connected with ploughing (1Kgs 19:19, 21, &c.) See note on 7:14.

Tekoa. Now Khan Telkua, five miles south of Bethlehem, and ten from Jerusalem. Cp. 2Sa 14:2. 2Ch 20:20.

which = which [words].

saw = saw [in a vision]. Cp. Num 24:4, 16. Isa 30:10. Eze 12:27.

Israel. This gives us the subject of the book. in the days. Cp. Hos 1:1.

Jeroboam. See 7:10.

two years before the earthquake: i.e. before the one well known and remembered. Cp. Zec. 14:5.

the earthquake. Fig. Hysteresis. Ap. 6.

Verse 2

The LORD. Heb. Yahovah. Ap. 4. This title is not the usual one in this book.

roar = roar as a lion, or thunder. It is always, when predicated of the Lord, connected with the end of Gentile dominion. Cp. Jer 25:30, Joe 3:16.

utter = give out.

habitations = pastures.

shepherds. Not the same word as in 1:1, but the usual word (raah = tenders).

top of Carmel. Mount Carmel in the north, thus embracing the whole land; now Jebel Kurmul; not Carmel in Judah (south of Hebron); now el Kurmul. Cp. 1Sa 25:2. Isa 33:9.

wither = be dried up.

Verse 3

Thus saith the LORD. Yahovah's words: not the words of Amos. The prophetic formula. See Ap. 82. See the twelve with Yahovah, in vv. 3:6, 9, 11, 13; 2:1, 4, 6; 8:12; 5:4; 16; 7:17; and the two with Adonai Yahovah in 3:11; 5:3.

three . . . four. Hebrew idiom to express several, or many (Job 33:29, marg.) Cp. Pro 30:15, 18, 21, 29.

transgressions. Heb. pasha. Ap. 44.

turn away = turn it back, or avert it. the punishment thereof. There is no Ellipsis to be supplied, and no separate Heb. word for "thereof". The Heb. is lo' ashibennu, I will not cause it to turn back: i.e. I will not avert it.

The pronoun "it" is masc., agreeing with and referring to earthquake (v. 1), and means that Yahovah would not avert it. So in all the eight occurrences (vv. 3:6, 9, 11, 13; 2:1, 4, 6).

thrashed Gilead. Cp. Joe 8:14. The very term used in 2Kgs 13:7.

With = [as it were] with. Fig. Hypocatastasis. Ap. 6.

Verse 4

I will send a fire. Cp. 1:7, 10, 12; 2:2, 5. Refer to Jer. 17:27; 49:27; 50:32. Hos. 8:14.

Hazael. Cp. 2Kgs 8:12; 10:32, 33; 13:3.

palaces: or fortresses. Heb. 'armon. Occurs (in pl.) twelve times in Amos (see Ap. 10): 1:4, 7, 10, 12, 14; 2:2, 5; 3:9, 10, 11; 6:8; seven times with the verb "devour" (Heb. akal).

Ben-hadad. An official title of the Syrian kings = son of Hadad i.e. the sun-god. The Ben-hadad of 2Kgs 13:3; not of 2Kgs 8:7-15.

Verse 5

the bar. Note the Fig. Metalepsis (Ap. 6), by which "bar" is put by Fig. Metalepsis, Ap. 6, for the gates, and then the gates put for defence of the city. Cp. Deut. 3:5. 1Kgs. 4:13. Jer. 51:30. Lam. 2:9.

the inhabitant: or, him that is seated: i.e. the ruler, corresponding with the next line.

Avon. Same a Beth-aven, east of Beth-el, belonging to Benjamin. Cp. Hos. 4:15; 5:8; 10:5, 8.

the house of Eden = Beth-eden.

Kir. So in 9:7, 2Kgs 16:9. Isa. 22:6.

Verse 6

Gaza (Ghuzzeh), in Philistia.

the whole captivity = a wholesale captivity.

captivity = captives. Put by Fig. Metonymy (of Adjunct), Ap. 6, for a whole body of captives. See Jer. 13:19. Cp. Jer. 47:1. 2Ch. 21:16, 17; 28:17.

Verse 7

wall. Put by Fig. Synecdoche (of Part), Ap. 6, for the whole city.

Verse 8

Ashdod. Afterward called by the Greeks, "Azotus". Now Esclud, in the plain of Philistia, thirty-five miles north of Gaza.

Ashkelon. Now 'Askalan, on the coast of Philistia.

Ekron. Afterward, Greek, "Accaron" (1 Macc. 10.89), Now 'Akir, six miles west of Gezer. For "Gezer "see Bullinger’s note on 1Kgs. 9:15-17.

saith = hath said.

the Lord GOD. Heb. Adonai Jehovah. Ap. 4. and II. This Divine title occurs twenty-one times (7 x 3. See Ap. 10) in this book (1:8, 3, 7, 8, 11, 13; 4:2, 5; 5:3; 6:8; 7:1-6; 8:1, 3, 9, 11; 9:5, 8). For "thus hath said Adonai Jehovah" See 3:11.

Verse 11

Edom. Cp. Isa,. 21:11; 34:5. Jer. 49:8, etc. Ezek. 25:12-14; Ezek. 35:2. Joel 3:19; Oba. 1:1. Mal. 1:4.

because, etc. Ref. to Pent. (Gen 27:41. Cp. Deut. 23:7). (cf. Comp. Bible, Ap. 92. Cp. Mal. 1:2.

his brother. Ref. to Pent. (Gen. 25:24-26).

tear perpetually : or, tear [his prey] perpetually. Ginsburg thinks = kept his grudge. Cp. 2Chr. 28:17.

he. The 1611 edition of the A.V. omits "he".

Verse 12

Teman. Cp. Jer. 49:7. Oba. 1:9. Hab. 3:3. Eliphaz was a Temanite (Job 2:11, &c.)

Bozrah; Now el Buseirah, south-east of the Dead Sea.

