Christian Churches of God
No. F059
Komentaryo sa Santiago
(Edisyon
3.0 20060501-20180203-20230807)
Kabanata 1-5.
Christian Churches of God
E-mail:
secretary@ccg.org
(Copyright
©
2006, 2018, 2023
Wade Cox)
(Tr. 2024)
This paper may be freely copied and distributed
provided it is copied in total with no alterations or deletions. The
publisher’s name and address and the copyright notice must be included.
No charge may be levied on recipients of distributed copies.
Brief quotations may be embodied in critical articles and reviews
without breaching copyright.
This paper is available from the World Wide Web
page:
http://logon.org and
http://ccg.org
Komentaryo
sa Santiago
Ang liham na ito ay isinulat para sa labindalawang lipi na nakakalat sa
ibang bansa, yaong mga kabilang sa Diaspora, na Griyego para sa pangangalat
(cf. din Juan 7:35). Ang bilang ng mga lipi ay kumpleto, na walang pahiwatig
ng nahating Juda at Israel lalo na ang nahating Judea at Galilea, gaya pa
noon.
Ito ay tumutukoy sa muling
pagkakaisa ng bansa sa ilalim ni Jesucristo.
Karamihan sa mga suliranin
sa mga Iglesia ng Diyos ay maaaring maibalik sa mga prinsipyong binanggit sa
Liham na ito ni Santiago sa mga Iglesia na nakakalat sa ibang bansa.
NOTES ON THE EPISTLE OF JAMES.
By E.W. Bullinger
1
. The Epistle of James has been the subject of controversy both as regards
the identity of the writer, and as to the time of writing. There is little
doubt, however, that the writer was James, "the Lord''s brother" (Galatians
1:19),
he who was one of the "pillars" (Galatians
2:9),
he who gave the "judgment" of the apostles and elders of the church at
Jerusalem (Acts
15:13;
Acts 15:19).
2
. The distinctly Jewish character of the teaching marks off the epistle as
having been written at an early period of the
Acts history, and it is noticeable
that the doctrinal tone closely follows the precepts of "the Sermon on the
Mount" (Matthew
5:7).
The Jews still assembled in synagogues (James
2:2);
the "poor" (John
12:8)
were heirs of the kingdom (James
2:5);
they were reproved according to the law (James
2:8,
&c.); they had Abraham to their father (James
2:21),
and were, in harmony with
Acts 3:19
Acts 3:21,
looking for the coming (parousia )
of the Lord which was "at hand" (James
5:7;
James 5:8).
If we distinguish the dispensations,
James affords instruction for all believers, but is plainly addressed
"to the twelve tribes "which are scattered abroad", lit. "in the
dispersion". The dispersion, Gr.
diaspora, which is referred to in
1 Peter 1:1
also, and is before our eyes even now. In days not far off the epistle will
appeal to Israel when to them the gospel of the Kingdom (see Appdx-140) is
once more announced. To the preachers will again be committed the "powers"
of Pentecostal days, to be exercised as exemplified in
James 5:14.
3
. Some commentators rightly place the time of writing before the Jerusalem
Council of about A.D. 45. (According to tradition, James was martyred in 62
or 68.) One well qualified to value fairly the evidence says, "And. careful
study of the chronological question has convinced me that they are right who
hold the Epistle of James to be perhaps the earliest of the New Testament
writings. It belongs to that period of the Pentecostal dispensation when the
whole Church was Jewish, and when their meeting-places still bore the Jewish
designation of synagogues'' (ch
James 2:2)."
See Appdx-180.
James 1:18
.
***********
Santiago Kab. 1-5 (AB)
Kabanata 1
Pagbati
Si Santiago, na
alipin ng Dios at ng Panginoon Jesucristo,
Ay
bumabati sa labingdalawang angkan na nasa Pangangalat.
Pananampalataya at Karunungan
2Mga kapatid ko, ariin ninyong buong kagalakan, kung kayo'y mangahulog sa
sarisaring tukso; 3Yamang nalalaman na ang pagsubok sa inyong
pananampalataya ay gumagawa ng pagtitiis.
4At
inyong pabayaan na ang pagtitiis ay magkaroon ng sakdal na gawa, upang
kayo'y maging sakdal at ganap, na walang anoman kakulangan. 5Nguni't
kung nagkukulang ng karunungan ang sinoman sa inyo, ay humingi sa Dios, na
nagbibigay ng sagana sa lahat at hindi nanunumbat; at ito'y ibibigay sa
kaniya. 6Nguni't humingi siyang may pananampalataya, na walang
anomang pagaalinlangan: sapagka't yaong nagaalinlangan ay katulad ng isang
alon ng dagat na itinutulak ng hangin at ipinapadpad sa magkabikabila.
7,8Ang taong may dalawang akala, ay walang tiyaga sa lahat ng kaniyang
mga paglakad.
Kahirapan at Kayamanan
9Datapuwa't
ang kapatid na mababang kapalaran ay magmapuri sa kaniyang mataas na
kalagayan: 10At ang mayaman, dahil sa siya'y pinababa: sapagka't
siya'y lilipas na gaya ng bulaklak ng damo. 11Sapagka't sumisikat
ang araw na may hanging nakakasunog, at naluluoy ang damo; at nangalalagas
ang bulaklak nito, at nawawala ang karikitan ng kaniyang anyo: gayon din
naman ang taong mayaman na malalanta sa lahat ng kaniyang mga paglakad.
Tukso at Pagsubok
12
Mapalad ang taong nagtitiis ng tukso; sapagka't pagkasubok sa kaniya, siya'y
tatanggap ng putong ng buhay, na ipinangako ng Panginoon sa mga nagsisiibig
sa kaniya. 13 Huwag sabihin ng sinoman pagka siya'y tinutukso,
Ako'y tinutukso ng Dios; sapagka't ang Dios ay hindi matutukso sa masamang
bagay, at hindi rin naman siya nanunukso sa kanino man: 14 Kundi
ang bawa't tao ay natutukso, pagka nahihila ng sariling masamang pita at
nahihikayat. 15 Kung magkagayo'y ang kahalayan, kung maipaglihi
ay nanganganak ng kasalanan: at ang kasalanan, pagka malaki na ay namumunga
ng kamatayan. 16 Huwag kayong padaya, mga minamahal kong kapatid.
17Ang bawa't mabuting kaloob at ang bawa't sakdal na kaloob ay
pawang buhat sa itaas, na bumababa mula sa Ama ng mga ilaw, na walang
pagbabago, ni kahit anino man ng pagiiba.[a]
18 Sa kaniyang sariling kalooban ay kaniya tayong ipinanganak sa
pamamagitan ng salita ng katotohanan, upang tayo'y maging isang uri ng mga
pangunahing bunga ng kaniyang mga nilalang.
Pakikinig at Pagtupad
19Nalalaman
ninyo ito, minamahal kong mga kapatid. Nguni't magmaliksi ang bawa't tao sa
pakikinig, magmakupad sa pananalita, magmakupad sa pagkagalit; 20Sapagka't
ang galit ng tao ay hindi gumagawa ng katuwiran ng Dios. 21Kaya't
ihiwalay ninyo ang lahat na karumihan at ang pagapaw ng kasamaan, at
tanggapin ninyo na may kaamuan ang salitang itinanim, na makapagliligtas ng
inyong mga kaluluwa. 22Datapuwa't maging tagatupad kayo ng
salita, at huwag tagapakinig lamang, na inyong dinadaya ang inyong sarili.
23Sapagka't kung ang sinoman ay tagapakinig ng salita at hindi
tagatupad, ay katulad siya ng isang tao na tinitingnan ang kaniyang talagang
mukha sa salamin: 24Sapagka't minamasdan niya ang kaniyang
sarili, at siya'y umaalis at pagdaka'y kaniyang nalilimutan kung ano siya.
25Nguni't ang nagsisiyasat ng sakdal na kautusan, ang kautusan ng
kalayaan, at nananatiling gayon, na hindi tagapakinig na lumilimot, kundi
tagatupad na gumagawa, ay pagpapalain ang taong ito sa kaniyang ginagawa.
26Kung ang sinoman ay nagiisip na siya'y relihioso samantalang
hindi pinipigil ang kaniyang dila, kundi dinadaya ang kaniyang puso, ang
relihion ng taong ito ay walang kabuluhan. 27Ang dalisay na
relihion at walang dungis sa harapan ng ating Dios at Ama ay ito, dalawin
ang mga ulila at mga babaing bao sa kanilang kapighatian, at pagingatang
walang dungis ang kaniyang sarili sa sanglibutan.
Footnotes
a.
Santiago 1:17 Ang ibang mga sinaunang awtoridad ay nagbasa ng
walang pag-iiba, o anino man ng pagbabago
Layunin ng Kabanata 1
vv. 1-4
Ang lahat ng mga pagsubok (tinatawag na tukso) na nasa ating harapan ay
naroon upang tayo'y gawing perpekto. Natututo tayo mula sa bawat
pagkakamaling ating nagagawa at bawat tukso o pagsubok na ating nararanasan.
