Christian Churches of God
No. CB61
(Edition 2.0 20060101-20060101-20061215)
Ang Dakilang Saserdote noon at
ngayon ay napakahalaga. Sa aralin na ito, tatalakayin natin ang ilang
mahahalagang aspeto ng kanyang kasuotan at ang kaugnayan na simbolismo nito
kung paano ito nauugnay sa Plano ng Kaligtasan.
PO Box 369, WODEN
ACT 2606, AUSTRALIA
Email: secretary@ccg.org
(Copyright © 2005 Christian Churches of God, ed. Wade Cox)
This
paper may be freely copied and distributed provided it is copied in total with
no alterations or deletions. The publisher’s name and address and the copyright
notice must be included. No charge may be
levied on recipients of distributed copies.
Brief quotations may be embodied in critical articles and reviews
without breaching copyright.
This paper is available from the
World Wide Web page:
http://www.logon.org and http://www.ccg.org
Ang Kasuotan ng Dakilang Saserdote
Sa lipunan natin ngayon, ang
pananamit ay tila nakabatay sa personal na kagustuhan at sa pinakabagong mga
uso ng panahon. Sa Diyos, ang lahat ay palaging pareho, planado, at
pinag-isipang mabuti. Gayundin ito sa kasuotan ng saserdote. Mula sa pisikal,
natututo tayo ng espiritwal (Rom. 1:20). Sa aralin na ito, susubukan nating
alamin ang mga bagay na isinuot ng Dakilang Saserdote noong siya ay
naglilingkod sa Templo, at tingnan kung anong mga espirituwal na aplikasyon ang
maaari nating gawin sa kasuotan ng saserdote. Ang mga tao ay nagdadamit upang
takpan ang kanilang sarili (Gen. 3:7,10,11,21) o sa kaso ng saserdote, ang mga
damit (o kasuotan) ay para sa kaluwalhatian at kagandahan (Ex. 28:2, 40).
Tila may ugnayan o koneksyon sa
kasuotan ng Dakilang Saserdote at sa baluti ng Diyos na sinasabi sa atin na
isuot araw-araw. Ang Efeso 6:14-18 ay tumutukoy sa baluti ng Diyos. Kabilang sa
baluti ang helmet ng kaligtasan, ang baluti ng katuwiran; ang baywang ay
nabibigkisan ng katotohanan na suot, ang ating mga paa ay dapat isuot ang
ebanghelyo ng kapayapaan; dapat nating isuot ang espada ng espiritu, na siyang
salita ng Diyos, at ang kalasag ng pananampalataya. Sinasabi sa atin na
manalangin lagi, nang may buong pagtitiyaga (katapatan) at buong pagpapakumbaba
(ang taimtim at mapagpakumbabang paghiling) para sa mga banal
May walong kasuotan na isinusuot ang Dakilang Saserdote sa buong taon. Ang
tanging eksepsiyon dito ay sa Araw ng Pagbabayad-sala kung kailan isinusuot ng
Dakilang Saserdote ang puting lino na kasuotan bago magbihis ng maharlikang
kasuotan. Ang apat na puting kasuotan ay: ang salawal, ang tunika/kamiseta, ang
sinturon at ang turbante. Ang apat na makukulay na kasuotan ay ang asul na
balabal, ang epod na may kakaibang pamigkis, ang pektoral o dibdib na pantakip,
at ang gintong mitra. Maliban sa salawal, lahat ng iba pang kasuotan ay ganap o
bahagyang nakikita ng sinumang tumitingin.
Nakikita natin ang bilang na ‘apat’
na madalas lumabas sa Kasulatan, tulad ng apat na Buhay na Nilalang, apat na
asul na ribon o ang apat na takip sa Tabernakulo. Ang kahalagahan ng bilang na
‘walo’, ayon kay Bullinger sa The
Companion Bible sa Appendix 10, ay ang bilang ng pagkabuhay na mag-uli o
muling pagkabuhay, mga bagong simula o pasimula. Sa pagkakatayo ng Tabernakulo
at pagtatalaga sa pagkasaserdote, nagsimula ang Israel sa isa pang yugto o
panahon ng kanyang pag-unlad sa Plano ng Diyos.
Ang mga Kasuotan ng mga karaniwang saserdote at ng Dakilang
Saserdote sa Araw ng Pagbabayad-sala
Ang mga karaniwang saserdote ay
nagsusuot ng apat na kasuotan na kapareho ng uri ng puting kasuotan ng Dakilang
Saserdote. Isinusuot ng Dakilang Saserdote ang banal na puting kasuotan sa Araw
ng Pagbabayad-sala (Lev. 16:4). Ito ay ang tunika/kamiseta, sinturon,
turbante/bonete at salawal na lino (Ex. 28:40, 42; 39:27-29). Naniniwala ang
ilang mga awtor na ang puting kasuotan ng Dakilang Saserdote ay mas marangya o
maganda kaysa sa puting kasuotan ng mga karaniwang saserdote, ngunit ang
Kasulatan ay walang sinasabi tungkol dito.
Gayunpaman, kapag tiningnan natin
ang pinagmulan ng iba't ibang uri ng lino, nagkakaroon tayo ng ideya na tila
may dalawang uri ng lino na tinutukoy. Ang dalawang tala mula sa Easton's Bible Dictionary tungkol sa
lino ay ang mga sumusunod:
Heb. Bad SHD 906; possibly from 909 rendered
"lino" Exd 28:42; 39:28; Lev 6:10; 16:4, 23, 32; 1Sa 2:18; 2Sa 6:14, etc. Ito ay palaging ginagamit
para sa mga sagradong kasuotan na isinusuot ng mga saserdote. Ang salita ay
mula sa isang ugat na nangangahulugang "paghihiwalay."
Kaya malinaw, ang mga saserdote ay
hiwalay at itinalaga ng Diyos para sa isang banal na layunin. Sa Levitico
16:23, nakikita natin ang pagtukoy sa SHD 906 na ginamit para sa kasuotan ng
Dakilang Saserdote sa Araw ng Pagbabayad-sala.
