Christian
Churches of God
No. 021J
Komentaryo
sa Hagai
(Edition 2.5 20060910-20140905)
Si Haggai ay inutusan
ng Diyos na magpropesiya tungkol sa pagpapanumbalik at pagtatayo ng Templo. Ang
teksto ay umaayon sa Zacarias at dalawa may dalawang aspeto. Ito ay tumutukoy
sa sistemang milenyo at ang pagbabagong-loob ng mga Gentil.
Christian Churches of God
PO Box 369, WODEN ACT 2606,
AUSTRALIA
Email: secretary@ccg.org
(Copyright © 2006, 2014 Wade Cox)
This paper may be freely copied and
distributed provided it is copied in total with no alterations or deletions.
The publisher’s name and address and the copyright notice must be
included. No charge may be levied on
recipients of distributed copies. Brief
quotations may be embodied in critical articles and reviews without breaching
copyright.
This paper is available from the World Wide Web page:
http://www.logon.org and http://www.ccg.org
Komentaryo
sa Hagai
Panimula
Ang pangalang Hagai ay
nagmula sa salitang Hag o kapistahan, o pista. Ang teksto ay ibinigay sa Bagong Buwan, ngunit mali ang
pahayag ni Bullinger sa kanyang tala na ito ay tumutukoy sa kabilugan ng buwan
na isang pagkakamali (cf. Companion Bible,
fn. 1). Ito ang Ikaanim na buwan o ang buwan ng Elul. Ito ay nangyari sa
Ikalawang taon ni Darius na Persian nang ibigay ni Yahovah ang utos upang
tapusin ang Templo sa pamamagitan ni Hagai.
Kaya
ang tekstong ito ay isang utos mula kay Yahovah para sa Juda kasabay ng
propesiya na ibinigay sa pamamagitan ni Zacarias.
Ang
utos ay ibinigay sa Unang taon ng ika-71 Jubileo. Ang kumpletong istruktura ng
70 Jubileo mula sa pagsasara ng Eden ay nakumpleto sa Jubileo ng 424/3 BCE, at
ang Templo ay muling itatayo. Ito ang ikalawang utos na ibinigay ng Diyos
ngunit ang gawain ay nahinto sa loob ng isang panahon mula sa utos ni Cyrus
hanggang kay Artaxerxes I na pinahinto ang pagtatayo, at ito ay natigil
hanggang sa Ikalawang taon ni Darius na Persian (tingnan ang araling Ang Tanda ni Jonas at ang Kasaysayan ng Muling Pagtatayo ng Templo
[013]).
Ang
Diyos ay nagsalita sa Juda dahil sa kanilang kapabayaan. Ang mensahe ay binubuo
ng apat na bahagi.
1.
Ang Salita ni Yahovah. Ang teksto ay nagsimula sa isang pagpuna sa pagpapabaya
(Hag. 1:1-4).
2.
Ang mga sinasabi ng mga tao ay tinukoy ni Yahovah.
3.
Ang Salita ni Yahovah ay muling ibinigay.
4.
Ang mga sinasabi ng mga tao ay ibinigay at sinagot ni Yahovah.
Ang
Hebrew idiom para sa pagsasalita ng Diyos sa pamamagitan ng mga propeta ay, “sa
pamamagitan ni”. Kaya ipinapakita nito ang layunin na itala ang propesiya para
sa lahat ng panahon. Ang mga halimbawa ay nasa footnote 1 sa The Companion Bible.
Ang
salita ay patungkol kay Zerubabel, ibig sabihin ay inihasik sa Babilonia (i.e. Babel). Siya ay mula sa maharlikang
binhi na ipinaglihi o inihasik sa Babilonia, at kay Joshua na anak ni Josedech
na Dakilang Saserdote.
Ang
pangalang Joshua ay kapareho ng ibinigay sa Mesiyas. Ang buong pangalan ay
Yahoshua o Kaligtasan mula kay Yaho,
na siyang tungkulin ng Mesiyas bilang Dakilang Saserdote at gayundin bilang
Hari ng Israel. Ang terminong anak na
lalaki sa teksto ay ginamit din para sa apong lalaki (cf. 1Cron. 3:19 at
Ezra 2:2 at 3:2). Tingnan din ang araling Genealogy of the Messiah
(No. 119).
Ang
ibig sabihin ng Josedech (Yahosedech) ay si
Yahovah ay matuwid. Ang buong pangalan na Yahoshua, o Joshua ben Josedech, ay nangangahulugang ang Kaligtasan ay sa pamamagitan ng matuwid na Yahovah.
Si
Joshua ang unang Dakilang Saserdote ng Templo para sa Bagong Pagtatayo. Pareho
silang matanda na nang ibinigay ang pagpunang ito. Ang Mesiyas ang magiging
Dakilang Saserdote para sa huling pagbabalik sa Jerusalem, na siyang paksa ng
mensahe sa Zacarias. Ang mga tekstong ito ay parehong konektado sa milenyong
paghahari ng Mesiyas.
Ang
salitang gobernador dito ay nagmula
sa salitang Persian na pechah (kung
saan hinango natin ang Pasha) bilang
isang prefect o satrap.
Ang
ibig sabihin ng Shealtiel ay hiniling sa
Diyos. Siya ay anak ni Jeconias (Jehoiakim) na dinalang bihag sa Babilonia
(2Hari 24:15; 1Cron. 3:17; cf. Ezra 3:2,8; 5:2; Neh. 12:1; Mat. 1:12; Luc.
3:27).
Ang Unang
Mensahe
1: Nang ikalawang taon ni Haring
Dario, nang unang araw ng ikaanim na buwan, dumating ang salita ng Panginoon sa
pamamagitan ni propeta Hagai kay Zerubabel na anak ni Sealtiel, na gobernador
ng Juda, at kay Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari: 2: “Ganito
ang sabi ng Panginoon ng mga hukbo: sinasabi ng bayang ito na hindi pa
dumarating ang panahon, upang muling itayo ang bahay ng Panginoon.” 3: Nang
magkagayo'y dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai.