Ito ang proseso ng pagsubok (dokimion). Sa prosesong iyon natututunan natin
ang pagtitiis ng mga banal.
vv. 5-10
Ang Diyos ay nagbibigay ng katatagan ng pananampalataya sa pamamagitan ng
karunungan sa lahat ng humihingi. Ito ay ibinibigay nang sagana. Ang
pananampalataya sa Iglesia ay itinatag, para sa mga nasa mababa ang
kalagayan at sa mga mayayaman. Ang Diyos ay hindi nagtatangi ng mga tao. Ang
layunin ng karunungan sa pananampalataya ay magkaroon tayong lahat ng
malinaw na pag-iisip. Ang pagkakaroon ng dalawang magkasalungat na kaisipan
sa ating isipan ay tinatawag na cognitive dissonance at nagdudulot ng hindi
magandang proseso ng pag-iisip. Ito ang kahulugan ng pagdadalawang-isip at
sa gayon ay hindi matatag. Tayo ay tinawag sa dedikasyon, sa karunungan, sa
pagtitiis, at sa katatagan.
v. 11
Ang kayamanan sa lupa ay isang pansamantalang bagay na hindi dapat
pahalagahan o hanapin sa pananampalataya. Ang mga komento sa mga Ebanghelyo
ay malinaw na mas madali para sa isang kamelyo na dumaan sa butas ng karayom
kaysa sa isang mayamang tao na magmana ng kaharian ng Diyos. Ang mga
pang-akit nito ay ganoon upang hadlangan ang pananampalataya at makorap ang
mga naapektuhan nito.
Ang mga pagsubok ay nagmumula sa mga pagnanasa ng laman at sa mga kahinaan
at tukso ng mundo sa paligid natin. Ang ating tungkulin ay magtiis sa tukso
upang tayo ay makatanggap ng korona ng buhay.
Ang tukso ay hindi nagmumula sa Diyos, ngunit ang
kakayahan na magtiis ay dumadating sa pamamagitan ng Banal na Espiritu.
vv. 12-17 Binibigyan tayo ng Diyos ng mga bagay na kinakailangan
para sa ating kapakanan at kaligtasan. Huwag umasa sa tao para sa tulong
kundi sa Diyos. Sa pamamagitan ng kalooban ng Diyos na tayo ay nilikha,
upang tayo ay maging mga unang bunga ng buong sangkatauhan sa Diyos. Tingnan
ang aralin
Predestinasyon (No. 296).
vv. 18-19 Bawat isa sa atin ay dapat na maging matulin sa
pakikinig ng isang bagay at mabagal sa pagsasalita. Dapat tayong madaling
pakiusapan at maghintay sa Iglesia bilang paggalang sa ating mga nakatatanda
sa pananampalataya. Tandaan ang mga nagdudulot ng pagkakabahagi at galit sa
pananampalataya sapagkat iyon ay hindi para sa katuwiran ng Diyos.
vv. 20-21 Ang mga katiwala ng mga Misteryo ng Diyos ay binigyan
ng karunungan upang higit nilang maihanda at turuan tayo sa pananampalataya.
Inihahanda ba ng Diyos ang pananampalataya at iniiwan ito sa mga
tagapag-alagang walang karunungan? Hindi, hindi Niya ginagawa iyon, at sa
ating pamumuhay sa Iglesia dapat tayong magpakita ng pagtitiyaga, paggalang
at pagmamahal upang hindi tayo magamit ng kalaban. Huwag lamang pag-usapan
ang tungkol sa pananampalataya at salita ng Diyos. Gawin ito!
vv. 22-24 Ang ating pag-uugali ay dapat ayon sa perpektong
Kautusan ng Kalayaan. Si Miriam ay mapagmataas at nagdusa siya para dito.
Siya ay naging ketongin at inilagay sa labas ng Kampo sa loob ng pitong
araw, ayon sa Kautusan ng Diyos, na siyang perpektong Kautusan ng Kalayaan.
Huwag lumampas sa mga responsibilidad at awtoridad na ipinagkatiwala sa
atin. Pigilan ang ating dila dahil ang lumalabas sa atin ay siyang
nagpaparumi sa atin.
vv. 25-27
Kung hindi natin kayang pigilan ang ating dila kung gayon ang ating
relihiyon ay walang kabuluhan. Si Satanas ang tagapag-paratang sa ating mga
kapatid. Ang tungkulin ng nangahulog na hukbo ay paratangan tayo. Ang ating
tungkulin ay suportahan at mahalin ang isa't isa.
Sinasabi ni Santiago kung
ano ang ating tungkulin sa aspetong iyon.
Kabanata 2
Babala laban sa Pagtatangi
Mga
kapatid ko, yayamang mayroon kayong pananampalataya ng ating Panginoong
Jesucristo, na Panginoon ng kaluwalhatian ay huwag magtatangi sa mga tao.
2Sapagka't kung may pumapasok sa inyong sinagoga ang isang tao na
may singsing na ginto, at may magandang kasuotan, at may pumapasok namang
isang dukha na may damit na hamak; 3At inyong itangi ang may suot
na damit na maganda, at inyong sabihin, Maupo ka rito sa dakong mabuti; at
sa dukha ay inyong sabihin, Tumayo ka riyan, o maupo ka sa ibaba ng aking
tungtungan; 4Hindi baga kayo'y nagtatangi sa inyong sarili, at
nagiging mga hukom na may masasamang pagiisip? 5Dinggin ninyo,
mga minamahal kong kapatid; hindi baga pinili ng Dios ang mga dukha sa
sanglibutang ito upang maging mayayaman sa pananampalataya, at mga
tagapagmana ng kahariang ipinangako niya sa mga nagsisiibig sa kaniya?
6Nguni't inyong niwalang-puri ang dukha. Hindi baga kayo'y
pinahihirapan ng mayayaman, at sila rin ang kumakaladkad sa inyo sa harapan
ng mga hukuman? 7Hindi baga nilalapastangan nila yaong marangal
na pangalan na sa inyo'y itinatawag? 8Gayon man kung inyong
ganapin ang kautusang hari, ayon sa kasulatan, Iibigin mo ang iyong kapuwa
na gaya ng sa iyong sarili, ay nagsisigawa kayo ng mabuti: 9Datapuwa't
kung kayo'y nagtatangi ng mga tao, ay nangagkakasala kayo, at kayo'y
hinahatulan ng kautusan na gaya ng mga suwail.
10Sapagka't
ang sinomang gumaganap ng buong kautusan, at gayon ma'y natitisod sa isa, ay
nagiging makasalanan sa lahat. 11Sapagka't ang nagsabi, Huwag
kang mangalunya, ay nagsabi, naman, Huwag kang pumatay. Ngayon, kung ikaw ay
hindi nangangalunya, nguni't pumapatay ka, ay nagiging suwail ka sa
kautusan. 12Gayon ang inyong salitain, at gayon ang inyong gawin,
na gaya ng mga taong huhukuman sa pamamagitan ng kautusan ng kalayaan.
13Sapagka't ang paghuhukom ay walang awa doon sa hindi nagpakita ng
awa: ang awa ay lumuluwalhati laban sa paghuhukom.ng paghatol ay walang awa
sa isa na hindi nagpakita ng awa; gayon ma'y nagtagumpay ang awa sa
paghatol.
Pananampalataya at Gawa
14Anong
pakikinabangin, mga kapatid ko, kung sinasabi ng sinoman na siya'y may
pananampalataya, nguni't walang mga gawa? makapagliligtas baga sa kaniya ang
pananampalatayang iyan? 15Kung ang isang kapatid na lalake o
babae ay hubad at walang kakanin araw-araw, 16At ang isa sa inyo
ay magsabi sa kanila, Magsiyaon kayong payapa, kayo'y mangagpainit at
mangagpakabusog; at gayon ma'y hindi ninyo ibinibigay sa kanila ang mga
bagay na kinakailangan ng katawan; anong mapapakinabang dito? 17Gayon
din naman ang pananampalataya na walang mga gawa, ay patay sa kaniyang
sarili.
18Oo,
sasabihin ng isang tao, Ikaw ay mayroong pananampalataya, at ako'y mayroong
mga gawa: ipakita mo sa akin ang iyong pananampalatayang hiwalay sa mga
gawa, at ako sa pamamagitan ng aking mga gawa ay ipakita sa iyo ang aking
pananampalataya. 19Ikaw ay sumasampalataya na ang Dios ay iisa;
mabuti ang iyong ginagawa: ang mga demonio man ay nagsisisampalataya, at
nagsisipanginig. 20Datapuwa't ibig mo bagang maalaman, Oh taong
walang kabuluhan, na ang pananampalataya na walang mga gawa ay baog? 21Hindi
baga ang ating amang si Abraham ay inaring ganap sa pamamagitan ng mga gawa,
dahil sa kaniyang inihain si Isaac na kaniyang anak sa ibabaw ng dambana?
22Nakikita mo na ang pananampalataya ay gumagawang kalakip ng
kaniyang mga gawa, at sa pamamagitan ng mga gawa ay naging sakdal ang
pananampalataya; 23At natupad ang kasulatan na nagsasabi, At si
Abraham ay sumampalataya sa Dios, at yao'y ibinilang na katuwiran sa kaniya;
at siya'y tinawag na kaibigan ng Dios. 24Nakikita ninyo na sa
pamamagitan ng mga gawa'y inaaring ganap ang tao, at hindi sa pamamagitan ng
pananampalataya lamang. 25At gayon din naman hindi rin baga si
Rahab na patutot ay inaring ganap sa pamamagitan ng mga gawa, dahil sa
tinanggap niya ang mga sugo, at kaniyang pinapagdaan sila sa ibang daan?
26Sapagka't kung paanong ang katawan na walang espiritu ay patay,
ay gayon din ang pananampalataya na walang mga gawa ay patay.