Leviticus 16:23 And Aaron shall come into the
tabernacle of the congregation, and shall put off the linen garments, which he
put on when he went into the holy [place], and shall leave them there:
Heb. SHD 8336 shesh; isinalin bilang "fine linen" Exd 25:4; 26:1, 31, 36, etc. Sa Kaw. 31:22 ito ay isinalin sa Authorized
Version bilang "silk," at sa Revised Version bilang "fine
linen." Ang salita ay tumutukoy sa lino ng Ehipcio na kakaibang kaputian at pinong pagkakagawa (byssus). Ito ang
karaniwang kasuotan ng saserdote ng Ehipcio. Binihisan ni Faraon si Jose ng
kasuotan na gawa sa lino (Gen. 41:42).
Ang mga saserdote ay dapat magpakita
ng liwanag at Kautusan ng Diyos sa buong planeta. Maging ang pananamit ng
saserdote ay dapat magkaroon ng dalisay na puting mapanimdim na kalidad. Ang
SHD 8336 ay ang uri rin ng lino na ginamit sa paggawa ng mga kurtina sa
tabernakulo (Ex. 26:1). Ito rin ang lino na ginamit sa paggawa ng maharlikang
kasuotan ng Dakilang Saserdote at ng kasuotan ng kanyang mga anak.
Exodus 39:27 Ginawa rin nila ang mga tunika na
hinabi mula sa pinong lino, para kay Aaron at sa kanyang mga anak.
Tingnan ang aralin na White Linen Garments of the Priest (No. CB63).
Dapat nating pagsikapan na maging
matuwid sa lahat ng oras. Ang puting lino ay tinutukoy sa Apocalipsis 19:8
bilang mga matuwid na gawa ng mga banal.
Ang mga saserdote na hindi nagsuot ng kanilang kasuotang saserdote noong
naglilingkod sa Templo ay nagkaroon ng kasalanan at kamatayan (Ex. 28:35, 43).
Ang parehong bagay ay totoo para sa atin. Ang Diyos ay nagtatag ng isang
perpektong plano dahil alam Niya na hindi pa tayo perpekto. Ang Diyos ay
naglaan ng perpektong katanggap-tanggap na sakripisyo – ang Mesiyas – upang
ibalik tayo sa Kanya. Sa ating pagsisisi at pagbabautismo, tayo ay binibigyan
ng Banal na Espiritu na gagabay sa atin sa lahat ng katotohanan (Juan 14:26).
Gayunpaman, kapag tayo ay nagkasala, responsibilidad natin na magsisi at
magbago dahil nadumihan natin ang ating puting matuwid na kasuotan. Kung hindi
tayo magsisisi, mawawala sa atin ang posibilidad na mapabilang sa Unang
Pagkabuhay na Mag-uli at sa gayon, mapapabilang tayo sa Ikalawang Pagkabuhay na
Mag-uli.
May mga espiritung nilalang na
nakasuot ng puting balabal (Apoc. 4:4, 15:6). Ang Apocalipsis kabanata 4 ay
tumutukoy sa mga hindi nadumihan ang kanilang kasuotan na nabibihisan ng puting
kasuotan (Apoc. 3:4-5). Ang Apocalipsis kabanata 7 ay tumutukoy sa “Malaking
Grupo” na nakasuot ng puting balabal na hinugasan ang kanilang balabal at
pinaputi ito sa dugo ng Kordero (Apoc. 7:14). Ang mga pinatay dahil sa kanilang
pananampalataya ay binibigyan ng puting balabal (Apoc. 6:11). Ang mga
karapat-dapat at nasa Unang Pagkabuhay na Mag-uli ay mayroon o bibigyan ng
puting balabal (Ec. 9:8; Pah. 3:5).
Ibinigay ng Eloah ang espiritu ng
karunungan sa mga taong dalubhasa sa pananahi, paghahabi at paggawa ng metal
upang gawin ang mga kasuotan ni Aaron para italaga (SHD 6943) siya bilang
saserdote sa Akin (Ex. 28:3; 36:1; 39:1).
Ang salitang italaga (SHD 6942) ay nangangahulugang: gawing banal, ihanda,
italaga, maging banal, maging sagrado, gawing banal, at ihiwalay – BLB. Ang mga
komento ng NASV Key Study tungkol sa 6942, “Qadash” – linisin, ipahayag na
malinis; gawing banal, italaga, pabanalin, dalisayin, linisin ang sarili,
italaga sa Diyos, ipakita ang sariling banal. Ang Qadash ay ang saklaw ng kung
ano ang itinuturing na sagrado.
Limang materyales ang ginamit sa
paggawa ng kasuotan ng Dakilang Saserdote. Ang ilang bahagi ng damit ay gawa
lamang sa isang materyales at ang iba ay kombinasyon ng dalawa o higit pang
materyales. Kabilang sa mga materyales ang: 1) ginto (Ex. 39:2,3); 2) asul na
lana (Ex. 39:1-3); 3) iskarlata/pulang lana (Ex. 39:1-3); 4) lila na lana (Ex.
39:1-3); 5) pinilipit na lino (Ex. 28:5). Ang banal (SHD 6944) na kasuotan ng
saserdote ay para sa kaluwalhatian (SHD 3519) at kagandahan (SHD 6597) mula sa
Exodo 28:2. Gaya ng lima na siyang bilang ng biyaya makikita natin dito ang iba't ibang mga materyales na
pinagsama-sama para sa kaluwalhatian at kagandahan.
Tandaan na ang mga karaniwang tao ay
pinagbawalan na magsuot ng damit na hinabi mula sa dalawang magkaibang uri ng
materyales (Lev. 19:19; Deut. 22:11). Ito ay nakalaan lamang para sa Dakilang
Saserdote ayon sa Encyclopaedia Judaica.
Gayunpaman, sa hinaharap, tila
ipinagbabawal na ang lana bilang bahagi ng kasuotan ng mga saserdote at sila ay
magiging ganap na kasuotang lino.
Ezekiel 44:17 At mangyayari, na
pagka sila'y magsisipasok sa mga pintuang-daan ng lalong loob na looban,
susuutan sila ng mga kayong linong kasuutan; at walang lanang dadaiti sa
kanila, samantalang sila'y nagsisipangasiwa sa mga pintuang-daan ng lalong loob
na looban, at sa loob.
Ang mga Kasuotan ng Dakilang Saserdote
Ang teksto para sa mga kasuotang
saserdote ay pangunahing matatagpuan sa Levitico kabanata 8 at Exodo mga
kabanata 28 at 39.