Verse 13

children = sons.

Ammon. Cp. 1Sa 11:1.

ripped up, &c. Foretold in Hos 13:16. 2Ki 8:12; 15, 16.

that they might, &c. Cp. Jer. 49:1.

14 Rabbah. Now 'Amman (on the highlands of Gilead), "the city of waters", twenty-five miles north of the Dead Sea. Cp. 2Sam. 11:1, and 2Sam. 12:26, 27. Jer. 49:2. Ref. to Pent. (Deut. 3:10, 11). Ap. 92.

shouting = a great war-cry.

the day of battle: i.e. the day of their foe's tumultuous assault.

Verse 15

he. Ginsburg thinks it = his priests, with Sept.

(cf. Companion Bible).

Their king (Malkam). The same consonants with different vowel points give Milcom the god of the Ammonites (1Kgs 11:5). This is allegedly referring to the polic of their rulers in its presentation but it is referring to the entire religious structure of these people (cf. Soncino).

Chapter 2

Verse 1

Burned ...lime. So vindictive were the Moabites that they would not allow the dead to rest and they were judged here because they burned the bones of the King of Edom (an enemy of Israel) to lime. Thus the judgment here in Amos shows God’s impartiality in the judgment of these tribes.

Verse 2

Kirioth: lit., his cities. Now el Kureiyat, or Kiraiathaim, between Dibon and Medeba. (cf. Jer. 48:24) Mentioned by Mesha on the Moabite Stone. (See Comp. Bible, Ap. 54.) Centre of the worship of Chemosh.

shouting = war-cry. Cp. 1:14

trumpet. Heb, shophar.

Verse 3

Judge = ruler (sceptre-holder; Num. 24:17)

Verse 6

they sold. Ref. to Pent. (Lev. 25:39. Deut. 15:12). Comp. Bible, Ap. 92, A Hebrew might sell himself, but not his brother or an insolvent debtor (2Kgs. 4:1; Neh. 5:5),

the righteous = the righteous one.

the poor = a needy one. Heb. ebyon. (cf. also Pro. 6:11).

a pair of shoes. Put by Fig. Metonymy (of Adjunct), see Comp. Bible, Ap. 6, for the title-deeds of which it was the token (Cp. Rth. 4:7).

Verse 7

pant = crush. Heb. shaaph, A Homonymyn, meaning (1) to gasp or long for (Job 7:2; 36:20, Psa. 119:131. Ecc. 1:5. Jer 2:24); (2) to crush (like shuph in Gen. 3:15 Rendered "swallow up" in 8:4. Job 5:5. Psa. 56:1, 2; 57:3. Ezek. 36:3. So here it = crush. See Oxford Gesenius, p. 983, vol. 2. Render: "crush the head of the poor ones in the dust of the earth".

the poor = impoverished ones. Heb. dal (pl.) See note on "poverty", Pro 6:11. Not the same word as in 2:6.

turn aside the way = pervert their whole way.

the meek = humble ones, Heb, pl. of `ani, See note on "poverty", Pro 6:11

a man. Heb. 'ish. Ap. 14.

and his father. This was done in the Canaanite idolatry, with the women of the temples, called Kadeshoth (fem.) and Kadeshhim (masc.)

maid = a young person (male or female). So called because of youthful vigour.

to profane, &c. This marks the result, not the intention, and shows the enormity of the sin in Yahovah's sight. Ref. to Pent, (Lev. 18:21; 20:3). (cf. Comp. Bible, Ap. 92). Cp. Isa. 48:11. Ezek. 20:9, 14; 36:20-23, Rom. 2:24. 1Cor. 5:1.

holy. See note on Exo. 3:5.

Verse 8

lay themselves down, &c. Ref. to Pent. (Exo. 22:26. Deut. 24:12), (cf. Comp. Bible, Ap. 92). every altar. The sin lay in the fact that the law of the one altar had been known as an ancient commandment as well as the law concerning the restoration of pledged garments.

wine, Heb. Yayin. Cf. Comp. Bible, Ap. 27.I and Wine in the Bible (No. 188).

of the condemned: or, exacted wine.

Verse 9

Yet. Former blessings now cited to heighten the crime of their fivefold rebellion.

the Amorite. Ref. to Pent. (Num. 21:24. Deut. 2:32-34). (cf. Comp. Bible, Ap. 92). Cp. Jos. 24:8. These being the descendants of the Nephilim were all to have been destroyed, with the other Canaanite nations, by the sword of Israel. (cf. Comp. Bible, Ap. 23 and Ap. 25).

them. Some codices, with three early printed editions, read "you".

height. Ref. to Pent. (Num. 21:24. Deut. 2:32-34).(cf. Comp. Bible, Ap. 92).

Verse 11

I raised up, &c. Not till the priests had failed in their duty to teach the law. See Lev. 10:8, 11. Deut. 33:8, 10. Prophets were not provided originally for Nazarites; Ref to Pent. (Num. 6:2). (cf. Comp. Bible, Ap. 92.

It is not . . . ? Fig. Erotesis. Ap. 6.

Children = sons.

saith the Lord = [is] Yahovah's oracle.

Verse 16

courageous = stout in heart. (cf. Comp. Bible, Ap. 92).

naked: or, armourless.

(cf. Bullinger, Companion Bible.)

Chapter 3

Verse 1

the LORD. Heb. Yahovah.

children = sons. Some codices, with one early printed edition, Aram, and Sept., read "house". Either reading shows that these chapters relate to the twelve-tribed nation.

I brought up, etc. Ref. to Pent. (Exo. 12:51, etc.)

you only have I known, etc. See the Structure above. Ref. to Pent. (Deut. 7:6). (cf. Comp. Bible, Ap. 92; cf. Ps. 147:19, 20.)

earth = soil. Heb. addamah.

punish you = visit upon you, as in 3:14. Ref. to Pent. (Exo. 32:34). (cf. Comp. Bible, Ap. 92)

iniquities. Heb. `avah. (cf. Comp. Bible, Ap. 44).