Layunin ng Kabanata 2
Sa kabanata 2 itinatag ni Santiago ang konsepto ng pananampalataya at mga
gawa.
v. 1
Ang pagtatangi ng mga tao ay gumagawa ng pagkakasunod-sunod sa kabanata 2 ng
kahalagahan dahil ang pagtatangi ng mga tao ay kasalanan. Lahat tayo ay
lumalabag sa kautusan sa kasalanang ito. Ang isang iglesia ay maaaring
makorap at masira sa pamamagitang ng pagtatangi ng mga tao dahil sa pera.
vv. 2-4
Pinili tayong mga mahihina at mababa ng Diyos upang mapahiya ang
makapangyarihan. Dapat tayong yumaman sa pananampalataya bilang mga
tagapagmana ng kaharian at magpakita ng paggalang sa isa't isa anuman ang
katayuan ng tao. Hindi tayo dapat maakit ng mga bitag ng kayamanan.
vv. 5-7
Hindi natin dapat apihin ang isa't isa sa panghuhusga. Sa ating pakikitungo
sa isa't isa dapat tayong humatol nang may katarungan at huwag apihin ang
isa’t isa o gumawa ng mga maling paratang. Ang isang bulaang saksi ay hindi
makakaligtas sa kaparusahan.
vv. 8-10
Ang pagtatangi ng mga tao ay kasalanan. Ang paglabag sa isang bahagi ng
kautusan ay paglabag sa buong kautusan.
vv. 11-13
Kung susundin mo ang kautusan, magsalita at kumilos ka rin tulad ng mga
hahatulan sa ilalim ng kautusan ng kalayaan at nabigo sa isang bahagi kung
gayon ikaw ay nagkasala sa buong kautusan. Sa madaling salita, ang paghatol
ay walang awa sa mga hindi nagpakita ng awa.
vv. 14-17
Ang pananampalataya na walang gawa ay patay .
v.18
Sa pamamagitan ng ating mga gawa ay ipinakikita natin ang ating
pananampalataya.
v. 19
Ang Diyos ay iisa. Tingnan ang Juan 17:3.
vv. 20-26
Ang mga ama ay hinatulan sa kanilang mga gawa. Ang pananampalataya bukod sa
mga gawa ay patay.
Kabanata 3
Pagpapaamo ng Dila
Huwag maging guro
ang marami sa inyo, mga kapatid ko, yamang nalalamang tayo'y tatanggap ng
lalong mabigat na hatol. 2Sapagka't sa maraming mga bagay tayong
lahat ay nangatitisod. Kung ang sinoman ay hindi natitisod sa salita, ay
isang taong sakdal ang gayon, may kaya rin namang makapigil ng buong
katawan. 3Kung atin ngang inilalagay ang mga preno ng kabayo sa
kanilang mga bibig, upang tayo'y talimahin, ay ibinabaling din naman natin
ang kanilang buong katawan. 4Narito, ang mga daong naman,
bagama't lubhang malalaki at itinutulak ng malalakas na hangin, gayon ma'y
sa pamamagitan ng isang lubhang maliit na ugit ay napapabaling kung saan
ibig ng tagaugit. 5Gayon din naman ang dila ay isang maliit na
sangkap, at nagpapalalo ng malalaking bagay. Narito, kung gaano kalaking
gubat ang pinagaalab ng lubhang maliit na apoy! 6At ang dila'y
isang apoy: ang sanglibutan ng kasamaan sa ating mga sangkap ay dili iba't
ang dila, na nakakahawa sa buong katawan, at pinagningas ang gulong ng
katalagahan, at ang dila'y pinagniningas ng impierno. 7Sapagka't
ang bawa't uri ng mga hayop at mga ibon, ng mga nagsisiusad at mga bagay sa
dagat, ay pinaaamo, at napaaamo ng tao: 8Datapuwa't ang dila ay
hindi napaaamo ng sinomang tao; isang masamang hindi nagpapahinga, na puno
ng lasong nakamamatay. 9Siyang ating ipinagpupuri sa Panginoon at
Ama; at siyang ating ipinanglalait sa mga taong ginawang ayon sa larawan ng
Dios: 10Sa bibig din lumalabas ang pagpuri't paglait. Mga kapatid
ko, ang mga bagay na ito ay hindi nararapat magkagayon. 11Ang
bukal baga'y sa isa lamang siwang ay binubukalan ng matamis at mapait?
12Maaari baga, mga kapatid ko, na ang puno ng igos ay magbunga ng
aseitunas, o ng mga igos ang puno ng ubas? hindi rin naman babalungan ng
matamis ang maalat na tubig.
Dalawang Uri ng Karunungan
13Sino
ang marunong at matalino sa inyo? ipakita niya sa pamamagitan ng mabuting
kabuhayan ang kaniyang mga gawa sa kaamuan ng karunungan. 14Nguni't
kung kayo'y mayroong mapapait na paninibugho at pagkakampikampi sa inyong
puso, ay huwag ninyong ipagmapuri at huwag magsinungaling laban sa
katotohanan.
15Hindi ito ang karunungang
bumababa mula sa itaas, kundi ang nauukol sa lupa, sa laman, sa diablo.
16Sapagka't
kung saan mayroong paninibugho at pagkakampikampi, ay doon mayroong
kaguluhan at lahat ng gawang masama. 17Nguni't ang karunungang
buhat sa itaas, ay una-una'y malinis saka mapayapa, banayad, madaling
panaingan, puspos ng kaawaan at ng mabubuting bunga, walang inaayunan,
walang pagpapaimbabaw. 18At ang bunga ng katuwiran ay natatanim
sa kapayapaan sa mga nagsisigawa ng kapayapaan.
Layunin ng Kabanata 3
Sa kabanata 3, binubuo ni
Santiago ang konsepto ng dila. Ang dila ang pinakamasama at pinakamasahol na
instrumento ni Satanas na kumikilos sa Iglesia. Nakita natin ang
paghihimagsik sa Iglesia dulot ng tsismis at ng dila sa maling patotoo.
Maraming tao ang nawasak dahil sa masahol at masamang tsismis. Nagkaroon ng
paninira at galit sa bawat Kapistahan dahil sa parehong masahol at masamang
tsismis.
Ang ganito ay hindi maaaring magpatuloy at kailangang humantong sa
katapusan. Kapag nagpasya ang Diyos na harapin ito, ang mga tao ay inaalis
sa Iglesia, minsan sa malalaking bilang ng mga naapektuhan nito.
Nakita natin ang tsismis sa Iglesia na walang hangganan at walang
pagpipigil. Nagsimula ang maling patotoo mula sa paratang sa mga pinuno na
may problema sa pag-iisip hanggang sa pagtatangi ng mga tao, mga paratang ng
hindi wastong paghatol ng mga konseho ng Iglesia at maling paggamit ng pondo
sa mga taong nagtatrabaho nang walang kabuluhan sa paglilingkod sa kanilang
mga kapatid.
Ang maling patotoo ay maaaring magsimula sa masasama at masahol na tsismis
sa likod ng mga eksena na sinusubukang magtatag ng anumang kaso ng paratang
hanggang sa magresulta ng paghihimagsik. Ito ay nagtatagumpay lamang kapag
ito ay pinahihintulutang magtagumpay dahil sa espiritwal na kahinaan ng
katawan ng Iglesia. Hindi sapat na masira ang Iglesia dahil sa dila. Kikilos
ang Diyos upang linisin ang Iglesia sa pamamagitan ng paggamit ng mga epekto
ng kasalanan nito sa mga espiritwal na mahina upang alisin sila. Minsan ang
mga bagong sumasampalataya ay nadadaya rin.
Sinabi sa atin ni Santiago na maging tapat sa ating mga pinuno dahil ang
kawalan ng katapatan ay isang suliranin sa Iglesia na pinapalala ng tsismis.
Sa versikulo 1 sinasabi niya sa atin na huwag magkaroon ng maraming
panginoon dahil iyon ay nagdadala ng mas malaking paghatol.
Pagkatapos ay ipinakita ni Santiago kung ano ang epekto ng dila sa kaayusan
at direksyon ng Iglesia ng Diyos.
vv. 1-12
Ang kaalaman sa Iglesia ay ipinakikita sa pamamagitan ng kung ano ang
sinasabi ng isang tao sa kapakumbabaan ng karunungan.
vv. 13-16
Ang inggit at alitan ay parang isang bukid na sinasaka ni Satanas gamit ang
ambisyon at inggit. Nakita ng Iglesia ang bunga ng mga ambisyosong
kalalakihan at mapanlinlang na kababaihan na nagtutulungan upang wasakin
ito. Maraming tao ang nawasak nito. Tila, sa paghahangad ng mga layuning
ito, walang anumang paratang ang labis na matindi. Nakita rin natin ang
pagtatangi ng tao sa pagkabigo na harapin ang mga bagay. Tayong lahat ay may
kasalanan sa mga kasalanang ito. Nakita natin ang mga iglesia na nabili ng
pera at handang wasakin ang sinuman at anuman, at kahit pa labagin ang
anumang kautusan.
vv. 17-18
Ang bunga ng katuwiran ay itinanim sa kapayapaan ng mga gumagawa ng
kapayapaan sapagkat sila ay mahinahon at madaling pakisamahan. Ang ambisyon
at pagnanais ang mga bagay na nagdudulot ng digmaan at alitan at inggit. Ang
paninibugho ay naghahangad lamang kung ano ang mayroon ang iba, samantalang
ang inggit ay naglalayong wasakin ang bagay at ang taong nagtataglay nito.
Ibibigay sa atin ng Diyos ang ating hihilingin kung ito ay ginawa ayon sa
plano at hiniling nang may katuwiran. Kadalasan ay mali ang ating paghingi
ng mga bagay na hindi natin kailangan.