Levitico 8:1-9 Sinabi ni Yahweh kay
Moises, 2 “Isama mo sa harap ng Toldang Tipanan si Aaron at ang
kanyang mga anak na lalaki. Dalhin mo ang kanilang kasuotan at ang langis na
pantalaga. Dalhin na rin ninyo ang torong panghandog sa kasalanan, dalawang
lalaking tupa at isang basket ng tinapay na walang pampaalsa 3 at
tipunin mo roon ang buong bayan.”4 Sinunod naman ni Moises ang utos
sa kanya ni Yahweh. Nang ang buong kapulungan ay nagkatipon na, 5
sinabi ni Moises sa sambayanan na ang gagawin nila'y utos ni Yahweh. 6
Isinama muna ni Moises si Aaron at ang kanyang mga anak at sila'y pinaliguan
ayon sa rituwal. 7 Pagkatapos, isinuot niya kay Aaron ang mahabang
panloob na kasuotan at ang damit bago ang epod, at inilagay sa kanyang baywang
ang pamigkis. Isinuot din niya sa kanya ang epod, at pinagkabit ito sa
pamamagitan ng isa pang pamigkis sa kanyang baywang. 8 Pagkatapos,
ipinatong ang pektoral na kinalalagyan ng Urim at Tumim. 9 Sinuotan
ng turbante at sa noo nila ay ikinabit ang palamuting ginto na may tanda ng
kabanalan, ayon sa iniutos ni Yahweh. MBB
Paggawa ng mga Kasuotang Pangsaserdote
Exodus 39:1-7 Ginawa nila ang
kasuotan ni Aaron ayon sa iniutos ni Yahweh kay Moises. Lanang kulay asul,
kulay ube at pula ang ginamit nila sa kasuotan ng mga pari. 2 Mainam
na lino, lanang kulay asul, kulay ube at kulay pula ang ginamit nila sa epod. 3
Ang ginto ay pinitpit nila nang manipis at ginupit nang pino na parang sinulid,
at inihalo sa paghabi sa lanang kulay asul, kulay ube at pula at sa mainam na
lino. 4 Ang epod ay kinabitan nila ng malapad na tali na siyang
nagdudugtong sa likod at harap. 5 Kinabitan din nila ito ng isang
magandang sinturong kamukha ng epod na yari rin sa mainam na lino, at lanang
kulay asul, kulay ube at pula at binurdahan din ng mga hibla ng ginto tulad ng
iniutos ni Yahweh. 6 Kumuha sila ng mga batong kornalina at iniayos
ito sa patungang ginto. Iniukit nila dito ang pangalan ng mga anak na lalaki ni
Israel. Nang mayari, para itong isang magandang pantatak. 7 Ang mga
bato'y ikinabit nila sa tali sa balikat ng epod upang maalala ang mga anak ni
Israel. Ginawa rin nila ito ayon sa utos ni Yahweh.
Ang Pektoral
Exodus 39:8-21 Gumawa rin sila ng
pektoral. Magandang-maganda ang burda nito, tulad ng epod, at yari din sa
mainam na lino, at lanang kulay asul, kulay ube at pula at mayroon din itong
sinulid na ginto. 9 Ito'y magkataklob at parisukat: 0.2 metro ang
haba, at ganoon din ang lapad(Isang dangkal ang haba at isang dangkal ang lapad
kapag ito ay pinagdobleng tiklop). 10 Kinabitan nila ito ng apat na
hilera ng mamahaling bato: Sa unang hanay ay rubi, topaz at karbungko. 11 Sa
ikalawang hilera naman ay esmeralda, safiro at brilyante. 12 Sa
ikatlong hilera ay jacinto, agata at ametista. 13 At sa ikaapat,
berilo, kornalina at jasper. Lahat ng ito ay nakalagay sa patungang ginto. 14
Labindalawa lahat ang batong ginamit upang kumatawan sa labindalawang anak ni
Israel. Tulad ng isang pantatak, sa bawat bato'y nakaukit nang maganda ang
pangalan ng bawat anak na lalaki ni Israel. 15 Naglubid sila ng
pinitpit na ginto at ito ang ginawang panali sa pektoral. 16 Gumawa
rin sila ng dalawang patungan at dalawang argolyang ginto na ikinabit nila sa
dalawang sulok ng pektoral, sa gawing itaas. 17 Itinali nila sa
argolya ang tig-isang dulo ng mga nilubid na ginto. 18 Ang kabilang
dulo naman ay itinali nila sa dalawang patungang ginto sa tali sa balikat ng
epod. 19 Gumawa rin sila ng dalawang argolya at ikinabit sa dalawang
sulok sa gawing ibaba ng pektoral. 20 Gumawa rin sila ng dalawang
argolyang ginto at ikinabit sa ibaba ng tali sa balikat, sa may tahi, sa itaas
ng pamigkis ng epod. 21 Ang argolya ng pektoral at ng epod ay
pinagkabit nila ng lubid na asul para hindi magkahiwalay. Ito'y ginawa nila
ayon sa utos ni Yahweh.
Ang mga Kasuotan para sa mga Saserdote
Exodus 39:22-31 Gumawa
rin sila ng damit na nasa ilalim ng epod. Ito'y yari sa lanang kulay asul, 23
at may butas na suotan ng ulo; ang butas ay may tupi upang hindi matastas. 24
Ang laylayan nito'y nilagyan nila ng mga palawit na tila bunga ng punong
granada; ang mga ito'y yari sa pinong lino, at lanang asul, kulay ube at pula. 25
Gumawa rin sila ng mga kampanilyang ginto at ikinabit sa laylayan, sa pagitan
ng mga palawit. 26 Kaya ang laylayan ay may isang hilera ng mga
palawit na mukhang bunga ng punong granada at mga kampanilyang ginto. Ito'y
ginawa nila ayon sa utos ni Yahweh. 27 Gumawa rin sila ng mahabang
panloob na kasuotan para kay Aaron at sa kanyang mga anak. Ang mga ito'y yari
sa pinong lino, 28 ganoon din ang turbante, ang mga sumbrero at ang
mga linong salawal. 29 Ang pamigkis naman sa baywang ay yari sa
pinong lino, lanang kulay asul, kulay ube at pula at binurdahan nang maganda
ayon sa utos ni Yahweh. 30 Ang turbante ay nilagyan nila ng
palamuting ginto at may nakaukit na ganitong mga salita: “Nakalaan kay Yahweh.”
31 Ito'y itinali nila sa turbante sa pamamagitan ng kurdong asul,
tulad ng utos ni Yahweh. MBB
Sinabi sa NASV na materyales laban
sa lana.