4: “Panahon ba para sa inyong mga sarili na manirahan sa inyong mga bahay na
may kisame, samantalang ang bahay na ito ay nananatiling wasak?
Ang tanong ay
itinatanong sa Juda, dahil iniwan nilang giba ang Bahay ng Diyos sa loob ng
mahigit isang daang taon gayong maaari nilang itayo ito isang siglo na ang
nakalipas. Gayunpaman, mayroong isang Templo sa Elephantine na aktibo sa buong
panahong ang Templo sa Jerusalem ay giba at hindi iyon dapat kalimutan.
Pagkatapos ay ipinaalala ni Yahovah sa kanila ang mga tanda
ng kanilang kalagayan.
5: Ngayo'y ganito ang sabi ng
Panginoon ng mga hukbo: Pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad. 6: Kayo'y
naghasik ng marami ngunit umaani ng kaunti; kayo'y kumakain, ngunit hindi kayo
nabubusog; kayo'y umiinom, ngunit hindi kayo nasisiyahan; kayo'y nagdaramit,
ngunit walang naiinitan; at kayong tumatanggap ng sahod ay tumatanggap ng sahod
upang ilagay sa supot na may mga butas. 7: “Ganito ang sabi ng Panginoon ng mga
hukbo: Pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad.
Kaya't sinimulan at
tinapos ni Yahovah sa pahayag na, “pag-isipan ninyo ang inyong mga lakad”. Wala
silang tinatamasa dahil hindi nila pinarangalan ang Diyos. Ang salitang, pag-isipan ay ginamit ng limang beses sa
aklat (1:5,7; 2:15,18,23; cf. Job 1:8; 2:3 at Is. 41:22) at nangangahulugang ituon ang inyong puso o ibigay ang inyong pansin. Ang layunin ay
suriin kung saan humantong ang Juda at ang mga bunga ng kanilang ginawa.
Pagkatapos ay ibinigay ni Yahovah ang utos:
8: Umahon kayo sa bundok, kumuha kayo ng kahoy, at itayo
ninyo ang bahay upang kalugdan ko iyon at ako'y luwalhatiin, sabi ng Panginoon.
Ang
pariralang ako’y luwalhatiin ay, magtatamo ako ng karangalan. Ang
salitang Hebreo ay ‘ekkabda. Ito ay
isa sa dalawampu't siyam na salita na walang letrang He sa dulo (Ginsberg’s Massorah,
Vol. 1, p. 281). Ang letrang He ay
katumbas ng lima. Binanggit ito ni Bullinger (Comp. Bible fn. to v. 8) at sinabi na itinuturing ng mga Talmudist
na ito ay dahil may limang bagay na nawawala sa Ikalawang Templo, na:
Ang
2 at 3 bagay sa katunayan ay mga representasyon ng Banal na Espiritu at
kumakatawan sa presensya nito sa mga hinirang. Ang 5 bagay, ang Espiritu ng
Propesiya, ay naroroon sa Iglesia at ang katuparan nito ay kay Jesucristo.
Ang
listahan ay sinasabing naglalayong pangalagaan ang mga salita na gumamit ng
letrang He sa dulo. (Ang mga
halimbawa sa Ex. 14:4,17.)
Sa
millennial Temple ang Banal na Espiritu sa mga hinirang bilang Templo ng Diyos
ang papalit sa lahat ng aspetong ito. Ito ang kaso sa iglesia mula nang matatag
ang iglesia sa ilang.
Sinabi
ni Yahovah na sila’y umaasa ng marami ngunit kakaunti ang kanilang natanggap.
Ang kanilang inimbak ay naglaho. Pagkatapos ay ibinigay niya ang sagot: Dahil sa aking bahay na nananatiling wasak.
Kaya't wala silang ginawa sa buong siglo mula sa utos ni Ciro at ni Dario
Hystaspes nang may pagkakataon silang kumilos, at pinarusahan sila ng Diyos
dahil sa katotohanang iyon. Sa panahon lamang ng paghahari ni Artaxerxes I
nahinto ang pagtatayo, ngunit hindi nila sinubukang muling bumalik sa pagtatayo
pagkatapos supilin ni Artaxerxes ang digmaang sibil (tingnan ang araling No. 13
ibid.).
9: Kayo'y naghanap ng marami, at
nakakita ng kaunti; at nang inyong dalhin sa bahay, iyon ay aking hinipan.
Bakit? sabi ng Panginoon ng mga hukbo. Dahil sa aking bahay na nananatiling
wasak, samantalang tumatakbo ang bawat isa sa inyo sa kanya-kanyang sariling
bahay. 10: Kaya't dahil sa inyo pinipigil ng langit na nasa itaas ninyo ang
hamog, at ipinagkakait ng lupa ang bunga nito. 11: At ako'y nagpatawag ng
tagtuyot sa lupa, at sa mga burol, sa trigo, sa bagong alak, sa langis, sa mga
ibinubunga ng lupa, sa mga tao at sa mga hayop, at sa lahat ng pinagpagalan.”
Isinumpa ng Diyos ang lupain at
ipinagkait ang ani dahil sa kanilang pagsuway.
Nang sawayin sila ng Diyos sila ay nagsisi.
12: Nang magkagayo'y si Zerubabel na
anak ni Sealtiel, at si Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari, pati
ang lahat ng nalabi sa bayan, ay sumunod sa tinig ng Panginoon nilang Diyos, at
sa mga salita ni propeta Hagai, na siyang sinugo ng Panginoon nilang Diyos; at
ang bayan ay natakot sa harap ng Panginoon.
Kaya ang bayan ay nahimok na kumilos. At muling nagsalita
ang Panginoon sa pamamagitan ni Hagai.