Kabanata 4
Pakikipagkaibigan sa Sanlibutan
Saan nagbubuhat ang
mga pagbabaka at saan nagbubuhat ang mga pagaaway sa inyo? hindi baga
nagbubuhat dito, sa inyong mga kalayawan na bumabaka sa inyong mga sangkap?
2Kayo'y nangagiimbot, at kayo'y wala: kayo'y nagsisipatay, at
kayo'y nangaiinggit, at hindi maaaring kamtan: kayo'y nangakikipagaway at
nangakikipagbaka; kayo'y wala, sapagka't hindi kayo nagsisihingi. 3Kayo'y
nagsisihingi, at hindi kayo nagsisitanggap, sapagka't nagsisihingi kayo ng
masama, upang gugulin sa inyong mga kalayawan. 4Kayong mga
mangangalunya, hindi baga ninyo nalalaman na ang pakikipagkaibigan sa
sanglibutan ay pakikipagaway sa Dios? Sinoman ngang magibig na maging
kaibigan ng sanglibutan ay nagiging kaaway ng Dios. 5O iniisip
baga ninyo na ang kasulatan ay nagsasalita ng walang kabuluhan?
Ang Espiritu baga na
pinatira sa atin ay nagnanais hanggang sa kapanaghilian? 6Nguni't
siya'y nagbibigay ng lalong biyaya. Kaya't sinasabi ng kasulatan, Ang Dios
ay sumasalansang sa mga palalo, datapuwa't nagbibigay ng biyaya sa mga
mapagpakumbaba. 7Pasakop nga kayo sa Dios; datapuwa't
magsisalangsang kayo sa diablo, at tatakas siya sa inyo. 8Magsilapit
kayo sa Dios, at siya'y lalapit sa inyo. Mangaglinis kayo ng inyong mga
kamay, kayong mga makasalanan; at dalisayin ninyo ang inyong mga puso,
kayong mga may dalawang akala.
9Kayo'y
mangagpighati, at magsihibik, at magsitangis: inyong palitan ang inyong
pagtawa ng paghibik, at ang inyong kagalakan ng kalumbayan. 10Mangagpakababa
kayo sa paningin ng Panginoon, at kaniyang itataas kayo.
Babala Laban sa Paghatol
11Huwag
kayong mangagsalita ng laban sa isa't isa, mga kapatid. Ang nagsasalita
laban sa kapatid, o humahatol sa kaniyang kapatid, ay nagsasalita laban sa
kautusan, at humahatol sa kautusan: datapuwa't kung ikaw ay humahatol sa
kautusan, hindi ka na tagatupad ng kautusan, kundi hukom. 12Iisa
ang tagapagbigay ng kautusan at hukom, sa makatuwid baga'y ang
makapagliligtas at makapagwawasak: datapuwa't sino ka na humahatol sa iyong
kapuwa?
Pagyayabang Patungkol sa Kinabukasan
13Magsiparito
ngayon, kayong nagsisipagsabi, Ngayon o bukas ay magsisiparoon kami sa
gayong bayan, at titira kami doong isang taon, at mangangalakal, at
magtutubo: 14Kayo ngang hindi nakaaalam ng mangyayari bukas. Ano
ang inyong buhay? Kayo nga'y isang singaw na sa sangdaling panahon ay
lumilitaw, at pagdaka'y napapawi. 15Sapagka't ang dapat ninyong
sabihin ay, Kung loloobin ng Panginoon ay mangabubuhay kami, at gagawin
namin ito o yaon. 16Datapuwa't ngayon ay nagmamapuri kayo sa
inyong mga pagpapalalo: ang lahat ng ganitong pagmamapuri ay masama. 17Sa
nakakaalam nga ng paggawa ng mabuti, at hindi ginagawa, ito'y kasalanan sa
kaniya.
Layunin ng Kabanata 4
vv. 1-3
Lahat tayo ay may mga suliranin sa mga kasalanan. Lahat tayo ay madaling
matangay ng mga hangarin at pagnanasa ng laman.
vv. 4-7
Ito marahil ang pinakamalaking hamon na mayroon tayong lahat. Magpasakop sa
Diyos at labanan ang kalaban.
vv. 8-11
Kung nagsasalita ka ng masama laban sa iyong kapatid at hinahatulan mo ang
iyong kapatid huwag kang magulat kung ikaw ay ibibigay sa isang mas dakilang
hukom upang ituwid ang iyong mga maling paratang. Sapagkat sa lahat ng
kautusan ay may mas dakilang awtoridad, at ang isang di-makatarungang hukom
ay sakop ng kanyang mga kapantay, at ang kanyang mga kapantay ang humahatol
sa kanya sa loob at labas ng iglesia. Kung hindi dininig ng isang tao ang
hatol ng iglesia, ibibigay siya sa isang hukom at ang hukom ay ibibigay siya
sa mga guwardiya o magpapasya laban sa kanya at haharapin siya. Tatanggap
siya ng maraming latay.
Tinatalakay ng Iglesia ang konsepto ng paghatol at kautusan. Itinatatag ng
Iglesia sa katawan nito ang proseso ng paghatol.
Tingnan natin sa Mateo
18:10-35 (AB).
Ang Talinghaga ng Nawawalang Tupa
10
“Ingatan ninyo na huwag ninyong pawalang halaga ang isa sa maliliit na
ito: sapagka't sinasabi ko sa inyo, na ang kanilang mga anghel sa langit ay
nangakakakitang palagi ng mukha ng aking Ama na nasa langit.[f]12
Ano ang akala ninyo? kung ang isang tao ay may
isang daang tupa, at maligaw ang isa sa mga yaon, hindi baga iiwan niya ang
siyam na pu't siyam, at pasasa kabundukan, at hahanapin ang naligaw? 13At
kung mangyaring masumpungan niya, ay katotohanang sinasabi ko sa inyo, na
magagalak ng higit dahil dito kay sa siyam na pu't siyam na hindi
nangaligaw. 14Gayon din na hindi nga kalooban ng inyong[g]
Amang nasa langit, na ang isa sa maliliit na ito ay mapahamak.
Footnote f.
Mateo 18:10
Idinagdag ng ibang mga sinaunang awtoridad ang versikulo 11,
Sapagkat ang Anak ng Tao ay naparito upang iligtas ang nawala
Isa sa mga suliraning hinaharap natin ay ang espiritung nagdudulot ng inggit
at pagpaparatang sa pagitan ng magkakapatid. Ang huwad na doktrina ay
pumapasok sa Iglesia dahil sa mga taong may ambisyon. Sila ang nagiging
sanhi ng pagtalikod ng mga tao. Halimbawa, nang hatiin ng Diyos ang Israel
at Juda, at ang pagkakahating iyon ay mula sa Diyos, kinuha Niya ang mga
hilagang lipi mula sa Juda at ang paghahari sa ilalim ni Jeroboam. Si
Jeroboam ay nagtayo sa Sichem ngunit sa loob ng mga sanglinggo ay naitatag
nila ang mga gintong guya sa Bethel at sa Dan. Kaya isang huwad na relihiyon
ang naitatag sa maikling panahon. Upang maiwasan ang muling pagsasama-sama
ng Iglesia, nagpatupad si Jeroboam ng kalendaryo na nakabatay sa Bagong
Buwan pagkatapos ng equinox, na itinakda noong ika-25 ng Marso.
Ang kalendaryong iyon ay umabot sa atin bilang
Kalendaryong Samaritano.
May mga tao sa Iglesia ng
Diyos na nagtatangkang ipakilala ang kalendaryong Samaritano at
nagtatangkang iligaw ang mga tao gamit ang huwad na doktrinang iyon. Sa
parehong paraan, ang mga taong nagtatangkang ipakilala ang crescent moon ay
nagtatangkang hatiin ang Iglesia.
Napansin nila na minsan sa
Australia, kapag ang kabilugan ng buwan ay nasa ika-15 araw hindi pa ganap
na kabilugan ng buwan. Ang katotohanang iyon ay hindi nangangahulugan na ang
araw na iyon ay hindi ang kabilugan ng buwan. Kapag ang kabilugan ng buwan
ay nasa huling yugto ng pagbuo hindi nito naaabot ang pinakamataas na antas
hanggang sa ito ay umikot sa kabilang panig ng mundo.
Ginagamit ng mga tao ang
katotohanang iyon upang subukan at itatag ang kalendaryong Hillel upang
magtangkang magdulot ng pagkakahati o pagbibigay-katwiran sa Iglesia. Ang
lahat ng mga bagay na ito ay ginagawa upang hatiin ang Iglesia at wasakin
ito sa pamamagitan ng maling aral at huwad na doktrina at ito ay
napatunayang matagumpay sa mga walang pinag-aralan.
Sa Mateo versikulo 15, ito
ay nagpapatuloy sa pagsasabi:
Kung Magkasala ang Isang Kapatid
15
“At kung magkasala laban sa iyo ang kapatid mo, pumaroon ka, at ipakilala
mo sa kaniya ang kaniyang kasalanan na ikaw at siyang magisa: kung ikaw ay
pakinggan niya, ay nagwagi ka sa iyong kapatid. 16Datapuwa't kung
hindi ka niya pakinggan, ay magsama ka pa ng isa o dalawa, upang sa bibig ng
dalawang saksi o tatlo ay mapagtibay ang bawa't salita.
.
Ang prosesong iyon ay
ipinatutupad sa Iglesia nang paulit-ulit at madalas na tinatanggihan.