Pagpili sa mga Pari
Ang lahat ng mga saserdote ay mula
sa lipi ni Levi. Si Aaron, ang nakatatandang kapatid ni Moises, ay pinili ng
Diyos bilang Mataas na Saserdote. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa
bagong pagkasaserdote, tingnan ang aralin na Melquisedek (No. 128)).
Pagtatalaga at Pagpapabanal ng mga Saserdote
Dito ay tatalakayin lamang natin ang
kasuotan ng Mataas na Saserdote. Nagkaroon ng isang yugto ng pagpapatatalaga at
pitong araw ng pagpapabanal. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa
pagpapabanal ng mga pari, tingnan ang Exodo 29.
Bago isuot ang mga Kasuotang Saserdote
Ang mga saserdote ay dinala sa tolda
ng kapulungan. Pagkatapos, ang mga saserdote ay hinugasan ng tubig.
Maaari itong sumagisag kapag tayo ay
nagsisisi at humihiling na mabautismuhan. Karaniwan, ang mga tao ay
binabautismuhan sa Pista sa harap ng kanilang mga kapatid. Sa ating pagsisisi,
pagbabautismo at pagpapatong ng mga kamay, ang Banal na Espiritu ay ibinibigay
sa atin. Tayo ay nagiging mga saserdote ng Diyos (Apoc.1:5,6).
Naglilingkod nang Nakayapak
Gaano man kakaiba ito sa atin sa
ating makabagong mundo, sa Templo, ang mga saserdote ay naglilingkod nang
nakayapak. Taun-taon, ang bawat miyembrong nabautismuhan ay nagpapanibago ng
kanyang pangako sa bautismo, sa pamamagitan ng pakikibahagi sa Hapunan ng
Panginoon kung saan una nating hinuhugasan ang mga paa ng bawat isa at
pagkatapos ay nakikibahagi sa katawan/tinapay at dugo/alak ni Cristo. Tingnan
ang aralin na Mga Banal na Araw ng
Diyos [CB022].
Tandaan, sa kuwento tungkol sa
pagtawag kay Moises, sinabi sa kanya na alisin ang kanyang sandalyas dahil ang
lugar kung saan siya nakatayo ay banal na lupa (Ex. 3:5). Sa Efeso 6, ang ating
mga paa ay dapat isuot ang ebanghelyo ng kapayapaan. Sa kasalukuyan, wala nang
mas mahalaga pa kaysa sa pagpapalaganap ng Ebanghelyo sa naghihingalong planeta.
Ang mga Kasuotan ng Mataas na Saserdote
Magsisimula tayo sa Levitico
kabanata 8, sa mga bagay na isinuot ni Moises kay Aaron noong si Aaron at ang
kanyang mga anak ay pinabanal o hiniwalay. Depende sa kung aling Bibliya ang
ating ginagamit, maaaring gamitin ang iba't ibang pangalan upang ilarawan ang
mga piraso ng damit. Kaya naman, ang iba't ibang pangalan ay idinagdag sa
teksto upang subukang tumulong na tukuyin ang inilalarawan.
“At isinuot niya kay [Aaron] ang tunika/kamiseta/kwadradong damit at
binigkisan siya ng pamigkis at binihisan siya ng balabal, at isinuot sa kanya
ang epod/sagradong bestida at binigkisan
siya ng artistikong sinturon ng epod. Ito ang kakaibang pamigkis/pinong
hinabing sinturon, na kanyang itinali sa kanya. Pagkatapos ay inilagay niya ang
pektoral sa kanya at sa pektoral ay
inilagay niya ang Urim at Tumim. Inilagay din niya ang turbante/bonete sa kanyang ulo, at sa turbante, sa harapan nito ay
inilagay niya ang gintong plato, ang Banal
na korona, gaya ng iniutos ng Panginoon kay Moises” (Lev. 8:7-9).
Bagama't hindi nakalista, ang salawal na lino ay malamang na ang
unang isinuot pagkatapos ng paghuhugas ng tubig.
Sa Exodo 28:42-43 sinalaysay: “Iyong
igagawa sila ng mga salawal na lino, upang takpan ang kanilang hubad na
katawan; mula sa mga balakang hanggang sa mga hita aabot ang mga ito. Isusuot
ang mga ito ni Aaron at ng kanyang mga anak kapag sila'y pumapasok sa toldang
tipanan, o kapag sila'y lumalapit sa dambana upang maglingkod sa dakong banal;
upang sila'y hindi magdala ng kasalanan at mamatay. Ito ay magiging isang
walang hanggang batas para sa kanya at sa kanyang mga anak na susunod sa
kanya.”
Ang salawal na lino ay para sa
kahinhinan. Ang mga kasuotan ng mga saserdote ay para sa kaluwalhatian at
kagandahan (Ex. 28:2, 40). Bahagi ng kagandahang ito ay ang pagpapakita ng
saserdote ng kahinhinan. Gayundin dapat ito sa atin. Sa Efeso 6:14, nakikita
natin na ang ating mga balakang ay dapat bigkisan ng katotohanan. Ang
katotohanan ay sentro sa Pananampalataya. Dapat tayong manatiling tapat sa
katotohanan ng Diyos at tuparin ang Kanyang Kautusan.
Tunika/Kamiseta/Barong May Disenyong Chequered
Gumawa siya ng mga tunika ng pinong
hinabing lino para kay Aaron at sa kanyang mga anak (Ex. 39:27). Ito ay mga
damit na isang-piraso at tila ginawa ang mga ito sa habihan gamit ang dobleng
habi upang walang mga tahi sa gilid. Ito ay katulad ng damit na isinuot ng
Mesiyas noong gabi ng kanyang pagkakanulo/pagpapako sa krus: “Ang damit na ito
ay walang tahi, hinabi mula sa isang piraso mula itaas hanggang ibaba” (Juan
19:23). Inilalarawan ito ng Revised Version bilang, “habiin sa kwadradong
disenyo” (Ex. 28:39; NASV Ex. 28:4). Ito rin ay isang uri ng habi na maaaring
iset-up sa habihan, kung saan ang disenyo sa tela ay mukhang mga parisukat.
Para sa karagdagang komento tungkol sa mga parisukat, tingnan ang aralin na Ang Tabernakulo sa Ilang
[CB042].
Bigkis/Sinturon
Exodo 39:29: “ang bigkis na yari sa
hinabing pinong lino, telang asul at kulay-ube, at pula na gawa ng mambuburda;
gaya ng iniutos ng Panginoon kay Moises.”