13: Nang magkagayo'y nagsalita si
Hagai, na sugo ng Panginoon ayon sa mensahe ng Panginoon sa bayan, “Ako'y
sumasainyo, sabi ng Panginoon.” 14: At kinilos ng Panginoon ang diwa ni
Zerubabel na anak ni Sealtiel, na gobernador ng Juda, at ang espiritu ni Josue
na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari, at ang diwa ng buong nalabi sa
bayan. Sila'y dumating at ginawa ang bahay ng Panginoon ng mga hukbo, na
kanilang Diyos, 15: nang ikadalawampu't apat na araw ng ikaanim na buwan nang
ikalawang taon ni Haring Dario. (AB01)
Ang
mensahe at ang pagsisisi ay tumagal ng 24 na araw mula sa Bagong Buwan hanggang
sa ikadalawampu't apat na araw ng Ikaanim na buwan. Tingnan din ang araling Ang Mga Pag-akyat ni Moises [070]
para sa pagkakasunod-sunod sa panahon mula Sivan hanggang Elul, ang Ikatlo
hanggang Ikaanim na buwan.
Ang
propesiya ni Haggai ay sinuri sa araling The Oracles of God (No.
184) upang talakayin ang ilang isyu tungkol
sa kalendaryo, at ang maling paggamit ng Hagai at Daniel sa mga kaganapan sa
huling panahon. Ang mga komentong mahalaga kay Hagai ay sinipi dito.
"Ang
teksto sa kabanata 1 ay isang panawagan sa bansang Juda na simulan ang gawain
sa Templo. Ang bansa ay hindi pinagpapala dahil inuuna nila ang pansariling
interes kaysa sa Diyos. May mga mahalagang pagkakatulad sa kasaysayan sa
pag-uugali ng Juda at ang pagpapabaya sa gawain ng Diyos. Kung ang propesiyang
ito ay tumutukoy sa mga Huling Araw, malamang ito ay tumutukoy sa espiritwal na
Templo, ang Iglesia. Ang mga tauhan sa propesiyang ito ay si Zerubabel, ang
anak ni Sealtiel na gobernador ng Juda, at si Josue, na anak ni Jehozadak na
Dakilang Saserdote. Ang panahon ay ang ikalawang taon ni Dario II. Ang bagay na
ito ay ipinaliwanag nang detalyado sa araling Ang Tanda ni Jonas at ang Kasaysayan ng Muling Pagtatayo ng Templo
[013]. Ang mga pangalan ay yaong mga
indibidwal noong panahon ng muling pagtatayo ng ikalawang Templo (tingnan din
ang araling Genealogy of the Messiah
(No. 119)).
Kung
ang propesiyang ito ay tumutukoy sa mga huling araw, ang tinutukoy lamang natin
ay ang espirituwal na Templo, at ang mga halimbawa nina Zerubabel at Josue
bilang Dakilang Saserdote. Ang Dakilang Saserdote, si Josue, ay si Yehoshua o
ang Mesiyas. Ang typology kay Jesucristo ay matatagpuan sa Zacarias sa
paghuhukom. Si Cristo ay parehong hari at saserdote, na tinutupad ang dalawang
typologies. Ang utos sa kabanata 1 ng Hagai ay nagsasabing ang bansang Israel
ay hindi uunlad hangga't hindi nito ginagawa ang gawain ng Mesiyas sa
pagpapanumbalik, bilang bahagi ng Templo ng Diyos. Ang mga sumpa sa lupain ay
lalago hangga’t hindi ito nagaganap (Hag. 1:10-11). Ang unang pagbanggit nito
ay sa ika-24 ng Ikaanim na buwan. Nangyari ito sa panahon ng ikalawang Templo.
Ito ay maaaring isang kaganapan sa nakaraan o ito ay nauugnay sa hinaharap
bilang isang anti-type.
Kaya't
si Haggai ay nakatuon sa pagtatayo ng Templo, at ang pagpapala sa Israel ay
bunga ng gawaing iyon. Kaya imposibleng iugnay ang mga kaganapan sa kabanata 2
sa isang kaganapang hindi kasunod ng mga kaganapan sa kabanata 1. Kaya, ang
ika-24 na araw ng Ikaanim na buwan ay nakita ang gawain sa bahay ng Diyos. Ang
Kabanata 2 ay nagsisimula sa ika-21 araw ng Ikapitong buwan o ang huling araw
ng Kapistahan ng Tabernakulo. Ang Huling Dakilang Araw ay ang ikawalong araw ng
Kapistahan” (The Oracles of God (No. 184)).
Ang Ikalawang Mensahe
Ang
Ikalawang Mensahe ay ibinigay sa huling araw ng Kapistahan ng Tabernakulo, at
bago ang pagsisimula ng Ikadalawampu't dalawang araw ng Ikapitong buwan, na
siyang Huling Dakilang Araw, at isang kapistahan sa sarili nitong karapatan.
Ang simbolismo ay ang Diyos ay nagbigay ng mga tagubilin mula sa huling Bagong
Buwan sa pagtatapos ng panahon ng kaguluhan at pagkawasak at pangangalat, at
pagkatapos ng iniutos na pagpapanumbalik ng Juda, sa kabila ng kanilang
sariling katamaran at kawalan ng pagsisisi. Pagkatapos ay inihanda ng Diyos ang
bayan para sa pagtatayo sa panahon ng kanilang pagpapanumbalik sa Banal na
Lupain.
Pagkatapos
ay nagsalita Siya sa kanila sa Ikapitong buwan at sa itinuturing na kinatawan
ng sistemang milenyo, at bago ang tinaguriang panahon ng Ikalawang Pagkabuhay
na Mag-uli ng mga Patay.
Dapat
nilang ipangilin ang Kapistahan, at pagkatapos ng Kapistahan ng Milenyo ay
dapat nilang simulan ang pagtatayo.
Ang
mensahe at propesiyang ito ay may dalawahang kahulugan. Ito rin ay tumutukoy sa
pagpapanumbalik ng Juda sa Banal na Lupain, at pagkatapos ay tungo sa pagsaway
sa kanila at kanilang pagsisisi sa huling yugto bago ang pagdating ng Mesiyas.