Verse 3

Can two . . . ? Fig. Erotesis (in neg. affirmation). Ap. 6. This is the first of five parables. The answer to each is self-evident,

be agreed = have met together by appointment [of time and (place].

Verse 6

Shall . . . ? Fig Erotesis. (cf. Comp Bible, Ap. 6).

trumpet. Heb. shophar.

not be afraid = not run together.

evil = calamity; as in 5:13. Ps. 141:5.

Heb. ra'a'. = evil: not moral evil, but evil inflicted in judgment, (as in 5:13. Isa. 45:7. Jer. 18:11. Lam. 3:38).

and the LORD hath not done it? With the true meaning of "evil" Bullinger is of the view that there is no need to do violence to the Heb. to defend Yahovah's righteous dealings.

done = inflicted.

Verse 8

The lion hath roared. Fig. Hypocatastasis (cf. Comp. Bible, Ap. 6).

the Lord GOD hath spoken. Fig. Hermeneia (cf also Ap. 6 ibid). Explaining the Fig. Hypocatastasis. in the preceding line.

who can but prophesy ? Fig. Erotesis. (cf. Ap. 6 ibid). Some modern critics alter the Heb. to "be frightened", not seeing that it is through the prophets that God speaks (Heb 1:1).

Verse 9

PALACES. See note on Amos 1:4. THE OPPRESSED. oppressive acts. Hebrew. _'ashukim =_ oppressed by violent and forcible exactions. Occurs only here; Job 35:9. and Ecclesiastes 4:1. Reference to Pentateuch Leviticus 19:13.Deuteronomy 24:14; Deuteronomy 24:14

Verse 10

THEY KNOW NOT. Marking the Structure. RIGHT. straight forward. Hebrew. _nakah_. A rare word. Occurs only in 2 Samuel 15:3.Proverbs 8:9 ("plain"); Amo 24:26. Isaiah 26:10 ("uprightness"); Amo 30:10 ("right things"); Amo 57:2 ("uprightness"); Amo 59:14 ("equity"). SAITH THE LORD. [is] Jehovah's orac...

Verse 11

THUS SAITH THE LORD GOD. The first of three occurrences of this formula in Amos. See note on Amos 1:3. AN ADVERSARY. An adversary [shall] come. Figure of speech _Ellipsis_. App-6. Compare 2 Kings 17:3 2 Kings 17:6. 2 Kings 18:9; 2 Kings 18:10; 2 Kings 18:11

Verse 12

taketh = rescueth, like a brand plucked from the burning.

a piece = the tip.

in a couch = [in the corner of] a couch: i.e. luxuriously. Cp. 6:1-4. Ellipsis (of Repetition). (cf. Ap. 6, ibid).

Verse 13

THE HOUSE OF JACOB: i.e. the whole of the natural seed. See note on Amos 3:1. GOD. Hebrew. _Elohim_. App-4. SAITH THE LORD GOD, THE GOD OF HOSTS. [is] the oracle of Adonai, the Elohim of Zebaioth....

Verse 14

IN THE DAY THAT, &c. Reference to Pentateuch (Exodus 32:34). App-92. GROUND. earth. Hebrew. _erez_....

Verse 15

WINTER HOUSE. Compare Jeremiah 36:22. SUMMER HOUSE. Compare Judges 3:20. HOUSES OF IVORY. Put by Figure of speech _Synecdoche_ (of the Whole), App-6, for the parts inlaid, paneled, or overlaid with ivory. Compare 1 Kings 22:39; Psalms 45:8. THE GREAT. many....

Chapter 4

Verse 3

cow, i.e. woman.

at that which is before her = each woman through the breach [in the wall of Samaria].

before her i.e. without turning to the left or right. Cp. Jos. 6:5, 20.

ye shall cast them into the palace. Palace, Heb. harmon (see note on 1:4). Here it is Ha-Harmonah, which forms the Fig. Paronomasia (cf. Comp. Bible, Ap. 6) with 'arman (3:11). The clause is to be interpreted by 3:11, 12, end 5:27, and would then read: "ye shall be cast forth toward Ha-Harmon". The place is not known, but it may mean "ye women who are at ease in your palaces" (arman, 3:11, 12) will be cast forth into Ha-Harmonah: into exile. The text is not necessarily "corrupt" because we do not happen to know a place of that name.

Verse 4

Come to Beth-el, etc. Here we have Divine irony, as though it meant "Fill up the measure of your iniquity". Cp. Mat. 23:32.

transgress . . . transgression. Heb. pasha'. Ap. 44.

Beth-el . . . Gilgal. Cp. 3:14; 5:5; Hos 4:15; 9:15; 12:11.

after three years. The ref is to the Pent. (Num. 28:3. Deut. 14:28), (Ap. 92 ibid); not to "days", or to modern "Mohammedan pilgrimages".

Verse 7

The heavy rains of winter occur from the end of October to the end of February. The “Latter Rain” is in March and April.

The three months to the harvest is when the soil needs the rain most. To aggravate the punishment it falls where it is least needed and does not fall where it is needed.

Verse 9

Why build gardens since they will all be destroyed.

Palmerworm is also in Joel 1:4.

Verse10

The way of Egypt is better in the manner of Egypt (cf. Isa. 10:24,26) and as severe as Egypt (cf. Ex. 9:3ff).

Verse 12

prepare to meet, etc. i.e. in judgment. cf. Ezek. 13:5; 22:30. Verses 11 and 12 are not "out of place" or an "interpolation", but are required by the Structure, "M", (Bullinger, p. 1236).

Verse 13

CREATETH. Some modern critics allege that this word (Hebrew. _bara, Genesis 1_ Amos 1:1) was not used before the time of Jeremiah; but it is used, besides the Pentateuch, in Psalms 51:10; Psalms 89:12; Psalms 89:47; Psalms 102:18; Psalms 104:30; Psalms 148:5. ..