May tatlong magkakaibang uri ng
pamigkis/sinturon na isinusuot ng mga saserdote sa Templo:
1) Ang pamigkis ng Dakilang
Saserdote para sa buong taon, na bahagi ng “mga gintong kasuotan” na burdado ng
asul, lila, iskarlatang tininang lana at pinilipit na lino (Ex. 39:29, AV).
2) Ang pamigkis na isinuot ng Dakilang
Saserdote sa Araw ng Pagbabayad-sala ay isa sa apat na puting kasuotan na
kanyang isinuot sa araw na iyon (Lev. 16:4).
3) Ang sinturon ng mga karaniwang
saserdote: may mga taong nag-iisip na ito ay katulad ng mga gintong kasuotan ng
Dakilang Saserdote; ang iba naman ay nag-iisip na ito ay bahagi ng mga puting
kasuotan. “Ang katuwiran ang magiging pamigkis ng kanyang mga balakang at ang
katapatan ang sinturon ng kanyang mga bato” (Isa. 11:5).
Asul na Balabal
Ang balabal ay asul (Ex. 28:31,
39:22). Ang asul na balabal na ito ay isinusuot sa ilalim ng epod at hindi
kasing dekorasyon ng epod. Mayroong butas para sa ulo sa gitna nito at isang
hinabing gilid sa paligid ng butas na ito, upang hindi ito mapunit (Ex. 28:32;
39:23). Sapagkat ang asul na balabal ay walang manggas, kundi mga hiwa lamang
sa mga gilid para lumabas ang mga braso. Ang palda ng balabal na ito ay may
kahanga-hangang palamuti ng mga granada sa asul, pula, at scarlet.
Mga Bilang 15:37-40 ay nag-uutos sa
atin na magkaroon ng apat na asul na ribon sa mga sulok ng ating mga kasuotan
“upang ating tingnan ang mga ito at alalahanin ang lahat ng mga utos ng
Panginoon at gawin ang mga ito.” Dito natin nakikita na ang buong balabal ay
dapat na asul.
Ang ilalim ng balabal ay may mga kampana na gawa sa ginto na nakakabit sa
laylayan. Ang mga gintong kampana at mga granada ay dapat maghalinhinan sa
paligid ng laylayan ng balabal. “At ito ay mapapasa kay Aaron kapag siya ay
naglilingkod” (Ex. 28:33-35; 39:24-26). May iba't ibang pananaw tungkol sa mga
dahilan ng mga kampana. Naniniwala ang ilang iskolar na ito ay upang marinig
ang Dakilang Saserdote na gumagalaw sa loob ng Tabernakulo o Templo. Ang
kalansing ng mga kampana ay maaaring narinig kapag siya ay pumapasok at
lumalabas sa banal na lugar sa harap ng Panginoon. Ito ay isang katiyakan na
siya ay nakasumpong ng biyaya sa paningin ng Panginoon at hindi siya namatay.
Sinasabi ng ibang mga may-akda na ito ay hindi lohikal. Ang tanging katiyakan
natin ay sinasabi ng Kasulatan na may mga kampana at mga granada sa ilalim ng
asul na balabal.
Gumawa sila ng mga granada mula sa
asul, lila at scarlet materyales at pinilipit na lino sa paligid ng laylayan ng
balabal (Ex. 39:24). Ayon sa Encyclopaedia
Judaica, mayroong 36 o 72 kampana at granada. Naniniwala si Easton na
mayroong 72, na siyang bilang sa Sanhedrin. Kung mayroong 72 kampana at
granada, kung gayon ang ilalim ng balabal ng Dakilang Saserdote ay nakapalibot
sa 144 na bagay. Nakikita rin natin ang mga granada sa mga haligi ng Templo ni
Solomon. Ang mga detalye ng Templo ni Solomon ay tatalakayin sa isang hinaharap
na aralin.
Sa Araw ng Pagbabayad-sala, iniiwan
ng saserdote ang kanyang mga maharlikang kasuotan at nagpapalit sa mga puting
kasuotan ng saserdote. Sa panahong ito, ang Mataas na Saserdote ay hindi gagawa
ng anumang ingay habang siya ay gumagalaw sa loob ng Tabernakulo o Templo,
dahil hindi niya suot ang asul na balabal na may mga kampana.
Mga Materyales ng Pektoral at epod
Ang pektoral at epod ay gawa
sa lahat ng limang materyales. “At gagawin mo ang pektoral ng paghatol na may
katusuhang gawa; ayon sa gawa ng epod gagawin mo ito; mula sa ginto, asul, at
kulay-ube, at scarlet materyales at ng pinilipit na lino, gagawin mo ito” (Ex.
28:6, 15, AB01). Ang RSV ay gumagamit ng salitang “stuff” para sa materyales at
ang ibang mga bersyon ay inaalis ang salita nang tuluyan.
epod
Ang epod ay gawa sa lahat ng limang materyales (Ex. 28:5). Ito ay may
dalawang piraso ng balikat. (Sa katulad na paraan ang Templo ay may dalawang
haligi.) Ang mga piraso ng balikat ay pinagsama sa kanilang mga dulo gamit ang
mga gintong kadena (Ex. 28:14). Mayroong dalawang batong onix. Ang bawat bato
ay may nakaukit na mga pangalan ng anim na anak ni Israel. Anim na pangalan ang
nasa isang bato at anim na pangalan ang nasa kabilang bato ayon sa
pagkakasunod-sunod ng kanilang kapanganakan (Ex. 28:9-13; 39:6) Ang mga ito ay
nakalagay sa magagandang gintong lalagyan sa bawat piraso ng balikat ng epod.
Dadalhin ni Aaron ang mga pangalan ng mga anak ni Israel sa kanyang mga balikat
bilang isang alaala. Ito ay higit pang pinag-isa ng isang "kakaibang
sinturon" ng ginto, asul, lila, iskarlata, at pinong pinilipit na lino sa
paligid ng baywang. Sa ibabaw nito ay inilagay ang pektoral ng paghatol, na sa
katunayan ay bahagi ng epod, at kasama sa termino sa mga talata tulad ng (1
Sam. 2:28; 14:3; 23:9) at ikinabit dito sa itaas lamang ng kakaibang pamigkis
ng epod.