Tingnan
ang mensahe ng Diyos. Ito ay mensahe ng katapangan tungkol sa Kanyang mga kilos
sa pagyanig sa langit at lupa at sa mga bansang naroon. Ang panahong ito ay may
kinalaman sa mga digmaan ng wakas at sa mga Huling Araw. Hindi ito tumutukoy sa
pagbabagong-loob, kundi sa pagpapasakop at pagkatapos ay sa pagsisisi at
pagbabagong-loob (tingnan ang araling The Day of the Lord and the Last Days (No. 192)
at Ang Huling Tatlumpung Taon: ang Huling Pakikibaka [219]).
1: Nang ikadalawampu't isang araw ng
ikapitong buwan, dumating ang salita ng Panginoon sa pamamagitan ni propeta
Hagai, na sinasabi, 2: “Magsalita ka ngayon kay Zerubabel na anak ni Sealtiel,
na gobernador ng Juda, at kay Josue na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari,
at sa lahat ng nalabi sa bayan, at sabihin mo, 3: ‘Sino ang naiwan sa inyo na
nakakita sa bahay na ito sa kanyang dating kaluwalhatian? Ano ito ngayon sa
tingin ninyo? Hindi ba walang kabuluhan sa inyong paningin? 4: Gayunma'y
magpakalakas ka ngayon, O Zerubabel, sabi ng Panginoon; at magpakalakas ka, O
Josue, na anak ni Jehozadak, na pinakapunong pari. Lakasan ninyo ang inyong
loob, kayong sambayanan sa lupain, sabi ng Panginoon. Kayo'y magsigawa,
sapagkat ako'y sumasainyo sabi ng Panginoon ng mga hukbo, 5: ayon sa pangako na
aking sinabi sa inyo nang kayo'y lumabas sa Ehipto. Ang aking Espiritu ay
naninirahan sa inyo. Huwag kayong matakot. 6: Sapagkat ganito ang sabi ng
Panginoon ng mga hukbo: Minsan pa, sa sandaling panahon, aking uugain ang
langit at ang lupa, ang dagat at ang tuyong lupa. 7: Aking uugain ang lahat ng
mga bansa upang ang kayamanan ng lahat ng mga bansa ay dumating, at aking
pupunuin ang bahay na ito ng kaluwalhatian, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. 8:
Akin ang pilak at akin ang ginto, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. 9: Ang
susunod na kaluwalhatian ng bahay na ito ay magiging higit na dakila kaysa
dati, sabi ng Panginoon ng mga hukbo. Sa dakong ito ay magbibigay ako ng
kapayapaan, sabi ng Panginoon ng mga hukbo.’”
Ang
kayamanan ng lahat ng mga bansa ay
isinalin sa Septuagint (LXX) bilang hinirang
ng lahat ng mga bansa. Kaya’t ito ay tumutukoy sa Iglesia at sa
pagbabagong-loob ng mga Gentil.
Ang
Espirituwal na Templo ay itinayo sa loob ng apatnapung Jubileo o dalawang
libong taon mula 30 CE hanggang sa Ikalawang Pagparito.
Ang
ganap na Bahay ng Diyos ay muling itatayo ngunit sa sistemang milenyo
pagkatapos ng pagbabalik ng Mesiyas, at pagkatapos ng pagsakop sa mga bansa.
Ito ang milenyal na Santuwaryo na tinutukoy ni Ezekiel (cf. Comp. Bible fn. to 2:7). Ang
kaluwalhatian ng huli ay magiging mas dakila kaysa sa una (cf. Ezek. 43:2-5).
Ang pisikal na bahay ay hindi itatayo bago ang Milenyo kundi sa Milenyo mismo.
Ang Unang Jubileo ng Milenyo ay ang Ikalimampu o Ginintuang Jubileo mula nang
ibigay ang utos na ito, at ibinigay din kay Zacarias ang pagkakasunod-sunod ng
gawain (tingnan ang Commentary on Zechariah (No. 021K) at
gayundin Ang Ginintuang Jubileo at ang Milenyo [300]).
Ang
espirituwal na Templo ng Diyos ay sinimulan mula sa Pentecostes 30 CE, na
siyang Ikatlong taon ng siklo pagkatapos ng Jubileo ng 27 CE. Maaari nating
ipagpalagay na ang pisikal na Templo at mga istruktura ay magsisimula sa
Jerusalem mula sa Ikatlong taon ng ika-121 Jubilee cycle i.e. sa 2030.
Tatalakayin natin ang pagkakasunud-sunod sa mga aralin sa paksang iyon.
Ang
mensahe ay dumating muli sa pamamagitan ni Hagai sa Ikadalawampu't apat na araw
ng Ikasiyam na buwan. Ang mensahe ay may kinalaman sa banal at sa marumi. Ito
ay may kinalaman sa kaligtasan ng mga bansa at sa kanilang pagpapabanal. Ang
salitang banal na karne sa teksto ay
ang karne ng hain, na tumutukoy sa mga hinirang ng Diyos. Ang salitang
isinaling bangkay ay nephesh o kaluluwa at isa sa 13 mga sipi kung saan ang nephesh ay ginagamit upang tukuyin ang isang bangkay. Dito ay
gumagawa ng pagkakaiba sa pagitan ng mga hindi napagbagong-loob na mga patay,
at ang buhay na mga hinirang na tinawag ng Diyos. Ang Juda at Israel ay
naipanumbalik para sa Milenyo ngunit ang lahat ng mga bansa ay ipapanumbalik
din at dadalhin sa pagpapabanal at kabanalan sa isang progresibong batayan.
(Tingnan din ang Commentary on Zechariah
(No. 021K) at Pagpapabanal sa mga Bansa [077].)