17At kung ayaw niyang pakinggan sila, ay sabihin mo sa iglesia: at kung
ayaw rin niyang pakinggan ang iglesia, ay ipalagay mo siyang tulad sa Gentil
at maniningil ng buwis.
Nakita natin ang mga tao na
pinaparatangan ang mga konseho ng Iglesia ng pagtatangi ng mga tao, ng
pagpigil ng paghatol, o ng pagbaluktot ng paghatol sa kasamaan at ng
pagiging mga ‘yes men’. Ang mga paratang na ito ay ginawa sa publiko at
pribado, at sa harapan ng Iglesia sa paghatol mismo. Kapag naibigay na ng
Iglesia ang hatol nito ang mga hindi nasiyahan ay naghahanap ng paraan na
pumunta sa hukuman, upang humingi ng arbitrasyon laban sa hatol ng Iglesia
kung kailan ito naaayon sa kanila. Para sa atin sila ay katulad ng mga
pagano at maniningil ng buwis.
18Katotohanang sinasabi ko sa inyo, na ang lahat ng mga bagay na inyong
talian sa lupa ay tatalian sa langit: at ang lahat ng mga bagay na inyong
kalagan sa lupa ay kakalagan sa langit. 19Muling sinasabi ko sa
inyo, na kung pagkasunduan ng dalawa sa inyo sa lupa ang nauukol sa anomang
bagay na kanilang hihingin, ay gagawin sa kanila ng aking Ama na nasa
langit.
20Sapagka't
kung saan nagkakatipon ang dalawa o tatlo sa aking pangalan, ay naroroon ako
sa gitna nila.”
Iyan ay isang pangako ng
Diyos, sa pamamagitan ni Cristo, sa Iglesia at tayo ay hahatol sa mga
anghel.
Gaano pa kaya dapat nating hatulan ang mga gawain ng mga tao sa Iglesia.
Pagpapatawad
21Nang
magkagayo'y lumapit si Pedro at sinabi sa kaniya, Panginoon, gaano kadalas
magkasala ang aking kapatid laban sa akin, at siya'y aking patatawarin?
Hanggang pitong beses?" 22
Sinabi sa kanya ni Jesus, “Hindi ko sinasabi sa iyo ng pitong beses, kundi
pitumpu't pito.
Ang pagpapatawad ay
kinakailangan sa patuloy na batayan, para sa ating lahat. Gayunpaman, dapat
mayroong pagsisisi. Nagpapatawad tayo sa ating isipan at nagpapatuloy tayo
sa tungkulin. Habang tayo ay nagpapatawad, pinapatawad din tayo ng Diyos.
Ngunit para sa taong bibigyan ng tiwala dapat mayroong mga bunga ng
pagsisisi. Ang pagpapatawad ay kinakailangan sa atin; ang pagsisisi ay
kinakailangan sa taong nagkasala.
Ang Talinghaga ng Lingkod na Hindi Nagpatawad
23
“Kaya't ang kaharian ng langit ay maihahambing sa isang hari, na nagnais na
makipag-ayos sa kanyang mga alipin tungkol sa kanilang mga utang.24
Nang pasimulan na niya ang pagkukuwenta, iniharap sa kanya ang isang
nagkakautang sa kanya ng sampung libong talento.25 Palibhasa'y
wala siyang maibayad, ipinag-utos ng panginoon niya na siya'y ipagbili, pati
ang kanyang asawa at mga anak, at ang lahat ng kanyang ari-arian upang
sila'y makabayad.26 Dahil dito'y nanikluhod ang alipin, na
nagsasabi, ‘Panginoon, pagpasensyahan mo ako, at babayaran kong lahat sa
iyo.’27 Dahil sa habag ng panginoon sa aliping iyon, siya ay
pinalaya at pinatawad sa kanyang utang.28 Ngunit ang alipin ding
iyon, sa kanyang paglabas, ay natagpuan ang isa sa mga kapwa niya alipin na
nagkautang sa kanya ng isandaang denario. Sinunggaban niya ito,
[j]sinakal,
at sinabihan, ‘Bayaran mo ang utang mo.’29 Kaya't nanikluhod ang
kanyang kapwa alipin at nakiusap sa kanya, na nagsasabi, ‘Pagpasensyahan mo
ako, at babayaran kita.’30 Ngunit ayaw niya. Siya'y umalis at
ipinabilanggo ang kapwa alipin hanggang sa mabayaran nito ang utang.31
Nang makita ng mga kapwa alipin ang nangyari, sila ay labis na nabahala.
Umalis sila at isinumbong sa kanilang panginoon ang lahat ng nangyari.32
Kaya't ipinatawag siya ng kanyang panginoon, at sinabi sa kanya, ‘Ikaw na
masamang alipin! Ipinatawad ko sa iyo ang lahat ng utang na iyon, sapagkat
nakiusap ka sa akin.33 Hindi ba dapat kang nahabag sa iyong kapwa
alipin, kung paanong nahabag ako sa iyo?’34 At sa galit ng
kanyang panginoon, ibinigay siya sa mga tagapagparusa
[k]
hanggang sa magbayad siya sa lahat ng kanyang utang.35 Gayon din
ang gagawin ng aking Ama sa langit sa bawat isa sa inyo, kung hindi ninyo
patatawarin ang inyong kapatid nang buong puso.”
Footnote j:
Mateo 18:24
Ang isang talento ay
katumbas ng higit sa labinlimang taong sahod ng manggagawa
k:
Mateo 18:28
ilang daang piso: Sa Griego ay isang daang denaryo
Hindi natin maaaring patawarin ang isang tao at magkaroon ng masamang
saloobin sa kanila o magdalamhati o magpakita ng hinanakit sa ating mga
kilos. Hindi rin tayo maaaring gumawa ng masasakit na paratang laban sa
ating mga kapatid. Walang sinuman ang makakatagal dito sa Espiritu. Walang
sinuman ang mamumuhay ng ganoon sa Iglesia. Aatakehin nito ang Iglesia na
parang cancer.
Ang konseptong ito ng pagpapasakop ng ating sarili sa Diyos ay isa sa
kapayapaan at pagpapakumbaba sa kalooban ng Diyos. Dapat nating labanan ang
diyablo at siya ay lalayo sa atin.
Kailangan nating lumapit sa Diyos, at siya naman ay lalapit sa atin.
Linisin natin ang ating mga kamay, tayong mga kaawa-awang makasalanan; at
dalisayin ang ating mga puso, at huwag magdalawang isip. Sinabihan tayo na
magdusa, at magluksa, at umiyak: ang ating tawanan ay gawing pagdadalamhati,
at ang ating kagalakan ay gawing kabigatan. Magpakumbaba tayo sa paningin ng
Panginoon, at itataas niya tayo. Huwag magsalita ng masama sa isa't isa, mga
kapatid. Ang nagsasalita ng masama sa kaniyang kapatid, at humahatol sa
kaniyang kapatid, ay nagsasalita ng masama sa kautusan, at humahatol sa
kautusan: ngunit kung hahatulan natin ang kautusan, ikaw ay hindi tagasunod
ng kautusan, kundi isang hukom.
Walang nagtalaga sa sinuman bilang hukom maliban sa hukuman ng Iglesia. Ang
paghatol na iyon ay ginagamit sa katarungan at katuwiran ng mga taong may
espiritu, na nagbalik-loob sa pananampalataya at nagamit ang pananampalataya
sa loob ng maraming taon. Huwag maghangad na makipag-tsismis o makakuha ng
tsismis tungkol sa isa't isa o maghangad na hilahin pababa ang isa't isa
tulad ng nangyari. Huwag maging hukom hangga't hindi itinalaga na hukom sa
Iglesia.
Huwag ding maghangad na makakuha ng ebidensya laban sa isang tao kung saan
walang paratang. Walang sinumang itinalaga bilang tagausig maliban sa
hukuman ng Iglesia.
Ang pagpapatuloy sa Santiago vv.
12-17
Sa madaling salita, kung alam nating may mga bagay na dapat nating gawin at
hindi natin ginagawa, ito ay kasalanan.
Nagawa na natin ang nais ng Panginoon sa atin mula pa
sa simula. Alam natin kung ano ang nais ng Panginoon sa Iglesia sa susunod
na pitong taon. Tatapusin natin ang gawaing iyon.
Susuportahan tayo ng Diyos, at hindi ito mabibigo.
Kabanata 5
Babala sa mga Mapang-aping Mayayaman
Magsiparito ngayon,
kayong mayayaman, kayo'y magsitangis at magsihagulhol dahil sa mga
karalitaan ninyong sa inyo'y darating. 2Ang inyong mga kayamanan
ay mga bulok, at ang inyong mga damit ay nginangatngat ng tanga. 3Ang
inyong ginto at ang inyong pilak ay kinakalawang na; at ang mga kalawang na
ito ay siyang magiging patotoo laban sa inyo, at gaya ng apoy na lalamunin
ang inyong laman. Kayo'y nagtipon ng inyong mga kayamanan sa mga huling
araw. 4Narito, ang kaupahan ng mga manggagawa na nagsiani sa
inyong mga bukid, na iniring ninyo sa pamamagitan ng daya, ay humihibik: at
ang mga hibik ng mga nagsiani ay nagsipasok sa mga pakinig ng Panginoon ng
mga hukbo. 5Kayo'y nangabuhay ng tamasa sa ibabaw ng lupa, at
nangagalak; inyong pinataba ang inyong mga puso sa araw ng patayan. 6Inyong
hinatulan, inyong pinatay ang matuwid; hindi niya kayo nilalabanan.