Pektoral
Ang pektoral, tulad ng epod, ay
binubuo ng lahat ng limang materyales: ginto, asul, lila at iskarlatang
materyales at pinong pinilipit na lino (NASV, Ex. 28:15). Ito ay isang
parisukat na may 12 bato na nakalagay dito. (Nakita natin ang maraming
parisukat sa tabernakulo sa ilang.) Ang rektanggulong ito ay tinupi sa kalahati
at bumuo ng isang parisukat; ito ay isang dobleng parisukat marahil upang
mapanatili ang bigat ng mga bato na nakakabit. Nakalagay sa parisukat ang apat
na hanay ng tatlong bato; ang bawat isa sa labindalawang mamahaling bato ay
nakalagay sa isang magandang gintong lalagyan. Ang 12 bato ay naaayon sa mga
pangalan ng mga anak ni Israel. Ang bawat isa ay nakaukit tulad ng isang selyo
na may pangalan ng isa sa labindalawang lipi. Kung ang pagkakasunod-sunod ay
sumusunod sa mga edad ng mga anak ni Israel, o ang pagkakasunod-sunod ng
kampamento, muli ay hindi tayo sigurado, dahil ang Kasulatan ay tahimik tungkol
sa bagay na ito.
Dito natin nakikita ang dalawang
pangkat ng mga bato na may mga pangalan ng mga anak ni Israel. Ang isang
pangkat ay may mga pangalan na nakaukit sa mga bato sa balikat at ang kabilang
pangkat ay may mga pangalan na nakaukit sa mga bato sa pektoral. Ang mga bato
ay nakaayos sa apat na hanay sa tatlong pangkat at malamang na nakaayos ayon sa
pagkakasunod-sunod ng pagmartsa ng mga lipi.
Ang pektoral ay ikinabit sa itaas sa
pamamagitan ng mga singsing at kadena ng ginto sa dalawang batong onix sa mga
balikat, at sa ibaba gamit ang dalawang iba pang singsing at isang sintas na
asul, sa dalawang katugmang singsing sa epod upang mapanatili itong nakapirmi
sa lugar nito sa itaas ng kakaibang sinturon.
Kung paano eksaktong gumana ang Urim
at Tumim ay hindi malinaw na sinasabi sa atin ng Kasulatan. Alam natin na kapag
ang Dakilang Saserdote ay nagtanong tungkol sa mga lipi, ang Urim at Tumim ay
nagbigay ng sagot na 'oo' o 'hindi' sa pamamagitan ng Banal na Espiritu ng
Diyos (1Sam. 14:3,18,19; 23:2,4,9,11,12; 28:6; Huk. 20:28; 2Sam. 5:23). Maaari
nating ipalagay na ang sagot ay simpleng ibinigay ng Salita ng Panginoon sa
Dakilang Saserdote (cf. Jn. 11:51) nang siya ay nagtanong sa Panginoon na
nakasuot ng epod at pektoral.
Ang kahulugan nito ay ating
matututunan mula sa Exodo 28:30, kung saan ating mababasa, “Dadalhin ni Aaron
ang kahatulan ng mga anak ni Israel sa kanyang puso sa harap ng Panginoon nang
patuloy."
Dadalhin ni Aaron ang mga pangalan
ng mga anak ni Israel sa pektoral ng paghatol sa kanyang puso kapag siya ay
pumapasok sa banal na lugar, bilang alaala sa harap ng Panginoon nang patuloy
(Ex. 28:28,29). Ang pektoral ay tinutukoy bilang pektoral ng paghatol. Sa pektoral ay naroon ang Urim at Tumim at
ang mga ito ay dapat na nasa ibabaw ng puso ni Aaron kapag siya ay humaharap sa
Panginoon; at dadalhin ni Aaron ang kahatulan ng mga anak ni Israel sa kanyang
puso sa harap ng Panginoon nang patuloy (Ex. 28:30). Ang eksaktong parehong
simbolismo ng kaluwalhatian ay itinalaga sa mga mamahaling bato sa paglalarawan
ng Bagong Jerusalem (Rev. 21:11,19-21), isang talata na nag-uugnay sa
pagkakaayos ng mga lipi sa kanilang mga kampo, at sa mga mamahaling bato sa
pektoral.
Ang pektoral ay nakatali sa epod,
kung paanong ang paghatol ay nakatali sa mga anak ni Israel sa pamamagitan ng
Mesiyas. Ang Israel ay bahagi ni Yahovah. Nakita natin ang nangyari sa mga
Israelita nang sila ay tumalikod sa mga Kautusan ng Diyos at sumunod sa mga
huwad na diyos noong kanilang paglalakbay patungo sa Lupang Pangako. Ang
Deuteronomio kabanata 28 ay naglalahad tungkol sa mga pagpapala para sa
pagsunod at mga sumpa para sa pagsuway.
"Si Aaron, bilang Dakilang
Saserdote, ay nagpauna kay Cristo bilang Dakilang Saserdote mula sa kanyang
pagkahirang na higit sa kanyang mga kasamahan nang siya, si Cristo, ay
tinanggap bilang perpektong sakripisyo sa Inalog na Bigkis, noong 30 C.E.
Turban/mga bonete
Ang turbante ay 16 na siko ang haba
at kapareho ang haba ng mga kurtinang lino sa Tabernakulo.
Exodus 39:28…“ganoon din ang turbante, ang mga sumbrero at ang mga linong
salawal.”
Dito natin nakikita na sina Aaron at
ang kanyang mga anak ay inutusan na takpan ang kanilang mga ulo. Ang ulo ng
Mataas na Saserdote ay hindi dapat iwanang nakalantad. Ang mga lalaki ay hindi
dapat mag-ahit ng kanilang mga ulo (Lev. 21:5) maliban sa katapusan ng panata
ng Nazareo (Mga Blg. 6:18).
Dapat nating patuloy na bantayan ang
ating isipan dahil si Satanas, bilang isang umuungal na leon, ay naghahanap
upang tayo ay lamunin/wasakin (1 Ped. 5:8).
Mitra
“Gumawa ka rin ng isang Palamuting gawa sa ginto na may
nakaukit na ganito: ‘Inilaan kay Yahweh.’ Itali mo ito ng asul na lubid sa
turbante, sa tapat ng noo ni Aaron; siya ang magdadala ng anumang pagkukulang
ng mga Israelita sa kanilang paghahandog kay Yahweh. Sa gayo'y magiging
kalugud-lugod sa kanya ang kanilang mga handog. (Ex. 28:36-38).