10: Nang ikadalawampu't apat na araw
ng ikasiyam na buwan, nang ikalawang taon ni Dario, dumating ang salita ng
Panginoon sa pamamagitan ni propeta Hagai, na sinasabi, 11: “Ganito ang sabi ng
Panginoon ng mga hukbo, Itanong ninyo ngayon sa mga pari upang pagpasiyahan ang
katanungang ito: 12: ‘Kung ang isang tao ay may dalang itinalagang karne sa
laylayan ng kanyang damit, ang kanyang laylayan ay makasagi ng tinapay, o
nilaga, o alak, o langis, o anumang pagkain, nagiging banal ba ito?’” Sumagot
ang mga pari, “Hindi.” 13: Nang magkagayo'y sinabi ni Hagai, “Kung ang isang
taong marumi dahil sa paghipo sa isang bangkay ay masagi ang alinman sa mga
ito, nagiging marumi ba ito?” Sumagot ang mga pari, “Nagiging marumi iyon.” 14:
Nang magkagayo'y sumagot si Hagai, at nagsabi, “Gayon ang bayang ito, at gayon
ang bansang ito sa harap ko, sabi ng Panginoon. Gayon ang bawat gawa ng
kanilang mga kamay, at ang kanilang inihahandog doon ay marumi.
Ang dambana ay itinayo
bago ang Templo at ang mga handog ay itinuturing bilang marumi. Gayunpaman, ito
ay tumutukoy sa hinaharap sa mga pagtatangka sa paghahain ng Juda nang walang
pagsisisi, pagbabalik-loob at pagbabautismo.
15: Ngunit ngayon, inyong pakaisipin
kung ano ang mangyayari mula sa araw na ito. Bago ipatong ang isang bato sa isa
pang bato sa templo ng Panginoon, 16: mula sa panahong iyon, kapag ang isang
tao ay lumalapit sa isang bunton ng dalawampung takal, magkakaroon ng sampu
lamang; kapag ang isa ay lumalapit sa pigaan ng alak upang kumuha ng limampung
sukat, may dalawampu lamang. 17: Sinalot ko kayo ng pagkalanta at ng amag at ng
yelo sa lahat ng gawa ng inyong mga kamay; gayunma'y hindi kayo nanumbalik sa akin,
sabi ng Panginoon.
Ang pagtukoy sa pagsalot sa kanila ng Diyos ay isang
pagpapahiwatig sa Deuteronomio 28:22. Gayunpaman, magbabago iyon sa pagsisisi.
18: Isaalang-alang mula sa araw na
ito, mula sa ikadalawampu't apat na araw ng ikasiyam na buwan, mula nang araw
na ilagay ang saligan ng templo ng Panginoon isaalang-alang ninyo. 19: Ang
binhi ba'y nasa kamalig pa? O kahit ang puno ng ubas, ang puno ng igos, ang
granada, at ang puno ng olibo ay wala pa ring bunga? Gayunman, mula sa araw na
ito ay pagpapalain ko kayo.” 20: At ang salita ng Panginoon ay dumating sa
ikalawang pagkakataon kay Hagai nang ikadalawampu't apat na araw ng buwan, na
sinasabi, 21: “Magsalita ka kay Zerubabel na gobernador ng Juda, at iyong
sabihin, Aking uugain ang mga langit at ang lupa; 22: at aking ibabagsak ang
trono ng mga kaharian, at aking sisirain ang lakas ng mga kaharian ng mga
bansa; at ibubuwal ang mga karwahe at ang mga sumasakay sa mga iyon; at ang mga
kabayo at ang mga sakay ng mga iyon ay mahuhulog, ang bawat isa sa pamamagitan
ng tabak ng kanyang kasama. 23: Sa araw na iyon, sabi ng Panginoon ng mga
hukbo, kukunin kita, O Zerubabel, na aking lingkod, na anak ni Sealtiel, sabi
ng Panginoon, at gagawin kitang gaya ng singsing na pantatak; sapagkat pinili
kita, sabi ng Panginoon ng mga hukbo.” (AB01)
Ang mga binhi ay ihahasik at pagpapalain ng Diyos ang
paghahasik bago ito anihin at pararamihin ito.
Ang
pagpapala ng Juda ay magaganap kapag ito ay nagsimulang pagpalain ang mga bansa
at ang Templo ay sinimulan na sa Jerusalem sa ilalim ng Mesiyas. Sa araw na
iyon, lalago ng sampung ulit ang yaman ng Banal na Lupain. Ang pagkawasak ay
gagaling at ang lupain ay maipapanumbalik.
Ang
propesiyang ito ay nagtatakda sa ika-24 na araw ng Ikasiyam na buwan bilang
isang mahalagang sandali sa biyaya ng Diyos sa Israel, at ang Kanyang mga
pagpapala sa bansa. Ito ay karaniwang itinuturing bilang ang sandaling natupad
ang pagpapanumbalik. Iyon ang dahilan kung bakit isang pagtatangka ang ginawa
upang ipakita na ang Commonwealth, sa ilalim ni Heneral Allenby, ay nakuha ang
Jerusalem noong 24 Chislev 1917. Gayunpaman, bagama't ang petsa ng pagpasok ni
Allenby ay sa Chislev, ito ay hindi sa ika-24 na araw. Ang pag-atake ay
inilunsad noong 24 Chislev ayon sa New Moon Conjunction, at hindi sa
kalendaryong Hillel. Ang detalye ay sinuri sa araling The Oracles of God (No.
184). Ang pangunahing layunin ng araling ito
ay talakayin ang isyu ng mga salita ng Diyos at kung saan nakasalalay ang
awtoridad ukol sa kalendaryo. Dapat nating isaalang-alang ang lahat ng
detalyeng ito sa mga kalkulasyon sa Pagpapanumbalik ng Israel sa mga Huling
Araw.
Sinipi
mula sa The Oracles of God (No.
184) makikita natin na:
“Ang
mga panukalang ginawa mula sa propesiyang ito ay:
● Ang
propesiya ay may kinalaman sa mga huling araw.