Pagtitiis sa Paghihirap
7Mangagtiis
nga kayo, mga kapatid, hanggang sa pagparito ng Panginoon. Narito, inaasahan
ng magsasaka ang mahalagang bunga ng lupa, na may pagtitiis, hanggang sa
tanggapin ang ulang maaga at huli. 8Mangagtiis din naman kayo;
pagtibayin ninyo ang inyong mga puso, sapagka't ang pagparito ng Panginoon
ay malapit na. 9Huwag kayong mangagupasalaan, mga kapatid, laban
sa isa't isa, upang kayo'y huwag mahatulan; narito, ang hukom ay nakatayo sa
harapan ng mga pinto. 10Kunan ninyong halimbawa ng pagbabata at
ng pagtitiis, mga kapatid, ang mga propeta na nagsipagsalita sa pangalan ng
Panginoon. 11Narito, tinatawag nating mapapalad ang nangagtiis:
inyong nabalitaan ang pagtitiis ni Job, at inyong nakita ang pinapangyari ng
Panginoon, kung gaano ang lubos na pagkahabag at ang pagkamaawain ng
Panginoon. 12Nguni't higit sa lahat ng mga bagay, mga kapatid ko,
ay huwag ninyong ipanumpa, kahit ang langit, ni ang lupa, ni ang anomang
ibang sumpa: kundi ang inyong oo, ay maging oo; at ang inyong hindi, ay
maging hindi; upang kayo'y huwag mangahulog sa ilalim ng hatol.
Ang Panalangin may Pananampalataya
13Nagbabata
baga ang sinoman sa inyo? siya'y manalangin. Natutuwa ang sinoman? awitin
niya ang mga pagpupuri. 14May sakit baga ang sinoman sa inyo?
ipatawag niya ang mga matanda sa iglesia; at ipanalangin nila siya, na
pahiran nila ng langis sa pangalan ng Panginoon: 15At ang
panalangin ng pananampalataya ay magliligtas sa may sakit, at ibabangon siya
ng Panginoon; at kung nagkasala siya, ay ipatatawad sa kaniya. 16Mangagpahayagan
nga kayo sa isa't isa ng inyong mga kasalanan, at ipanalangin ng isa't isa
ang iba, upang kayo'y magsigaling. Malaki ang nagagawa ng maningas na
panalangin ng taong matuwid. 17Si Elias ay isang taong may
pagkataong gaya rin ng atin, at siya'y nanalangin ng buong ningas upang
huwag umulan; at hindi umulan sa lupa sa loob ng tatlong taon at anim na
buwan. 18At muli siyang nanalangin; at ang langit ay nagbigay ng
ulan, at ang lupa ay namunga ng kaniyang bunga. 19Mga kapatid ko,
kung ang sinoman sa inyo ay nalilihis sa katotohanan, at siya'y
papagbaliking loob ng sinoman; 20Ay alamin nito na ang
nagpapabalik-loob ng isang makasalanan, mula sa kamalian ng lakad niya ay
magliligtas ng isang kaluluwa sa kamatayan, at magtatakip ng karamihang
kasalanan.
Layunin ng Kabanata 5
vv. 1-15
Hindi tungkulin ng mga tsismoso ng Iglesia na tukuyin ang kasalanan sa loob
ng Iglesia at magtalaga ng responsibilidad. Pinapatawad ng Diyos ang ating
mga kasalanan sa bautismo at sa Paskuwa. Ang panalangin ng pananampalataya
ang nagliligtas sa atin at nagpapanatili sa ating magkakasama at tumutukoy
sa Iglesia. Hindi tayo marami sa mundo. Ang bawat Kapistahan, tatlong beses
sa isang taon, ay isang pilgrimage kung saan mayroon tayong isa’t isa lamang
hanggang piliin ng Diyos na magdagdag sa katawang ito. Ang ating tungkulin
ay linangin ang katawang ito, at kung sinuman ang mawala dahil sa
pagkakasala kasalanan natin ito.
Hindi natin dapat personalin ang katotohanang
tinatanggal ang mga tao mula sa pananampalataya. Ang Diyos ang nagdaragdag
sa atin at ang Diyos ang nag-aalis sa atin.
Ang panganib ay mawalan
tayo ng pakialam tungkol sa pag-alis ng Diyos sa mga tao sa atin.
Gayunpaman, ang ilang mga tao ay inalis sa pagkakamali. Sila ay nahihila ng
mga taong naghahangad na wasakin tayo. Hindi natin sila dapat sisihin. Sa
halip, sisihin ang mga nagparatang sa mga kapatid na umaatake sa atin.
v. 16 Tayong mga walang kakayahang makatulong nang pisikal
ay maaaring manalangin at makakamit nang marami dahil ang panalangin ay
nakakaapekto sa karamihan kung hindi sa lahat ng ating gawain.
vv. 17-20 Hindi ito nangangahulugan na may sinuman na
itinalagang tagapagwasto ng mga maling ideya at pag-uugali ng mga kapatid.
Ang lahat ng ating mga ginagawa ay dapat nasa pag-ibig at kabutihan, hindi
sa paratang at hindi paghahanap ng mga paratang laban sa ating mga kapatid.
Nakalulungkot na isang liham lamang ang isinulat ni Santiago dahil ang
kanyang kaalaman ay mas malalim kaysa kay Pablo. Malaki ang kanyang
kakayahan bilang punong apostol at kapatid ni Cristo. Sa kanyang mga
konsepto ng kautusan at perpektong kautusan ng kalayaan ay binibigyan niya
tayo ng patnubay kung paano tayo dapat kumilos at umasal. Dapat nating
tanggapin ang sinasabi ni Santiago dahil ang pagkilos laban sa Liham ni
Santiago ang nagdala sa Iglesia sa bingit ng pagkawasak.
Ang pagtatangi sa mga tao ay nagdudulot ng pagkakabahagi. Ang pagtatangi sa
mga tao ang pinakamalaking iisang kasalanan sa mga Iglesia ng Diyos (cf. ang
araling
Pagtatangi
ng mga Tao (No. 221)).
Bullinger’s Notes on James (for KJV)
Chapter 1
Verse 1
God. App-98.
Lord. App-98.
Jesus Christ. App-98. Only here and
James 2:1
in this epistle.
twelve. No suggestion of the separate houses of
Judah and Israel. Note the complete number.
scattered abroad = in the dispersion (Greek.
diaspora. See
John 7:35).
greeting. Greek.
chairo. Used in this sense in
Acts 15:23;
Acts 23:26.
Genitive "rejoice".
Verse 2
fall. Greek.
peripipto. See
Acts 27:41.
temptations = trials. Compare
Luke 22:28.
Acts 20:19.
1 Peter 1:6;
1 Peter 4:12.
Verse 3
trying = testing. Gr
dokimion. Only here and
1 Peter 1:7.
faith. App-150. Read, "your tested faith".
patience. Compare
Romans 5:3.
Verse 4
that = in order that. Greek.
hina.
entire. Greek.
holokleros. Only here and
1 Thessalonians 5:23.
wanting = lacking. Greek.
leipo. See
James 2:15.
nothing = in (Greek.
en) nothing (Greek.
medeis).
Verse 5
If = But if. App-118.
lack. Greek.
leipo, as
James 1:4.
of = from. App-104.
liberally. Greek.
haplos. Only here. The noun in
2 Corinthians 9:11,
2 Corinthians 9:13.
Verse 6
nothing. Greek.
medeis, as
James 1:4.
wavering. App-122. Compare
Matthew 7:7,
Matthew 7:8.
is like. Greek.
eoika. Only here and
James 1:23.
The root (obs.) is eiko; compare
eikon, image.
wave. See
Luke 8:24.
driven. Greek.
anemizomai. Only here.
tossed. Greek.
rhipizomai. Only here.
Verse 7
think. Only here and
Philippians 1:1,
Philippians 1:16. See
John 21:25.
any thing. Neut. of
tis. App-123.
Lord. App-98.
Verse 8
double minded. Greek.
dipsuchos. Only here and
James 4:8.
There is no verb, but "double minded" and "unstable" qualify "that man".
Compare
Psalms 119:113.
man. App-123.
unstable. Greek.
akatastatos. Only here and
James 3:8.
The noun,
Luke 21:9.
Verse 9
the brother, &c. = the lowly (Greek.
tapeinos. See
Romans 12:16)
brother.
rejoice. See
Romans 2:17.
that he is exalted = his exaltation. Greek.
hupsos. See
Luke 1:78.
Verse 10
that he is made low = his humbling (Greek.
tapeinosis. See
Acts 8:33).
flower. Greek.
anthos. Only here;
James 1:11.
1 Peter 1:24.
Verse 11
is no sooner risen. Literally rose.
a = the.
burning heat. Greek.
kauson. Only here;
Matthew 20:12.
Luke 12:55.
but, &c. = and withered.
falleth = fell. Same word in
Romans 9:6.
fashion. Literally presence or face (James
1:23).
perisheth = perished. Greek.
apollumi. See
Romans 14:15.
also shall, &c. = shall the rich man also.
fade away. Greek.
maraino. Only here.
ways. Greek.
poreia. Only here and
Luke 13:22.
Not the same word as in
James 1:8.
Verse 12
Blessed. Greek.
makarios, as in
Matthew 5:3,
&c.
is = hath become.
tried = tested. Greek.
dokimos. Elsewhere translated
"approved". See
Romans 14:18.
love. App-135. Compare
Hebrews 12:5,
Hebrews 12:6.