Chapter 5

Verse 1

take up = lift up as a burden.

lamentation = dirge.

house of Israel. See note on Amos 8:1 .

Verse 2

virgin. Put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for the house of Israel, a young girl who is beloved, as in Hosea. Compare Isaiah 37:22 ; Isaiah 47:1 .Jeremiah 14:17 ; Jeremiah 46:11 , &c.

she. Some codices, with one early printed edition, Syriac and Vulgate, read "and shall not": i.e. cannot rise again.

land = soil. Hebrew. 'adamah.

there. Some codices read "and [there]".

Verse 3

the Lord GOD. Hebrew. Adonai Jehovah . App-4 .

went out = goeth out [to war].

by a thousand = a thousand strong. Ref to Pentateuch (Deuteronomy 32:30 ). App-92 .

by an hundred = a hundred strong.

to = [belonging] to.

Verse 4

thus saith. Note the prophetic formula (see App-82 ), introducing the exhortation, and emphasising it.

the Lord . Hebrew. Jehovah. App-4 .

Seek ye Me, &c.

Note this word "seek" in the several exhortations. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 12:5 ). App-92 . As in Psalms 9:10 . Isaiah 9:13 .Jeremiah 10:21 .Hosea 10:12 .Zephaniah 1:6 .

ye shall live. Reference to Pentateuch (Leviticus 18:5 , see note there. Deuteronomy 30:19 ). App-92 . Compare Isaiah 55:3 .

Verse 5

Bethel. Gilgal. Beer-sheba. Compare Hosea 4:15 ; Hosea 10:8 . These were the seats of Israel's idolatrous worship.

pass not = pass not through; which was necessary in order to get from the north to Beer-sheba in the south. Compare Amos 4:4 ; Amos 8:14 .

Gilgal shall surely go into captivity. Note the Figure of speech Paronomasia ( App-6 ), for emphasis. Hebrew. Gilgal galoh yigleh = The Roller, rolling, shall roll away : i.e. be utterly removed. This is emphasized by the Figure of speech Polyptoton ( App-6 ).

Verse 6

Joseph. Put by Figure of speech Synecdoche (of the Part), App-6 , for the whole Northern Kingdom.

Verse 7

wormwood. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 29:18 ).

leave off. in = cast down. to.

Verse 8

the seven stars. Hebrew. kimah = cluster. Modern name, the Pleiades. See notes on Job 9:9 ; Job 38:31 , Job 38:32 . Compare Isaiah 13:10 ; and see App-12 .

Orion. Hebrew. kesel = rigidity, strength; from kesalim = loins (Job 15:27 ): hence, "confidence" derived from strength (Job 8:14 ; Job 31:24 , where the Septuagint has ichun = strength. Psalms 78:7 . Proverbs 3:26 ). In the Denderah Zodiac his name is oar , from the Hebrew root 'Or = light: hence the glorious One. See App-12 . Compare Job 9:9 ; Job 38:31 .

the shadow of death. Hebrew. tzalmaveth . Not "a late word". We find it ten times in Job; four times in Psalms. Isaiah 9:2 .Jeremiah 2:6 ; Jeremiah 13:16 .

Maketh the day, &c. Compare Psalms 104:20 .

That = [Seek Him] That.

calleth, &c. Compare Amos 9:6 . Job 38:34 .Isaiah 48:13 .

is = it[is].

Verse 9

strengtheneth the spoiled against the strong = that makes destruction to corns suddenly to flash upon the strong.

so that the, &c = and destruction will come upon the fortress.

Verse 10

They hate, &c. The connection is not "difficult". The Structure is the commentary. Compare Isaiah 29:21 .

him that rebuketh, &c. = the reprover.

in the gate: i.e. before the judge.

uprightly = truthfully.

Verse 11

the poor an impoverished one. Hebrew. dal, See note on "poverty", Proverbs 6:11 .

burdens = exaction. Singular.

ye have built, &c. Reference to Deut. (Deuteronomy 28:30 , Deuteronomy 28:39 ).

pleasant vineyards = vineyards of desire. wine. Hebrew. yayin. App-27 .

Verse 12

transgressions. Hebrew pasha. App-44 .

sins. Hebrew. chata App-44 .

they afflict = oppressors [as ye are] of.

the just = a righteous one.

take a bribe. Reference to Pentateuch (Numbers 35:31 , Numbers 35:32 , the same word). App-92 , turn aside. Reference to Pentateuch, (Exodus 23:6 . Deuteronomy 16:19 ; Deuteronomy 24:17 . The same Hebrew word in all three cases). App-92 , Compare Isaiah 29:21 .Malachi 3:5 .

the poor' needy ones. Hebrew. 'ebyee . See note on "poverty", Proverbs 6:11 . Compare Amos 2:7 . Isaiah 29:21 .

Verse 13

Therefore, &c. Compare Proverbs 28:11 , Proverbs 28:28 . an evil time, a time of calamity. Hebrew raa'. App-44 . See note on Amos 3:6 .

Verse 14

Seek good. Note the Structure ("u1", "u2":u3", p. 1237).

God. Hebrew. Elohim. App-4 .

as = according as. Compare Micah 3:11 .

Verse 15

Hate the evil, he. Compare Psalms 34:14 ; Psalms 97:10 . Romans 12:9 , This concludes the last of the three exhortations.

it may be . Hebrew. u lay. The whole versa is the exhortation: but the Heb, accent marks off this sentence, calling attention, not to uncertainty on the part of Jehovah, but to the difficulty on Israel's part; and this order to stimulate obedience to the exhortation. Compare Exodus 32:30 . 2 Kings 19:4 .Joel 2:14 .

Joseph. Put by Figure of speech Synecdoche (of the Part), App-6 , for the whole of the Northern Kingdom.