● Ang
ika-24 ng Chislev ay isang tiyak na petsa sa hinaharap.
● Ang
petsang ito ay ang petsa ayon sa kalendaryong Hillel kung kailan pinalaya ang
Jerusalem noong 1917, na noong 9 Disyembre 1917 at sinasabing ang araw kung
kailan pumasok si Allenby sa Jerusalem.
● Ang
mga pagpapalang binanggit ni Hagai ay natupad doon.
● Ito
ay, tila, pitong siklo ng panahon mula sa pagbagsak ng Jerusalem.
Mula
sa mga puntong ito ay ikinakatuwiran na ang kalendaryong Hillel sa gayon ay
kinasihan at salita ng Diyos.
Una,
tungkol sa pagbagsak ng Jerusalem, ayon sa Harper’s Bible Dictionary nilooban
ng Babilonia ang lungsod noong 598 BCE, at ang lungsod ay winasak noong 587
BCE. Alinman sa mga petsang ito ay hindi tumutugma sa taong 1917 na katumbas ng
pitong siklo ng panahon, o 2,520 taon. Ang unang petsa ay tutumbas sa 1923 at
ang huling petsa ay magiging ng 1933.
Ngayon,
ang prosesong ito ay karaniwang circular reasoning, gaya ng makikita natin.
Malinaw mula sa pagsusuri sa kasaysayan ng pagpapalaya sa Jerusalem na ang mga
kaganapan ay itinala nang gayon, upang ipahiwatig na kumilos ang Diyos upang
tuparin ang Hagai sapagkat ganoon ito nakita ng mga tao noong panahong iyon
bilang isang katuparan ng propesiya. Matapos likhain ang petsang 9 Disyembre
1917, ang pagkakalikha ay ginamit upang bigyang-katwiran ang kalendaryong
Hillel, na siyang batayan ng pagkakalikha nito mismo.
Noong
1917 ang Banal na Lupain ay pinalaya ng Australian, New Zealand at British, at
iba pang allied troops na nakikipaglaban sa Turks kasama ang German
auxiliaries. Ayon sa Official War Diary (HS Gullett, The Australian Imperial Force in Sinai and Palestine, Vol. II of
the Official History of Australia in the
War of 1914-18, Angus and Robertson Ltd, Sydney, 1937), ang Gaza at
Beersheba ay nakuha noong 31 Oktubre hanggang 1 Nobyembre 1917. Ang
pagsakop sa Palestine ay hindi
maiiwasan. Noong 2 Nobyembre 1917 ang Balfour Declaration para sa pagtatatag ng
Jewish Homeland ay inilabas ng British Prime Minister Balfour bilang kanyang
unang deklarasyon (ang ikalawang deklarasyon ay tungkol sa Commonwealth of
Australia sa ilalim ng batas ng Britanya). Ang pagsakop sa Jerusalem ay hindi
isinagawa hanggang Disyembre. Ang pag-unlad ng mga puwersa ay:
|
Labanan sa Beersheba |
31 Oktubre to 1
Nobyembre |
|
Tel el Khuweilfe |
8 Nobyembre |
|
Ang paglusob ay
naganap (Sinai at Palestine 4-8 Nobyembre) |
6-11 Nobyembre |
|
Ang Malawakang
Pagsulong ay naganap |
8-15 Nobyembre |
|
Ang Maritime Plain ay
nilinis |
11-17 Nobyembre |
|
Ang pagsulong sa
Jerusalem |
16-24 Nobyembre |
|
Nahr Auja at El Buij |
24 Nobyembre to 1
Disyembre |
|
Huling pagsalakay
para sa pagsakop sa Jerusalem |
7 Disyembre |
Ang
huling pagsalakay ay inilunsad ng Commonwealth troops noong 7 Disyembre 1917.
Ayon sa tunay na Bagong Buwan ito ang aktwal na petsa ng 24 Chislev (ang
kalendaryong Hillel ay nagsimula ng buwan pagkaraan ng dalawang araw). Ang
Turks at Germans ay nagsimula ng isang agarang paglikas, at noong ika-8 ng
Disyembre 1917 ay napalaya ang Jerusalem. Nakaposisyon at nakatatag na ang
infantry, at noong ika-10 ng Disyembre tumulak ang Light Horse sa kahabaan
Nablus road ng mga walong milya. Sinalubong sila ng malalakas na Turkish
artillery fire. Sila ay lumalaban patungo sa katimugang dulo ng Jordan Valley,
at sinisikap limitahan ang Allied access sa ilog patungong sa Hejaz railway, at
sa gayon limitahan ang mga operasyon ni Allenby sa kanang panig.
Walang
nangyari noong 9 Disyembre 1917 sapagkat ang Jerusalem ay napalaya na mula sa
pag-atake noong ikapito. Maraming mga kasaysayang Amerikano na nagmula sa
Protestante ang tila sinusubukang sabihing ang 9 Disyembre ang araw na pumasok
si Allenby sa Jerusalem at pinalaya ito. Ang katotohanan ay ang opisyal na
pagpasok ni Allenby sa Jerusalem ay noong 11 Disyembre 1917. Naalala ni Allenby
ang magarbo at mayabang na pagpasok ng German Emperor Wilhelm (William) sa
Jerusalem noong 1908. Sinadya niyang gawing simple ang kanyang pagpasok, na
naglakad sa side entrance ng makipot na lumang Jaffa gate. 100 hukbo mula sa
mga iba’t ibang yunit ang nakalinya sa Jaffa road, kabilang ang English, Scots,
Irish, Welsh, Ghurkas, Australians at Italians. Ang New Zealanders ay nagmadali
mula sa Jaffa upang maipakita ang Dominion. Ang tanging bahid ng kulay ay mula
sa French infantry na pale blue ang uniporme. Ito ang ikadalawampu't apat na
beses na pinasok ang Jerusalem ng isang puwersa ng mananakop (Gullett, ibid.,
p. 523) ngunit hindi ito noong 24 Chislev 1917. Sa kalendaryong Hillel ito ay
26 Chislev, ngunit mula sa tunay na Bagong Buwan ay 28 Chislev. Ang aming hukbo
ay totoong pumasok noong 24 Chislev, ngunit sa pamamagitan ng pagsalakay. Ito
ay batay sa tunay na conjunction na walang mga pagpapaliban.