Verse 13
no man = no one. Greek.
medeis.
cannot be, &c. = is incapable of being tempted.
Greek. apeirastos. Only here.
neither tempteth he any man = and He Himself
tempteth no one (Greek. oudeis).
Verse 14
every man = each one.
when, &c. = being drawn away. Greek.
exelkomai. Only here.
lust. See
John 8:44,
and compare
Romans 7:7.
enticed. Greek.
deleazo. Only here and
2 Peter 2:14,
2 Peter 2:18.
Verse 15
when lust, &c. = lust, having conceived.
finished = completely finished. Greek.
apoteleo. Only here.
bringeth forth. Greek.
apokueo. Only here and
James 1:18.
death. See
Romans 6:21.
Verse 16
Do not err = Be not deceived.
beloved. App-135.
Verse 17
gift. Greek.
dosis. Only here and
Philippians 1:4,
Philippians 1:15.
gift. Greek.
dorema. Only here and
Romans 5:16.
from above. Greek.
anothen. See
John 3:3.
and cometh = coming.
is no. Literally there is not (App-105) present
(Greek. eneimi).
variableness. Greek.
parallage. Only here.
shadow. Greek.
aposkiasma. Only here.
of. i.e. cast by, or due to.
turning. Greek.
trope. Only here.
Verse 18
Of His own will = Having willed. App-102.
begat. Greek.
apokueo. See
James 1:15.
word. App-121. Compare
1 Peter 1:23.
that = to the end that. Greek.
eis. App-104.
a kind of firstfruits = a certain (Greek.
tis) firstfruit (Greek.
aparche). See
Romans 8:23.
Compare
Romans 11:16.
creatures. See
1 Timothy 4:4.
Verse 19
swift. Greek.
tachus. Only here, but the adverb occurs frequently.
Verse 21
filthiness. Greek.
rhuparia. Only here. Compare
James 2:2.
1 Peter 3:21.
superfluity = abundance. Greek.
perisseia. See
Romans 5:17.
naughtiness. App-128. "Naughty" and "naughtiness"
had a much more forcible meaning in King James"s day than now. Compare
Proverbs 6:12;
Proverbs 11:6;
Proverbs 17:4.
Jeremiah 24:2.
meekness. Greek.
prautes. Only here;
James 3:13.
1 Peter 3:15.
Compare App-127.
engrafted = implanted. Greek.
emphutos. Only here. Not the word in
Romans 11:17-24.
Verse 22
be = become.
hearers. Greek.
akroates. Only here, verses:
James 1:23,
James 1:25.
Romans 2:13.
deceiving. Greek.
paralogizomai, to deceive by false
reasoning. Only here and
Colossians 2:4.
Verse 23
beholding. Greek.
katanoeo. Genitive rendered
"consider. "App-133.
his natural face. Literally the face (James
1:11)
of his birth (Greek. genesis. Only
here,
James 3:6,
and
Matthew 1:1).
glass = mirror. Greek.
esoptron. Only here and
1 Corinthians 13:12
Verse 24
beholdeth = beheld. See
James 1:23.
goeth, &c. = departed.
Verse 25
Whoso = he that.
looketh. Literally stooped down (to look). Greek.
parakupto. App-133. See
John 20:5.
the perfect, &c. = the perfect law, that of
liberty.
perfect. App-125.
continueth = continued. Greek.
parameno. See
1 Corinthians 16:6.
he. The texts omit.
forgetful hearer = hearer of forgetfulness. App-17.
forgetful. Greek.
epilesmone. Only here.
the. Omit.
deed = doing. Greek.
poiesis. Only here.
Verse 26
among you. The texts omit.
seem = thinks himself. Compare
James 4:5.
religious. Greek.
threskos. Only here in N.T., and
nowhere found in Classical Greek. It means a careful follower of the
observances connected with his belief.
bridleth. Greek.
chalinagogeo. Only here and
James 3:2.
deceiveth. Greek.
apatao. See
Ephesians 5:6.
religion. Greek.
threskeia. See
Acts 26:5.
vain. Greek.
mataios. See
Acts 14:15.
Verse 27
undefiled. Greek.
amiantos. See
Hebrews 7:26.
before. App-104.
visit. App-133. Compare
Matthew 26:36,
Matthew 26:43. Personal interest and sympathy are enjoined.
Compare
Micah 6:8.
fatherless. Greek.
orphanos. Only here and
John 14:18.
affliction. See
Acts 7:10.
unspotted. Greek.
aspilos. See
1 Timothy 6:14.
Chapter 2
Verse 1
Lord. App-98.
Jesus Christ. App-98. XI
glory. Compare
1 Corinthians 2:8. Seep. 1511.
respect of persons. Greek.
prosopolepsia. See
Romans 2:11.
Verse 2
assembly = synagogue. Greek.
sunagoge. App-120.
man. App-123.
with a gold ring. Literally gold-ringed. Greek.
chrusodaktulios, Only here.
goodly = bright, or shining. Greek.
lampros. Here,
James 2:3
(gay).
Luke 23:11.
Acts 10:30.
Revelation 15:6;
Revelation 18:14;
Revelation 19:8;
Revelation 22:1,
Revelation 22:16.
apparel. Greek.
esthes. In this and in the next
verse translated by three different words, "apparel", "raiment", "clothing".
Compare
Luke 23:11.
Acts 1:10;
Acts 10:30;
Acts 12:21.
also, &c. = a poor man also.
poor. App-127.
vile. Greek.
rhuparos. Only here. Compare
James 1:21.
Verse 3
have respect. App-133.
in a good place. Literally well. Greek.
kalos.
Verse 4
Are . . . partial. App-122.
of. Genitive of quality or character. App-17.
evil. App-128.
thoughts = reasonings. See
Matthew 15:19.
Verse 5
beloved. App-135.
Hath . . . chosen = Did . . . choose.
God. App-98.
this = the.
kingdom. See App-112, App-113, App-114.
hath. Omit.
Verse 6
have. Omit.
despised = shamed. Greek.
atimazo. See
Acts 5:41.
poor. Singular, as
James 2:2.
oppress. See
Acts 10:38.
draw = themselves drag. Greek.
helko. See
Acts 21:30.
judgment seats. App-177.
Verse 7
that = the.
worthy = honourable. Greek.
kalos. See
Romans 12:17.
name. See
Acts 2:38;
Acts 15:26.
by the which, &c. = which is called upon (App-104.)
you. called. See
Acts 2:21.
Verse 8
royal. Greek.
basilikos. See
John 4:46.
according to. App-104.
Scripture. Greek.
graphe. The quotation is from
Leviticus 19:18.
Verse 9
have respect, &c. Greek.
prosopolepteo. Only here. Compare
James 2:1
and
Acts 10:34.
See
Leviticus 19:15.
and are, &c. = being convicted. Greek.
elencho. See
1 Corinthians 14:24 (convince).
transgressors. App-128.
Verse 10
offend = stumble. Greek.
ptaio. See
Romans 11:11.
is = has been.
guilty. See
Deuteronomy 27:26.
Matthew 26:66.
Galatians 1:3,
Galatians 1:10.
Verse 11
said also, &c. See
Exodus 20:14,
Exodus 20:13.
no = not,
James 2:4.
Verse 12
shall = are about to.
judged. App-122.
by. App-104.
James 2:1.
liberty. Compare
James 1:25.
Verse 13
he . . . judgment = (there shall be) judgment to
him.
judgment. App-177.
without mercy. Greek.
anileos. Only here.
no = not, as
James 2:1.
rejoiceth against = boasteth over. Greek.
katakauchaomai. See
James 3:14
and
Romans 11:18.
Verse 14
What doth, &c. = What
is the profit (Greek. ophelos)?
See
1 Corinthians 15:32.
though = if, as in
James 2:2.
a man = one. App-123.
works. Compare
Matthew 5:16.
can, &c. Question preceded by
me, assuming a negative answer.
Verse 15
be. Greek.
huparcho. See
Luke 9:48.
destitute = lacking. Greek.
leipo, as in
James 1:4,
James 1:5.
daily. Greek.
ephemeros. Only here.
Verse 16
one. App-123., as in
James 2:1,
James 2:4,
James 2:5.
needful. Greek.
epitedeios. Only here.
Verse 17
dead. Greek.
nekros. Compare App-139.
alone = by (App-104.) itself.
Verse 18
without = apart from. Greek. choris.
Verse 19
believest. App-150.
devils = demons. See App-101.
tremble = shudder. Greek.
phrisso. Only here.
Verse 20
wilt. App-102.
know. App-132.
dead. In the
Textus Receptus the same as
James 2:17,
but the texts read argos, idle or
barren. See
Matthew 12:36 and
2 Peter 1:8.
Verse 22
Seest. App-133.
wrought with. Greek.
sunergeo. See
Romans 8:28.
made perfect. App-125.
Verse 23
fulfilled. App-125.
believed. App-150.
imputed = reckoned. Greek.
logizomai. See
Romans 2:3
(thinkest).
righteousness. App-191. Quoted from
Genesis 15:6,
but it received a further fulfilment after
James 22:10,
which obtained the testimony of verses:
James 2:15-18.
friend of God. See
2 Chronicles 20:7.
Isaiah 41:8.
Verse 25
also. Should follow "harlot".
another. App-124.
Verse 26
the. Omit.
spirit. App-101. See Authorized Version m., and
compare
Genesis 2:7.
so, &c. = so faith also.
Chapter 3
Verse 1
masters = teachers. App-98.