Verse 16

the LORD". One of the 134 places where the Sopherirm say they altered "Jehovah" ( App-4 .) of the primitive test to "Adenai" ( App-4 . See App-32 .

streets = open places.

skilful of lamentation: i.e. the professional mourners. Compare 2 Chronicles 35:25 .Ezekiel 12:5 .Jeremiah 9:17 .

Verse 17

pass through. Reference to Pentateuch (Exodus 12:12 ). App-92 .

Verse 18

Woe. The first woe. See the Structure above. the day of the LORD. See notes on Isaiah 2:12 ; Isaiah 13:6 . Joel 2:1

darkness, and not light. Note the Figure of speech Pleonasm ( App-6 ) for emphasis. Compare Jeremiah 30:7 . Joel 2:2 .Zephaniah 1:15 .

Verse 19

man. Hebrew. 'ish . App-14 .

a lion . Hebrew the face of a lion. A special various reading called Sevir ( App-34 ) reads "the mouth of a lion".

a bear. The Syrian bear is fiercer than a lion (Daniel 7:5 . Compare 2 Kings 2:24 .Lamentations 3:10; Lamentations 3:10 ).

Verse 20

Shall not. ? Figure of speech Erotesis ( App-6 ), for emphasis

and no brightness. Note the Figures of speech Pleonasm and Erotesis ( App-6 ). Some codices omit "and".

Verse 21

I hate, &c. Compare Proverbs 21:27 , Isaiah 1:11-14 .Jeremiah 6:20 .

I will not smell, &c. Reference to Pentateuch (Leviticus 26:31 ) App-92 .

solemn assemblies Reference to Pentateuch (Leviticus 23:36 . Numbers 29:35 .Deuteronomy 16:8; Deuteronomy 16:8 ). App-92 .

Verse 22

offer = offer up.

burnt offerings . . . meat offerings. See App-43 .

I will not accept, &c. Reference to Pentateuch (Leviticus 1:4 . App-92 .

peace offerings. See App-43

Take thou away &c. Compare Isaiah 1:13

viols = lutes

Verse 24

rundown = roll on. Reference to Gilgal

mighty = inexhaustible.

stream. Hebrew. nahal = a wady, or intermittent stream; not nahar, a constant-flowing river.

Verse 25

Have ye offered, &c . . . . ? Figure of speech Erotesis. App-6 . This is a question in some codices and three early printed editions; but other codices, and four early printed editions, read it as an affirmative statement. If a question, the answer is No. See Deuteronomy 32:17 . Joshua 5:5-7 . Jeremiah 7:22 , Jeremiah 7:23 .Ezekiel 20:8 , Ezekiel 20:16 , Ezekiel 20:24 .

unto Me, Not "unto demons". Ref to Pentateuch (Leviticus 17:7 . Deuteronomy 32:17 ). App-92 , Compare Psalms 106:37 . 1 Corinthians 10:7 .

Verse 26

ye have borne = borne aloft. Figure of speech Hysteresis. App-6 .

tabernacle = booth. Hebrew. sikkuth.

Chiun. The Egyptian or Greek equivalent was Remphan (Septuagint Raiphan; another spelling preserved in the Septuagint and in Acts 7:43 ). Proper names frequently differ in spelling: e.g. Ethiopia is the Hebrew Kush; Egypt is Mizrain; Mesopotamia and Syria is 'Aram, or 'Aram naharaim, & c.

the star of your god: or, your star-god.

Verse 27

beyond Damascus. In Acts 7:43 beyond Babylon, which was of course "beyond Damascus", and included it, showing what was in the Divine purpose in the words of Jehovah (Amos 5:27 ) by Amos. Moreover, the road to Assyria lay through Damascus. Compare 2 Kings 15:29 ; 2 Kings 16:9 . Isaiah 8:4 .Isaiah 3:12 . May not the Holy Spirit quote and adapt His own words as He pleases?

saith = hath said.

Chapter 6

Verse 1

'Woe. The second woe. See Amos 5:18 . them: i.e. the nobles of Judah, in comparison with the nobles of Israel (in Samaria) its the next clause. at ease = careless, secure, or easy-going.

trust = confide. Hebrew. batah. App-69 . Here Part. = them that confide.

which are named = [the men of] men. Compare Numbers 1:17

chief of the nations: i.e.

Israel. Reference to Pentateuch (Exodus 19:5 ). App-92 ,

the house of Israel : i.e. the Northern Kingdom = the People of Israel.

came. Supply the Ellipsis: "came [for judgment and justice]", as shown by the rest of this member ("y1").

Verse 2

Pass = Pass over: i. e, the Euphrates. Compare Jeremiah 2:10 . unto Calneh. The sequence of these cities is logical rather than geographical.

Calneh. On the Tigris. Built by Nimrod (Genesis 10:10 ). Called Calno (Isaiah 10:9 ); Canneh (Ezekiel 27:23 ).

see = consider [its fate]. So in the next two clauses.

Hamath. On the north. Now called Hama , on the Orontes, north of Damascus. Reference to Pent (Genesis 10:18 . Numbers 34:7 , Numbers 34:8 ) Compare Amos 6:14 App-92

Gath. Now Tell es Safi , in the south. See 1 Samuel 5:8 .

be they better : i.e. these nobles and chief men.

these kingdoms: which have been overthrown.

or their border = or [is] their border or boundary greater? &c. your: i.e. the borders of Israel and Judah. Supply the logical Ellipsis : "[yet I overthrew them; how much more shall I judge you! ]".

Verse 3

put = thrust.

the evil day = the day of calamity. Hebrew. ra'a . App-44 . Compare Amos 3:6 ; Amos 5:13 ; Amos 5:9 . Amos 5:10

seat or throne

Verse 5

chant = break out [in song]. Hebrew. parat. Occurs only here.

instruments of music = instruments of song

like David = as David did

Verse 6

wine. Hebrew. yayin . App-27 .

bowls = sacred bowls; not in goblets.

are not greived = do not afflict themselves

affliction = breach: i.e. the breach of the two kingdoms (1 Kings 12:0 ). Compare Isaiah 30:26 . Jeremiah 6:14 .