Ang
Jerusalem, sa panahon ng pagkabihag nito, ay walang kapansin-pansing tanda ng
kahirapan ngunit ito ay nasa isang hindi mailarawang estado ng karumihan. Lubos
itong nadungisan ng mga nagbebenta ng mga religious relics at huwad na
relihiyon na karaniwang marurumi (pinalala pa ng primitibong pamumuhay ng mga
sundalong Turkish sa loob ng tatlong taon) na inalala ng mga Cristiano ang
kanilang pagbisita nang may pagkasuklam (ibid., p. 522). Matapos ang pananakop
sa Jerusalem ang lungsod ay nakaranas ng kakulangan sa pagkain at ang British
ay kinailangang magdala ng mga suplay mula sa Mediterranean. Ang aming
pagsulong mula sa timog ay naging napakabilis na ang Turks ay nawalan ng oras
wasakin ang mga kolonya sa timog. Ang mga ito ay naging kapaki-pakinabang. Ang
Zionist Commission sa ilalim ng Pangulo ng English Zionist Federation, Doctor
Weizmann, ay inatasan, sa pamamagitan ng awtorisasyon ng British Government, sa
muling pagtatayo ng Palestine. Ang gawaing ito ay kasangkot sa pagpapanumbalik
ng nawasak ng labingwalo at kalahating siglo (The Times History of the War, Vol. XV, London, 1918, p. 179).
Kaya
ang mga panukala ay makikita sa malinaw na makasaysayang katotohanan na walang
kathang-isip ng isang hindi kabilang na Protestant British-Israelite propaganda
na nagmula sa US.
● Hindi
ito pitong siklo ng panahon mula sa pagpasok ng Babilonia. Ang paglalapat ng
pitong siklo ng panahon ay sinuri sa araling The Fall of Egypt (No.
036):
ang Propesiya ng Nabaling mga Bisig ng Faraon the Prophecy of Pharaoh’s Broken
Arms.
● Hindi
pumasok si Allenby sa Jerusalem noong 9 Disyembre. Pumasok siya dito noong 11
Disyembre.
● Sinalakay
ng Commonwealth troops ang lungsod noong 7 Disyembre 1917.
● Ang
German at Turks ay umatras noong 8 Disyembre.
● Ang
pagpapatatag ng mga depensa ay isinagawa mula 8-10 Disyembre.
● Ang
tunay na petsa para sa 24 Chislev 1917 ay 7 Disyembre 1917 at hindi 9 Disyembre
1917 ayon sa kalendaryong Hillel.
Gayunpaman,
dapat nating tandaan sa lahat ng ito na ang Juda ay hindi pa pinagpapala sa
yugtong ito. Baluktot isipin na pipiliin ng Diyos ang panahong ito upang
tuparin ang Hagai at magbigay pa rin ng isa pang propesiya na hindi pa
natutupad na nagsasabing ang Juda ay dadaan sa pinakamatinding karahasan sa
buong pag-iral nito bilang isang bansa. Eksaktong pitong siklo ng panahon mula
sa pagwasak ng Jerusalem ng Babilonia, ang Nazi Party ay umakyat sa
kapangyarihan sa Germany at sinimulan ang sistematikong pag-uusig sa mga Judio.
Mula 1942 hanggang 1945, isinagawa ng Germany ang pinaka-sistematikong genocide
sa mga Judio o, kung tutuusin, alinmang bansa sa naitala sa kasaysayan. Upang
igiit na ito ang ideya ng Diyos na pagpapala sa Juda, sa katuparan ng Hagai, ay
ang pinakabaluktot na uri ng pangangatwirang maiisip. Kung ang Hagai ay natupad
sa pangyayaring ito maaari nating ipagpalagay:
● Ang
kalendaryong Hillel ay mali.
● Ngunit
higit pa rito, ang Ashkenazim at sa katunayan ang lahat ng Judio sa Europe ay
ganap na wala sa mga pagpapala ng Diyos, sapagkat kanilang binaluktot ang diwa
at layunin ng kautusan at mga pista. Walang sumpa na dumarating nang walang
dahilan (Prov. 26:2).
Gayunpaman,
hindi kapani-paniwala na natupad na ang Hagai.”
Gayunpaman,
maaari nating ituring na ang petsang ito, 24 Chislev 1917, ang simula ng
pagtatatag ng Jerusalem bilang sentro ng tinubuang-bayan ng mga Judio na
ipinahayag sa Balfour Declaration ng 2 Nobyembre 1917. Ang isa pang Balfour
Declaration ay may kinalaman sa Australia at sa Konstitusyon nito.
Kung
titingnan natin ang pangyaaring ito bilang antitype para sa mga utos sa
pagtatayo ng nakaraang Templo, i.e., mula sa utos ni Cyrus hanggang sa
pagsisimula ng pagtatayo ng Templo sa ilalim ni Darius na Persian, makakabuo
tayo ng pagkakasunod-sunod ng panahon na sumasaklaw sa panahon ng isang daan at
labing-anim na taon. Ang Balfour Declaration sa gayon ang nagpasimula ng
pagkakasunod-sunod mula 1917. Ang Deklarasyon ay naganap sa Ikalabing-walong
araw ng Ikawalong buwan ng Ikaapatnapung taon ng ika-118 Jubileo, o 2 Nobyembre
1917. Ang pagtatapos ng yugto ng 116 na taon hanggang Milenyo ay sa 2033, o ang
Ikaanim na taon ng sistemang milenyo. Maaari nating asahan na ang Ikatlo
hanggang Ikaanim na taon ng Milenyo ay may kaugnayan sa Templo at sa paninirahan
ng pangangasiwa ng milenyo alinsunod sa propesiya (tingnan ang mga araling Ang Ginintuang Jubileo at ang Milenyo [300]
at The Golden Jubilee and
the Millennium Part II: Israel and the Surrounding Nations (No. 300B)).