Gayundin, ang Sampung Utos ay
nakaukit sa dalawang tapyas na bato (Ex. 31:18; 34:1). Ang mga sumusunod sa
Diyos at nagtatagumpay laban sa kasalanan ay tatanggap ng puting bato na may
bagong pangalan na nakasulat dito (Apoc. 2:17). Tatanggap din tayo ng bagong
pangalan na nakasulat sa ating noo (Apoc. 3:12).
Ang Helmet ng Kaligtasan
Ang ating kaligtasan ay sa
pamamagitan ni Jesus Cristo (o Joshuah/Yehoshua) ang Mesiyas, ang perpektong
sakripisyo. Siya ang ating Dakilang Saserdote. Tayo ay dapat maging mga
saserdote ng Diyos (Ex. 19:6), at tayo ay tatanggap ng isang korona (Apoc.
2:10; 3:11).
Pinabanal ni Cristo ang mga kasuotan
ng mga hinirang sa pamamagitan ng Handog na Inalog. Mula sa puntong iyon, tayo
ay itinalaga bilang mga saserdote at binihisan upang pumasok sa santuwaryo.
Para sa higit pang detalye tungkol sa mga alay at kasuotan ng mga saserdote,
tingnan ang aralin na Handog ng Inalog na
Bigkis [106b].
Ang mga Judio ay nagtatrabaho upang
ihanda ang mga bagay para sa ikatlong Templo. Hindi nauunawaan ng mga Judio ang
mga bagay sa paraang ating nauunawaan; hindi nila nakikita o pinaniniwalaan na
si Cristo ang perpektong sakripisyo. Naniniwala ang mga Judio na kailangan
nilang ihanda ang Templo. Narito ang isang maikling sipi tungkol sa asul na
balabal:
Mula kay Arutz - Israeli National
News 20-12-05
BALABAL NA BIBLIKAL, GINAWA PARA
GAMITIN NG DAKILANG SASERDOTE SA BANAL NA TEMPLO (Ni
Ezra HaLevi)
Matapos ang maraming hirap at pananaliksik, ang Techelet
(asul na azure) na balabal ng Dakilang Saserdote ay natapos na ng Temple
Institute at inaasahang ito ay karapat-dapat na isuot sa Ikatlong Templo. Ang
asul na balabal, o me'il techelet na tinatawag sa Torah, ay mayroong 72 gintong
kampana na humahalili sa 72 granada na nakakabit sa paligid ng laylayan nito,
hinabi mula sa asul, lila, at iskarlatang lana. Ang proyekto ay sinaliksik at
isinagawa ng mga bihasang manggagawa sa nakalipas na tatlong taon. Ito ay
idadagdag sa natapos nang epod at choshen (pektoral), na nagtatampok ng 12
mamahaling bato na nauugnay sa 12 lipi ng Israel. Ang mga ito ay matatagpuan sa
Temple Institute sa Lumang Lungsod ng Jerusalem, at inaasahang sila ay
matatagpuang karapat-dapat na gamitin ng Dakilang Saserdote sa ikatlong templo.
Ang balabal ay hinabi ng bihasang manghahabi na si Yehudit
Avraham gamit ang teknik ng paghahabi ng Navajo na 'dalawang-panig'. Ang
Techelet na tinang ginamit ay ang pinakatanggap na asul na tinang na
pinaniniwalaang Biblikal na Asul. Ang utos na gumawa ng ganoong balabal ay
lumalabas sa Exodo 28: 31-35: "Gagawin mo ang balabal ng epod na purong
asul. Magkakaroon ng isang suotan ng ulo na may tupi sa palibot ng suotan, gaya
ng butas ng isang kasuotan upang hindi mapunit. Ang laylayan niyon ay igagawa
mo ng mga bunga ng granadang asul, kulay-ube, at pula, sa palibot ng laylayan
niyon, at mga kampanilyang ginto sa pagitan ng mga iyon, isang kampanilyang
ginto at isang bunga ng granada, isang kampanilyang ginto at isang bunga ng
granada, sa palibot ng laylayan ng kasuotan. Isusuot ito ni Aaron kapag siya'y
nangangasiwa at ang tunog niyon ay maririnig kapag siya'y pumapasok sa dakong
banal sa harapan ng Panginoon, at kapag siya'y lumalabas, upang siya'y huwag
mamatay."
"Ito ang unang balabal na buong hinabi mula sa techelet
sa halos 2,000 taon," sinabi ni Rabbi Chaim Richman ng Temple Institute sa
Arutz-7... Ang pagkakumpleto ng sagradong kasuotang ito ay nagmamarka ng isang
malaking hakbang pasulong tungo sa pagpapanibago ng Banal na paglilingkod sa
Banal na Templo."
Sa hinaharap ang Templo ay muling
pangangasiwaan na may ilang mga pagbabago. Doon, makikita natin na ang mga
saserdote ay lino lamang ang isusuot, katulad ng ginawa ng Dakilang Saserdote
sa Araw ng Pagbabayad-sala. “Hindi sila dapat magsuot ng anumang kasuotang lana
habang naglilingkod sa mga pintuan ng panloob na looban o sa loob ng templo”
(Ezek. 44:17ff.).
Ang Dakong Kabanal-banalan Ngayon
Sa buong kasuotan ng Dakilang
Saserdote, nakikita natin ang paggamit ng ginto: sa kanyang ulo sa mitra, mga
sinulid na ginto at mga gintong kadena sa pektoral at epod, at malapit sa
kanyang mga paa na may mga kampanilyang ginto.
Matapos ang sakripisyo ni Cristo, at
bilang resulta ng ating bautismo at pagtanggap ng Banal na Espiritu, tayo
ngayon ang Naos o Dakong
Kabanal-banalan bilang Templo ng Diyos (1 Cor. 3:16-17; 6:19; 2 Cor. 6:16; Ef.
2:21). Kung paanong nakita natin sa Tabernakulo sa ilang kung saan ang
Kabanal-banalan ay ginto, dito nakikita natin ang Dakilang Saserdote na
nakasuot ng ginto. Tayo ay magiging mga saserdote na naglilingkod sa ilalim ng
ating Dakilang Saserdote na si Josue ang Mesiyas.
Buod
Kailangan nating tandaan na maaari
tayong matuto ng mga espirituwal na aral mula sa mga pisikal na bagay na
nakapaligid sa atin, o mula sa mga bagay na sinasabi sa ating gawin.