Joseph. Put by Figure of speech Synecdoche (of Part), App-6 , for the whole of the ten tribes. A reference to the Patriarch, by application.

Verse 8

The Lord God. Hebrew Adonai Jehovah. App-4 . See note on Amos 1:8 .

sworn, &c. Reference to Pentateuch (Genesis 22:16 ) Compare Jeremiah 51:14 .

By Himself = by His soul. Hebrew. nephesh. App-13 .

saith the LORD the God of Hosts = [is] the oracle of Jehovah,

the God of Hosts. the LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 .God . Hebrew. Elohim. App-4 .

I abhor. Hebrew. taab , a Homonym , with two meanings. Here, to abhor. In Psalms 119:20 , Psalms 119:40 , Psalms 119:174 , to desire or long for.

excellency. Figure of speech Ampliatio . It was once such (Compare Amos 8:7 . Psalms 47:4 .Ezekiel 24:21; Ezekiel 24:21 ), but is now no longer so.

all that is therein = the fulness thereof

Verse 9

remain : survive after the seige.

men. Plural of 'enosh App-14 .

die : by pestilence

Verse 10

a man's uncle = a relative

him i.e. the corpse burneth. See note on Amos 4:10 . Here, and 1 Samuel 31:12 are the only two places where burning corpses is mentioned, &c. Both are exceptional cases, but it was the common practice of the Horites (Genesis 14:6 ; Deuteronomy 2:12 , Deuteronomy 2:22 ) whose remains were found in the excavations at Gezer. See note on 1 Kings 9:15-17 .

bones; i.e. one reduced to a mere skeleton. Compare Job 7:15 ; Job 19:20 .

him that is, &c. i.e. the survivor.

by the sides of = in the midst of, or hinder part.

any: i.e. any alive or dead.

make mention of = call upon, or invoke. Compare Isaiah 26:13 ; Isaiah 49:1 ; Isaiah 62:6 .

Verse 11

behold. Figure of speech Asterismos. App-6 .

Verse 12

Shall horses . . ? will . . . ? Figure of speech Erotesis. App-6 . there or, supply "[the seal". for. Supply "[with equal madness]".

hemlock. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 29:18 , same word as `wormwood"). App-92 .

Verse 13

horns =. powers. "Horns" put by Figure of speech Metonymy (of Cause), App-6 , for the power put forth by them.

Verse 14

I will raise up, &c. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 28:49 ). they shall afflict you. Reference to Pentateuch (Exodus 3:9 ; Deuteronomy 26:7 ).

from . . . unto : i.e. through the length and breadth of the land.

Hemath. Same as Hamath (Amos 6:2 ), in the north. the river. Hebrew nahal = torrent, or wady.

the wilderness. Hebrew ha ' arabah = the 'Arabah: i.e. the plain, south of Judah. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 1:1 , &c.)

Chapter 7

Verse 1

the Lord GOD. Hebrew Adonai Jehovah. App-4 .

behold . . . lo. Figure of speech Asterismos. App-6 .

formed = was forming.

grasshoppers = locusts. Compare Nahum 3:17 .

the king's mowings. Exacted by the king from the People (1 Kings 4:7 ; 1 Kings 18:1 ). These are the symbols of the army of Amos 6:14 .

Verse 2

by whom shall Jacob arise? Figure of speech Erotesis. App-6 . Some codices, with Septuagint, Syriac and Vulgate, read "who shall raise up Jacob'? "

Jacob. Put by Figure of speech Metonymy (of the Subject), App-6 , for the whole nation

Verse 3

The LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 .

repented. Figure of speech Anthropopatheia. App-6 Reference to Pentateuch (Deuteronomy 32:36 ). App-92 . Compare Jonah 3:10 .

Verse 4

called, &c. = was calling for fire, to contend [with Israel].

did eat up a part . would have eaten up the land.

a part. Hebrew. hahelek, with 'eth = the very portion [of the earth given to Israel). Compare Micah 2:4 .

Verse 7

the LORD. One of the 134 passages in which the Sopherim say they altered Jehovah of the primitive text to Adonai ( App-32 ).

made, &c.: i. e [made perpendicular] by a plummet.

plumbline = plummet. Occurs only here.

Verse 8

Amos. Note this personal touch.

set, &c. i.e. measure [the doings of Israel] with the plummet of righteousness

and judgment. Compare 2 Kings 21:12 .Isaiah 28:17 ; Isaiah 34:11 .Lamentations 2:8 , &c.

pass by them = forgive them.

Verse 9

high places. Used for idolatrous altars, &c.

Isaac . . . Israel. Used only by Amos in this sense. Put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for the nation of Israel. Compare Pe. Psalms 105:9 , Psalms 105:10 . Jeremiah 33:26 , &c.

I will rise against, &c. Fulfilled in 2 Kings 15:10 . Jeroboam. Compare Hosea 1:4 .

Verse 10

the priest. The idolatrous priest.

Beth-el. Compare Amos 3:14 ; Amos 4:4 ; Amos 5:5 , Amos 5:6 .

conspired = formed a conspiracy; the calves being connected with Israel's state policy (1 Kings 12:26-33 ).

in the midst, &c. : i.e. openly. Compare Amos 7:8 .

bear = endure.

Verse 11

Jeroboam shall die, &c. This charge was not true. Compare Acts 17:6-7 ; Acts 24:5 . Note what Amaziah omitted to repeat.

Verse 12

into. Judah. Though belonging to Judah (Amos 1:1 ) Amos was a prophet to Israel.

Verse 13

chapel = sanctuary, court: or, palace.