James 3:4.
knowing. App-132.
condemnation. App-177.
Verse 2
offend all = all stumble. See
James 2:10.
any man = any one. App-123.
perfect. App-125.
man. App-123.
also. Should come after "body".
bridle. See
James 1:26.
Verse 3
Behold. App-133.; but the texts read ei (App-118.
a) de, "But if".
bits. Greek.
chalinos. Here and
Revelation 14:20.
that = to the end that (App-104.), but the texts
read eis (vi).
obey. App-150.
turn about. Greek.
metago. Only here and
James 3:4.
Verse 4
also the ships = the ships also.
fierce. Greek.
skleros. Elsewhere translated
"hard".
with. Same as "of".
helm. Greek.
pedalion. Only here and
Acts 27:40.
the governor lusteth = the impulse (Greek.
horme) Only here and
Acts 14:5)
of the governor wishes (App-102.)
governor = helmsman, the one who directs, or makes
straight (Greek. euthuno). Only
here and
John 1:23.
Verse 5
boasteth. Greek.
aucheo. Only here.
great, &c. = much wood. Greek.
hule. Only here.
a little = how little a.
kindleth. See
Acts 28:2.
Verse 6
a = the.
world. App-129. Used here in the sense of
aggregate.
iniquity. App-128.
is = is constituted or takes its place. Greek.
kathistemi, as in
James 4:4.
among. App-104.
that it defileth = the one defiling. Greek. spiloo.
Only here and
Jude 1:23.
and setteth, &c. = setting on fire. Greek.
phlogizo. Only in this verse.
Compare
2 Thessalonians 1:8.
course. Greek.
troches. Only here.
nature. Greek.
genesis. See
James 1:23.
it is = being.
hell. App-131.
Verse 7
kind = nature. Greek.
phusis. See
Romans 1:26.
beasts = wild beasts.
things in the sea. Greek.
enalios. Only here.
tamed. Greek.
damazo. Only here,
James 3:8,
and
Mark 5:4.
of = by. No preposition. Dative case.
mankind = human (Greek.
anthropinos. See
Romans 6:19)
nature (Greek. phusis, above).
Verse 8
no man = no one (Greek.
oudeis) of men (App-123.)
unruly. Greek.
akataschetos. Only here, but the
texts read akatastatos, unstable,
restless, as in
James 1:8.
evil. App-128.
deadly. Greek.
thanatephoros. Only here.
poison. Greek.
ios. See
Romans 3:13.
Verse 9
There with = With (App-104.) it.
God. App-98., but the texts read "the Lord"
(App-98. b).
Father . App-98.
after. App-104.
similitude. Greek.
homoiosis. Only here. In the
Septuagint in
Genesis 1:26.
Ezekiel 1:10.
Daniel 10:16;
&c.
Verse 10
Out of. App-104.
these things, &c. = it is not fitting (Greek.
chre. Only here) that these things
should so be.
Verse 11
send forth. Greek.
bruo. Only here.
at = out of. App-104.
place = hole. Greek.
ope. See
Hebrews 11:38 (caves).
bitter. Greek.
pikros. Only here and
James 3:14.
Verse 12
Can, &c. Question preceded by
me.
olive berries = olives.
so, &c. The texts read "neither (Greek.
oute) can salt water bring forth,
or produce, sweet".
Verse 13
endued with knowledge. Greek.
epistemon. Only here. Compare App-132. See
Deuteronomy 1:13,
Deuteronomy 1:15;
Deuteronomy 4:6.
Isaiah 5:21;
where the same word is used in the Septuagint
a = his.
conversation = behaviour. See
Galatians 1:1,
Galatians 1:13.
with. App-104. as in
James 3:9.
meekness. See
James 1:21.
Verse 14
if. App-118.
envying. Greek.
zelos. See
Acts 5:17.
strife. Greek.
eritheia. See
Romans 2:8.
glory = boast. Greek.
katakauchaomai. See
Romans 11:18.
not. Does not appear in Greek text.
Verse 15
descendeth = is coming down.
from above. Greek.
anothen. See
James 1:17.
Compare
James 1:5.
earthly. Greek.
epigeios. See
1 Corinthians 15:40.
sensual. Greek.
psuchikos. See
1 Corinthians 2:14.
devilish = demoniacal. Greek.
daimoniodes. Only here.
Verse 16
confusion = commotion, or unrest. Greek.
akatastasia. See
Luke 21:9.
Compare
James 3:8.
evil. Greek.
phaulos. See
John 3:20.
Verse 17
pure. Greek.
hagnos. See
2 Corinthians 7:11.
peaceable. Greek.
eirenikos. Only here and
Hebrews 12:11. Peace must not be sought at the expense of truth.
gentle. Greek.
epieikes. See
Philippians 1:4,
Philippians 1:5.
easy, &c. Greek.
eupeithes. Only here.
without partiality. Greek.
adiakritos. Only here. Compare App-122.
without hypocrisy. Greek.
anupokritos. See
Romans 12:9).
Compare App-122.
Verse 18
righteousness. App-191.
of = by, or for. No preposition. Dative case.
Chapter 4
Verse 1
wars. Greek.
polemos. See
Matthew 24:6.
and. The texts add "whence".
fightings. Greek.
mache. See
2 Corinthians 7:5.
among. App-104.
lusts = pleasures. Greek.
hedone. See
Titus 3:3.
war. Greek.
strateuomai. See
1 Corinthians 9:7.
Verse 2
desire to have = covet earnestly. Greek.
zeloo. See
Acts 7:9.
cannot = are not (App-105) able to.
obtain. See
Romans 11:7.
fight. Greek.
machomai. See
Acts 7:26.
war. Greek.
polemeo. Only here and
Revelation 2:16;
Revelation 12:7;
Revelation 13:4;
Revelation 17:14;
Revelation 19:11. Note the different words for war in these two
verses.
because, &c. = on account of (App-104.
James 4:2)
your not asking.
Verse 3
amiss = with evil intent. Greek.
kakos. Compare App-128.
that = in order that. Greek.
hina.
consume = spend. See
Luke 15:14.
upon = in (gratifying). App-104.
Verse 4
Ye adulterers and. The texts omit.
adulteresses. Compare
Matthew 12:39.
Jeremiah 3:9.
Eze 16; Eze 23. Hos 2; &c.
friendship. Greek.
philia. Only here.
enmity. Greek.
echthra. See
Romans 8:7.
God. App-98.
is = is constituted, or constitutes himself, as in
James 3:6.
Verse 5
Do ye = Greek.do ye.
in vain. Greek.
kenos. Only here. The adjective
occurs frequently.
spirit. App-101.
to. App-104. This can only refer to the general
testimony of Scripture that the natural man is prone to selfish desires,
leading to envy of others who possess the things desired Compare
Genesis 6:5;
Genesis 8:21.
Verse 6
grace. App-184. This has reference to the now
nature. Compare
1 Corinthians 2:12.
resisteth. Greek.
antitassomai. See
Acts 18:6.
proud. See
Romans 1:30.
humble = lowly. Compare
James 1:9.
Matthew 11:29. Quoted from
Proverbs 3:34.
Verse 8
purify. Greek.
hagnizo. See
Acts 21:24.
Used of Levitical purifying four times. Used here,
1 Peter 1:22.
1 John 3:3,
in a spiritual sense.
double minded. See
James 1:8.
Verse 9
Be afflicted. Greek.
talaiporeo. Only here. Compare
James 5:1.
Romans 7:24.
laughter. Greek.
gelos. Only here.
be turned. See
Acts 2:20.
heaviness. Greek.
katepheia. Only here. It means
casting down the eyes. Compare
Luke 18:13.
Verse 10
Humble yourselves. Greek.
tapeinoo. See
2 Corinthians 11:7.
LORD. App-98. A (B according to texts).
lift . . . up. Greek.
hupsoo. See
John 12:32.
Verse 11
Speak . . . evil = Speak against, or backbite.
Greek. katalaleo. Only here and
1 Peter 2:12;
1 Peter 3:16.
Compare
Romans 1:30.
2 Corinthians 12:20.
one of another = one another.
if. Greek. ei.
App-118.
Verse 12
Lawgiver. Greek.
nomothetes. Only here. Compare
Romans 9:4.
Hebrews 7:11.
destroy. Compare
James 1:11
(perish).
another = the other. App-124. The texts read
"neighbour", as in
James 2:8.
Verse 13
Go to = Come. Greek.
age. Imperative mood of
ago, used as an adverb. Here and
James 5:1.
such a = this.
and. Note the Fig,
Polysyndeton. App-6.
continue. Literally make, or do. Compare
Acts 20:3.
Figure of speech Synecdoche.
App-6.
buy and sell = trade. Greek.
emporeuomai. Only here and
2 Peter 2:3.
Compare
Matthew 22:5.
John 2:16.
This eagerness to travel for trade purposes is a prominent characteristic of
the Jew of to-day.
Verse 14
Whereas ye = Such as ye are.
know. App-132.
It is even = For it is. The texts read "For ye
are".
vapour. Greek.
atmis. See
Acts 2:19.
appeareth. App-106.
vanisheth away. See
Acts 13:41.
Verse 15
For that, &c. = Instead of (App-104. ) your saying.
Verse 16
rejoice = boast. Greek.
kauchaomai. See
Romans 2:17;
Romans 5:2.
boastings. Greek.
alazoneia. Only here and
1 John 2:16.
Compare
Romans 1:30.
rejoicing = boasting. Greek.
kauchesis. See
Romans 3:27.
q