Ang
pagtukoy sa singsing na panatak ay kaugnay sa Zacarias 4:7-10 at 6:13 (cf. Gen.
41:42 at Est. 3:10). Ang simbolismo ay makikita rin sa Awit ng Mga Awit 8:6 at
Jeremias 22:24.
Ang
pinili ang tunay na prinsipe at
gobernador ng Isaias 9:6,7. Ang lahat ng mga hinirang ay pinili gaya ng pagpili
kay David at kanyang lahi (1Hari 8:16, 11:34; cf. din Zac. 12:8).
"Ang
pagtatalaga ng Templo [na binanggit dito] ay tila mas dakila ang Templo kaysa
sa Templo ni Solomon. Ito ay walang kabuluhan lamang. Sa katunayan, ang
propesiya sa Daniel 9:25-27 ay nagpapakita na ito ay itatayo sa loob ng
pitumpung sanglinggo ng mga taon. Walang duda na ang ikalawang Templo, at
gayundin ang muling pagtatayo ni Herodes dito, ay walang halaga kung ihahambing
sa Templo ni Solomon. Ang Templong binabanggit dito ay isang propesiya na
naghahambing sa espirituwal na Templo sa ilalim ng Mesiyas sa pisikal na
Templo, at sa dating Tipan.
Ang
Espiritu ng Panginoon ay mananatili sa bayan, at ito ay naganap lamang mula sa
Iglesia sa permanenteng batayan. Ang Hagai 2:6 ay sinipi sa Hebreo 12:26-27.
Hebreo
12:26-27 Sa pagkakataong iyon niyanig ng
kanyang tinig ang lupa. Subalit ngayo'y nangako siya na sinasabi, “Minsan pang
yayanigin ko, hindi lamang ang lupa, kundi pati ang langit.” 27Ngayon
ang salitang, “Minsan pa,” ay nagpapahiwatig ng pag-aalis ng mga bagay na
niyanig, gaya ng mga bagay na ginawa, upang manatili ang mga bagay na hindi
nayayanig. (AB01)
Ito
ay direktang babala mula sa Mesiyas na ang propesiyang ito ay tumutukoy sa
huling pagyanig ng langit at lupa upang ang hindi mayayanig ang mananatili. Ang
pagyanig na ito ay nagsimula sa Templo ng Diyos, na siyang Iglesia, na siyang naos o Dakong Kabanal-banalan (1Cor.
3:17). Kaya, magpasalamat tayo sa Diyos sa pagkatanggap ng isang kahariang
hindi mayayanig (Heb. 12:28).
Ang
takdang panahon ay tungkol sa mga digmaan ng wakas at sa pagbabalik ng Mesiyas.
Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay tinawag na Dakilang
Digmaan para sa Sibilisasyon dahil inakala na ito na ang panahon ng
katapusan, at ang 1914-1916 ay itinuturing sa propesiya na pagkumpleto ng
pitong panahon mula sa Paghahari ni Nabucodonosor, na nagsimula sa Labanan sa
Carchemish noong 605 BCE. Ang mga digmaan ng wakas ay talagang nagsimula mula
sa petsang ito, ngunit ito ay tatagal ng mas mahabang panahon at ang propesiya
ay kinakailangang kasama ang pagpapanumbalik sa ilalim ng Mesiyas. Ang ika-24
ng Chislev (ang Ikasiyam na buwan) ay nagsasangkot ng isyu tungkol sa Banal at
sa Marumi (Hag. 2:10-14). Ang bansa ay nakita bilang marumi, at ang bansa mula
sa panahong ito ay nilinis sa karumihan nito. Ang puntong ito ay direktang
nauugnay sa paglalagay ng bato sa ibabaw ng bato sa Templo. Mula sa araw na
iyon ay itinatag ang pundasyon ng Templo, at ang Panginoon ay maglalagay ng
bato sa ibabaw ng bato sa pagtatayo ng Templo. Ang pagkakasunod-sunod na ito ay
hindi nauugnay sa pisikal na mga bagay, kundi sa pagbabagong-loob ng bansa.
Mula sa pagtatayo ng Templo bilang mga buhay na bato, ang pagpapala ng bansa ay
magpapatuloy. Iyon ang dahilan kung bakit naganap ang Holocaust gaya ng
nangyari – sapagkat ang bansa ay hindi pa nagbalik-loob at ang mga pagpapala ng
Panginoon ay hindi pa naibibigay. Magkakaroon ng mas marami pang mga digmaan at
higit pang mga sakuna para sa Juda at Israel hanggang sa sila ay parehong
magsisi at malinis sa kasalanan” (The Oracles of God (No. 184)).
Ang
Templo ay patuloy na itinatayo mula sa mga buhay na bato at hindi
pahihintulutan ng Diyos ang isang pisikal na istruktura na gumana nang
tuloy-tuloy hanggang sa bumalik ang Mesiyas at magbalik-loob ang Juda. Lahat ng
mga pagtatangkang gawin ito hanggang sa kasalukuyan ay nabigo, at nagbunga
lamang ng mas matitinding parusa para sa Juda. Walang hindi nagbalik-loob na
Judio o Gentil ang papahintulutang makibahagi sa Templo. Tanging ang mga
nagsisisi at nabautismuhan ang maaaring maging bahagi ng proseso upang hindi
ito maging marumi. Ang mga kaharian ng sanlibutang ito ay guguho at ang itinanim sa Babilonia ay gagawing
singsing na pantatak sa Panginoon ng mga Hukbo. Ang marumi ay lilinisin at
tatawaging Banal sa Panginoon at mamamahala bilang elohim, bilang mga hari at
saserdote sa at mula sa Jerusalem.
q