Verse 14

a prophet's son. Prophets were not hereditary as priests were. Compare Hebrews 1:1 .

herdman. See notes on Amos 1:1 ,

gatherer = preparer.

Verse 15

took me: i.e., called me Prophets were called by Jehovah; not born prophets, or made prophets by man. See notes on 1 Samuel 10:5 .Hebrews 1:1 .

as I followed, &c. Compare Psalms 78:70 , Psalms 78:71 .

Verse 16

drop not, the. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 32:2 ). App-92 . Compare Ezekiel 20:46 ; Ezekiel 20:21 , Ezekiel 20:2 .Micah 2:6 , margin

Verse 17

thus saith the LORD. See note on Amos 1:3 ,

be an harlot : i.e. become a victim to the lust of the invader.

land = soil. Hebrew adamah.

divided , &c.: i e. partitioned.

in a polluted land = on polluted (i e. heathen) soil,

forth of = from upon.

Chapter 8

Verse 1

the Lord GOD. Heb, Adonai Jehovah. See note on Amos 1:8

summer fruit. Hebrew kayitz = ripe, "summer" being put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for ripe fruits characterizing the summer. Compare 2 Samuel 16:2 .Jeremiah 40:12 .

Verse 2

Amos. See note on Amos 7:8 .

summer fruit . . . The end . Note the Figure of speech Paronomasia ( App-6 ), for emphasis. Compare Jeremiah 1:11 , Jeremiah 1:12 . Hebrew. kayitz hakketz, meaning that ripe was the fruit; ripe will be the time

the LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 . IT.

The end. See note above.

pass by = forgive, as in Amos 7:8 .

Verse 3

temple. The 1611 edition of the Authorized Version reads temples".

be = become,

saith the Lord GOD = [is] Adonai. Jehovah's oracle.

dead bodies = corpses. See notes on Amos 6:9 , Amos 6:10 .

cast them forth , i.e. and burn them.

with silence = with "Hush! "as in Amos 6:10 .

Verse 4

swallow up = devour.

the needy = a needy one. Hebrew 'ebyon. See note on ' poverty", Proverbs 6:11 .

make. to fail = destroy, or cause to cease.

the poor = meek ones. Hebrew 'amah, See note on "poverty", Proverbs 6:11 ,

Verse 5

the new moon. Reference to Pentateuch (Numbers 10:10 , &c.) the sabbath. Ref to Pentateuch (Exodus 20:10 ). App-92 . Stopping their business for a day.

set forth wheat. Hebrew = wheat market: "wheat" being put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for the place where it is kept = open granaries, or sell grain. hp

ephah. Measuring the goods. See App-51 .

shekel. Weighing the money. See App-51 .

Verse 6

buy the poor, &c. See note on Amos 2:6 .

the poor = impoverished ones. Hebrew. dal (plural) See note on "poverty", Proverbs 6:11 .

the needy = a needy one. Hebrew. ebyon , as in Amos 8:4 .

sell = sell [as good wheat].

Verse 7

hath sworn, &c. See note on Amos 6:8 .

the Excellency of Jacob: i.e. by Himself, as in Amos 6:8 . Reference to Pentateuch (Exodus 15:7 ). App-92 . Compare Amos 4:2 ; Amos 6:8 . Hosea 5:5 ; Hosea 7:10 .

Verse 8

flood. Hebrew. or . Referring to the overflowing of the Nile.

drowned = subside.

Verse 9

cause the sun. This determines the time of the fulfilment of this "threatening". See Isaiah 13:10 ; Isaiah 59:9 , Isaiah 59:10 . Jeremiah 15:5 .Joel 2:2 ; Joel 3:15 .Micah 3:6 . Can this refer to the earthquake of Amos 1:1 ?

Verse 10

your feasts. Reference to Pentateuch (Exodus 12:14 ; Exodus 23:15 , Exodus 23:16 . Leviticus 23:0 ). App-92 .

sackcloth. baldness. The outward symbols of mourning. Compare Amos 8:3 .Isaiah 15:2 .Ezekiel 7:18 .

it: i.e. the land.

Verse 11

Behold. Figure of speech Asterismos, App-6 .

of hearing, &c. Compare 1 Samuel 3:1 , Psalms 74:9 ; Ezekiel 7:26 ,

words, With 'eth = the very words. Some codices, with Aramaean, Septuagint, Syriac, and Vulgate, read "word" (singular)

Verse 12

wander. Hebrew go tottering, or staggering.

Verse 13

virgins. Hebrew. bethulah (plural) See note on Genesis 24:43 .

Verse 14

sin. = guilt., trespass. Hebrew asham. App-44 . Put by Figure of speech Metonymy (of Cause), App-6 , for the idol itself.

Dan . . . Beer-sheba . The two places where the calves were set up (1 Kings 12:26-30 ).

manner = mode [of worship]; Acts 9:2 . So used in Acts 16:17 ; Acts 18:25-26 ; Acts 19:9 , Acts 19:23 ; Acts 24:14 .

they : i.e. the two calves, or "they that swear".

Chapter 9

Verse 1

the LORD. One of the 134 places where the Sepherim say they altered "Jehovah" of the primitive text to "Adonai" ( App-2 ). See App-4 . Here it is combined with 'eth = Jehovah Himself.

upon beside, or by.

the altar. Probably the same altar at Beth-al where Jeroboam had once stood (1 Kings 13:1 ). Compare Amos 7:13 , lintel = capital. Render: "smite the capital, shake the foundations, cut them off [i.e. the pillars] by the head, all of them". and I will slay. This is the signification of the symbolical act. the last of them: i.e. the remnant of the People.

Verse 2

Though they dig, &c. Note the Figure of speech Catabasis (Ap'. 6).

hell. Hebrew. Sheol = The grave. App-35 . Compare Psalms 139:8 , &c,

climb up . Compare Job 20:6 . Jeremiah 51:53 .Obadiah 1:4 .