Nakikita natin na maaari nating
dungisan o marumihan ang ating mga kasuotan, ngunit kung pananatilihin nating
malinis at walang dungis ang ating mga kasuotan, tayo ay matatagpuang
karapat-dapat at ang ating pangalan ay mapapasama sa aklat ng buhay (Apoc.
3:4-5).
Ang mga kasuotan ng Dakilang
Saserdote ay para sa kaluwalhatian at kagandahan. Ngunit ang mga kasuotan ay
nagpapakita sa atin ng kaluwalhatian at kagandahan ng maraming aspeto ng Plano
ng Diyos. Hayaan ang bawat isa sa atin na maging abala sa gawain ng ating Ama
(Luc. 2:49) at panghawakan nang mahigpit ang ating tinataglay upang walang
sinumang makakuha ng ating korona (Apoc. 3:11) o ng ating lugar sa Plano ng
Diyos.
q
Addendum
Leksiyon:
Mga Kasuotan ng Saserdote
Layunin:
Upang balikan ang mga pangunahing
konsepto na may kaugnayan sa pisikal na anyo ng saserdote at Dakilang Saserdote
sa Israel.
Mga Pakay:
1.
"Matututunan ng mga bata ang
biblikal na paglalarawan ng mga kasuotan ng saserdote."
2. "Matututunan
ng mga bata kung paano itinuro ng mga kasuotan ng saserdote si Cristo bilang
ating Dakilang Saserdote at sa huli ang ating aralin bilang mga saserdote sa
ilalim ng orden ni Melquisedec.
Mga mapagkukunan:
Revised Standard Bible
King James Bible
The Garments of the High Priest (CB61)
White Linen Garments of the Priest (CB63)
Mga Kaugnay na Kasulatan:
Exodo 28:36-38
Exodo 29:6-9
Exodo 39:30,31
Format:
Panimula sa pamamagitan ng
panalangin
Leksiyon
Buod
Gawain
Pagtatapos sa pamamagitan ng panalangin
Aral:
Ang araling ito ay maaaring gawin sa
mga bahagi habang ang bawat bahagi ng kasuotan ng saserdote ay binabalikan o
maaari itong maging isang aktibidad na pagbabalik-aral ng mga paksang
tinalakay.
Ang mga materyales sa pag-aaral ay
nakalista sa mga indibidwal na leksiyon tungkol sa mga Kasuotan ng Saserdote.
Aktibidad:
Ang pangkalahatang aktibidad ay
kinasasangkutan ng paggawa ng mga bata ng mga kasuotan ng saserdote. Ito ay
maaaring sa 3-D na paraan sa isang manyika o sa isang “paper doll”.
Mga materyales:
Gunting, pandikit, hot glue, karayom
at sinulid
Manyika bawat bata o paper doll
bawat bata
Puti, asul, pula, lila na tela o
papel
Gintong tela o papel (maaaring nasa
seksyon ng scrap booking), gold foil
Mga bato para sa pektoral, o maaaring
glitter glue para gamitin bilang mga bato (12 kulay na bato at 2 batong onyx
bawat bata).
Gintong kadena, gintong alambre,
gintong sinulid para sa ilang bahagi, o maaari ring gintong pipe cleaners
Asul na ribbon
Mga gintong singsing o gumawa ng
singsing mula sa pipe cleaners
Mga kampana
Maliliit na gintong safety pins
Pomegranates
Mga bagay na tila gumagana: bumili
ng isang tali ng lilang pom poms para sa mga granada ~1 pulgada na mas mahaba
kaysa sa distansya ng gilid ng asul na balabal. Hayaan ang mga bata na i-pin
ang mga kampana sa espasyo sa pagitan ng pomegranates/pom poms. Kahit ang mga
3-4 na taong gulang na kayang mag-string ng beads ay dapat kayang gawin ang
aktibidad na ito. Para sa mga may problema sa fine motor skills, ito ay
magiging napakahirap.
Tungkol sa epod: planuhin na ang
epod ay ipapasok sa ulo ng 3-D na pigura na may isang bahagi ng epod na aabot
sa gitnang likod. Pandikitan o gumamit ng gintong alambre para ikabit ang 2
batong onyx na may mga pangalan ng 6 na lipi na nakasulat dito sa balikat ng
epod.
Gamit ang pipe cleaners, bumuo ng
pangkalahatang parisukat na hugis para sa pektoral at gamitin ang natitira
(magdagdag ng extra kung kinakailangan) ng gintong pipe cleaner para bumuo ng 2
loops sa itaas para ipasok sa mga batong onyx. Gupitin ang mga haba ng ginto,
lila, asul, pula at puti (mas mabuti ang glitter o kumikinang na pipe cleaners)
na pipe cleaners na mga ½ pulgada na mas mahaba kaysa sa haba ng pektoral.
Basta't ihabi ang over under over under, at sa susunod na pipe cleaner under
over under over hanggang ang pektoral ay may solidong hitsura. Maaari mo ring
idikit ang gintong papel sa likod ng pipe cleaners o alisin ang paghahabi ng
pipe cleaner kung limitado ang oras.
Para mas madali sa mga nakababatang
bata, ihanda ang template na gupit na upang ang kailangan na lang nilang gawin
ay gupitin at i-trace ang iba't ibang kasuotan at ikabit ang mga ito. Kapag
nagawa na ang mga damit, talakayin ang buong proseso kung paano ang isang tao
ay tinawag o pinili ng Diyos at kung paano natin natatanggap ang Banal na
Espiritu sa pamamagitan ng pagsisisi at bawtismo, kung saan natin natatanggap
ang ating mga puting kasuotan. Kung madungisan o marumihan natin ang ating mga
kasuotan, agad tayong nagsisisi at taun-taon tayong nakikibahagi sa Hapunan ng
Panginoon. Balikan ang konsepto na tayo ay mga saserdote sa orden ni
Melquisedec; na si Cristo ang ating Dakilang Saserdote. Talakayin ang iba't
ibang bagay at bigyang-diin ang kanilang mga sinisimbolo.
Ito ay maaaring maging isang presentasyon
para sa mga nasa hustong gulang, kung saan ang bawat bata o grupo ng mga bata
ay magpapaliwanag ng mga indibidwal na aspeto ng bawat kasuotan ng saserdote.
Pagtatapos sa pamamagitan ng
panalangin.