Verse 4

command the sword. Reference to Pentateuch (Leviticus 26:33 . Deu 26:25 ). App-92 . Compare Ezekiel 5:12 .

I will set Mine eyes , &c. Reference to Pentateuch (Leviticus 17:10 ; Leviticus 20:5 ). App-92 . Compare Jeremiah 44:11 .

evil = calamity. Hebrew. ra'a'. App-44 . Compare Amos 3:6 .

Verse 5

the Lord GOD , Hebrew. Adonai Jehovah . App-4 . See note on Amos 1:8 . dwell. The 1611 edition of the Authorized Version reads dwelleth". flood. See notes on Amos 8:8 .

Verse 6

stories = chambers above. Compare Psalms 104:3 , Psalms 104:13 ,

troop = band: i.e. the blue vault.

in = over.

calleth . Compare Amos 5:8 . The LORD. Hebrew. Jehovah. App-4 . It.

is His name. Ref: to Pentateuch (Exodus 15:3 ). App-92 .

Verse 7

children = sons.

saith the LORD [is] Jehovah's oracle.

brought up Israel. Reference to Pentateuch (Exodus 13:3 , Exodus 13:9 , Exodus 13:14 , Exodus 13:16 ; Exodus 33:1 .Deuteronomy 5:15 ; Deuteronomy 6:21 , &c.) App-92 .

Caphtor = Crete. Ref, to Pentateuch (Deuteronomy 2:23 ). App-92 .

Kir. Supposed to be Lower Mesopotamia.

Verse 8

Behold. Figure of speech Asterismos . App-6 .

sinful. Hebrew. chata . App-44 .

earth = ground, or soil. Hebrew adamah.

Verse 9

lo = behold. Figure of speech Asterismos. App-6 .

the least grain. Hebrew. tzeror. A usage common to-day with the fellahheen (see James Niel's Palestine Explored, p. 250).

earth. Hebrew Wets. Not the same word as in Amos 9:8 .

Verse 10

sinners. Hebrew. chata , as in Amos 9:8 . prevent = surprise.

Verse 11

In that day. Passing to the subject of the future restoration (see the Structure). Quoted in Acts 15:14-18

of David. Erected on Zion by David (2 Samuel 6:17 . Compare Amos 7:6 ) before the Temple was built on Moriah by Solomon. in Amos 7:7-9 , it was seen to be "out of plumb", therefore on the point of falling. Here it is fallen down: hence the prophecy here given. In Acts 15:0 the time had come, had the People obeyed Peter's call in Amo 3:18-21 . But it was finally rejected (Acts 28:25-28 ), and this prophecy, therefore, yet awaits its fulfilment.

Verse 12

may possess = may take possession of.

Edom. Compare Numbers 24:18 . 2 Samuel 8:14 .

heathen = nations.

which are called, &c.: or, on whom My name is called.

name : i.e. Israel

Verse 13

the plowman , &c. This shows that the fulfilment of this prophecy is yet in abeyance, for these temporal blessings were postponed on the rejection of the call to repentance in Acts 3:18-26 . Compare Act 28:25-58 . Note the reference to Pentateuch (Leviticus 26:5 ). App-92 .

the mountains , &c. Compare Joel 3:18 .

sweet wine = new wine. Hebrew. asis See App-27 .

melt : i.e. dissolve into wine and oil. Figure of speech Hyperbole ( App-6 ), for emphasis.

Verse 14

I will bring again. Reference to Pentateuch (Deuteronomy 30:5 ). App-92 . Compare Amos 5:11 .Psalms 53:6 . Jeremiah 30:3 , Jeremiah 30:18 ; Jeremiah 31:23 .Ezekiel 16:53 ; Ezekiel 39:25 .Joel 3:1 , Joel 3:2 .

captivity = the captives. Put by Figure of speech Metonymy (of Adjunct), App-6 , for captives.

they shall build. Compare Isaiah 61:4 ; Isaiah 65:21 .Jeremiah 30:18 ; Jer 30:31 , Jer 30:36-40 . Ezekiel 36:33-36 ; Ezekiel 37:25-28 .

they shall plant. Compare Amos 5:11 .Isaiah 62:8; Isaiah 62:8 Isaiah 62:9 ; Isaiah 65:21 .Ezekiel 28:26 . Hosea 2:21-23 . Joe 8:18 , &c.

wine. Hebrew. yayin. App-27 .

Verse 15

I will plant. Ref to Pent, (Leviticus 25:18 , Leviticus 25:19 ; Leviticus 26:5 ). App-92 .

their land . Reference to Pentateuch (Genesis 13:15 , &c.) App-92 . Compare Isaiah 60:21 .Jeremiah 24:6 ; Jeremiah 32:41 .Ezekiel 34:28 ; Ezekiel 37:25 .Joel 3:20 . Micah 4:4 .

no more be pulled up. Compare Jeremiah 32:41 , margin

which I have given them . This is the ground of' all the blessing. Reference to Pentateuch (Numbers 32:7 , Numbers 32:9 . Deuteronomy 3:18 ; Deuteronomy 26:15 ; Deuteronomy 28:52 ). App-92 . Compare Joshua 2:6 , Joshua 2:15 ; Joshua 18:3 ; Joshua 23:13 , Joshua 23:15 .Jeremiah 25:5 . The so-called "Priests "Code", according to most modern critics, was compiled by the priests in Babylon, and most of the Pentateuch is "post-exilic" (see Encycl. Brit., eleventh (Cambridge) edition, vol. 3, p. 852, col. I). Yet it was well known to Amos (cent. 7 B.C.) Compare Amos 2:4 , Amos 2:7 , Amos 2:8 , Amos 2:12 ; Amos 4:4 , Amos 4:5 ; Amos 5:12 , Amos 5:21 , Amos 5:22 ; Amos 9:4 , &c.

saith = hath said.

q